Czarnowąsy – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945–1954 i 1973–1974Od 1 grudnia 1945 do 28 września 1954 oraz od 1 stycznia 1973 do 31 grudnia 1974 w woj. śląskim i woj. opolskim (dzisiejsze woj. opolskie). Siedzibą władz gminy były Czarnowąsy (obecnie w granicach Opola).

Gmina zbiorowa Czarnowąsy powstała po II wojnie światowej (w grudniu 1945Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 (Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki nr 34, Katowice, 22 grudnia 1945)) w powiecie opolskim na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. I okręg administracyjny – Śląsk OpolskiUtworzony 14 marca 1945 decyzją Rady Ministrów), powierzonym 18 marca 1945 administracji wojewody śląskiegoDokumentu podstawy prawnej nie odnaleziono, a z dniem 28 czerwca 1946 przyłączonym do woj. śląskiego (śląsko-dąbrowskiego)Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych () oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego ().

Według stanu z 1 stycznia 1946 gmina składała się z 5 gromad: Czarnowąsy, Borki, Krzanowice, Świerkle i WróblinPodział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (stan z dnia 1 stycznia 1946), Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, 1947. 6 lipca 1950 zmieniono nazwę woj. śląskiego na katowickie; równocześnie gmina Czarnowąsy wraz z całym powiatem opolskim weszła w skład nowo utworzonego woj. opolskiego.

Według stanu z 1 lipca 1952 gmina składała się z 5 gromad: Borki, Czarnowąsy, Krzanowice, Świerkle i WróblinWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Gmina została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Jednostkę reaktywowano 1 stycznia 1973 w tymże powiecie i województwie; w skład gminy weszły obszary 8 sołectw: Borki, Czarnowąsy, Gosławice, Kępa, Krzanowice, Luboszyce, Świerkle i WróblinUchwała Nr XVIII/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie opolskim (Dz. Urz. WRN w Opolu z 11 grudnia 1972 r. Nr 14, poz. 167). Gmina liczyła 8812 mieszkańcówWedług danych z 1971 roku w przełożeniu na granice z 1973..

1 czerwca 1975 gmina weszła w skład nowo utworzonego (mniejszego) woj. opolskiego.

1 października 1974 roku z gminy Czarnowąsy wyłączono główną część obszaru (851,4 ha) wsi Gosławice (1879 mieszkańców), którą przyłączono do Opola.

1 stycznia 1975 gmina została zniesiona, a jej obszar przyłączony do gmin Dobrzeń Wielki (Borki, Czarnowąsy, Świerkle, Wróblin i Krzanowice) i Łubniany (Kępa i Luboszyce)Uchwała Nr IV/19/74 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 28 października 1974 r. w sprawie zmiany granic i zniesienia niektórych gmin w powiecie opolskim (Dz. Urz. WRN w Opolu z 9 listopada 1974 r. Nr 10, poz. 108)T. Folsztyn: Podziały administracyjne Śląska Opolskiego w latach 1973-2004; Archiwum Państwowe w Opolu.

Sołectwa włączone w 1975 do gminy Dobrzeń Wielki włączono w kolejnych latach do Opola: Wróblin już 30 października 1975, a Borki, Czarnowąsy, Świerkle i Krzanowice dopiero 1 stycznia 2017.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim Kategoria:Dawne gminy w województwie opolskim