Czarnowąsy – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945–1954 i 1973–1974Od 1 grudnia 1945 do 28 września 1954 oraz od 1 stycznia 1973 do 31 grudnia 1974 w woj. śląskim i woj. opolskim (dzisiejsze woj. opolskie). Siedzibą władz gminy były Czarnowąsy (obecnie w granicach Opola).
Gmina zbiorowa Czarnowąsy powstała po II wojnie światowej (w grudniu 1945Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 (Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki nr 34, Katowice, 22 grudnia 1945)) w powiecie opolskim na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. I okręg administracyjny – Śląsk OpolskiUtworzony 14 marca 1945 decyzją Rady Ministrów), powierzonym 18 marca 1945 administracji wojewody śląskiegoDokumentu podstawy prawnej nie odnaleziono, a z dniem 28 czerwca 1946 przyłączonym do woj. śląskiego (śląsko-dąbrowskiego)Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych () oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego ().