Szymon Koszyk (ur. 3 lipca 1891 w Zaodrzu, zm. 11 sierpnia 1972 w Opolu-Zaodrzu) – polski publicysta, działacz narodowy i społeczny związany ze Śląskiem Opolskim, pierwszy burmistrz Głuchołaz w okresie po II wojnie światowej.
Życiorys Ukończył szkołę nauczycielską w Prószkowie oraz szkołę we Włoszech. Współpracował z „Gazetą Opolską” i pismem „Der Weisse Adler”. Wcielony w 1914 do armii niemieckiej podczas I wojny światowej. Walczył pod Verdun, gdzie został ciężko ranny. Zdezerterował z armii niemieckiej w 1918. Ukrył się w Tarnowie gdzie wyszkolił oddział wojska, z którym zdobył miejscowe koszary austriackie. W 1919 wrócił do Opola skąd został wydelegowany jako konsultant do Paryża na konferencję pokojową. Po I powstaniu śląskim założył w Gosławicach drużynę skautową pod nazwą Towarzystwo Skautów Opolskich; organizacja pozostała niezależna względem promowanego przez Polski Komisariat Plebiscytowy Związku Harcerstwa Polskiego, ale podporządkowała się mu organizacyjnie.
W 1920 zorganizował w Opolu pochód w dniu 3 maja 1920, który skończył się starciem z niemieckimi bojówkami. W okresie od sierpnia 1920 do lutego 1921 był dowódcą POW na powiat opolski.
W III powstaniu śląskim dowódca I baonu opolskiego, następnie pracował w sztabie dowództwa podgrupy „Linke”. Powstańcze oddziały gr. „Linke” składały się w dużej części z niemieckojęzycznych Ślązaków, sam dowódca Szymon Koszyk po polsku mówił słabo. Do legend powstańczych należy historia, gdy w starciach pod Opolem schwytano polskojęzycznego „orgesza” (członka organizacji „Orgesch” Georga Eschericha), walczącego przeciw Polsce, ten po polsku błagał o litość, Szymon Koszyk zaś po niemiecku: Du verfluchte Hund, sprich deutsch, ich verstehe nicht polnisch! („Przeklęty psie, mów po niemiecku, ja nie rozumiem po polsku!”)Ryszard Hajduk, Pogmatwane drogi, str. 188/189, Wyd. MON, Warszawa, 1979, .
W 1923 został aresztowany we Frankfurcie nad Menem pod zarzutem szpiegostwa. Po 3 latach został uwolniony na skutek interwencji nuncjusza apostolskiego i powrócił na Górny Śląsk. Od 1926 pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach i redagował „Tygodnik Ilustrowany”, „Zwrot” i „Polonię”. W latach 30. pracował jako archiwista w Archiwum Biura Sejmu Śląskiego w Katowicach oraz w Archiwum Książąt Pszczyńskich w Pszczynie.
W czasie II wojny światowej ukrywał się na Kresach i w Krakowie. Był w tym czasie członkiem tajnej organizacji „Nowy Węgiel”. Od 4 maja 1945 do końca 1947 pełnił funkcję burmistrza Głuchołaz, gdzie wydał Kalendarz Głuchołaski na rok 1946, po czym wrócił do Opola, gdzie pracował w prasie. Współtwórca Archiwum Miejskiego w Opolu, gdzie pracował w latach 1948–1951.
Członek Związku Literatów Polskich, Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, Instytutu Śląskiego, ZBoWiD i PTTK (od 1965 członek honorowy).
Od 1957 na emeryturze.
Zmarł w 1972 w Opolu-Zaodrzu, pochowany na cmentarzu komunalnym w Półwsi (sektor 1 Zasłużonych-2-13).
TwórczośćOpolszczyzna, Opole, listopad 1961, str. 16 Pieśni Skautów Opolskich (1920) (debiut) Pogwarki Opolski (gawędy i przyczynki folklorystyczne) Opolanie w bitwie pod Grunwaldem (szkic historyczny)
Ordery i odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy (1971) Srebrny Krzyż Zasługi (1946) „w uznaniu zasług dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele pracy organizacyjnej przy utworzeniu administracji państwowej i samorządu, uruchomienia uczelni i odbudowie demokratycznej państwowości polskiej na ziemiach województwa Śląskiego”. Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 3 [dostęp 2026-09-10].
Upamiętnienie Imieniem Szymona Koszyka nazwano ulice w Głuchołazach, Komprachcicach i Opolu.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Ludzie urodzeni w Zaodrzu Kategoria:Ludzie związani z Głuchołazami Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym w Opolu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy burmistrzowie Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1972