Obwód Kozienice – jednostka terytorialna Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej.
Operowała na terenie powiatu Kozienice i nosiła kryptonimy „Puszcza” „Krzaki” „Jeżyny” „Bławatek” „Ludwik”.
Wraz z Obwodem Radom wchodził w skład Inspektoratu A Radom Okręgu Radom-Kielce ZWZ-AK („Jodła”).
Wszystkie placówki na terenie Obwodu posiadały własne grupy dywersyjne i patrole likwidacyjne. 31 grudnia 1943 Obwód Kozienice miał zorganizowanych 96 plutonów i liczył 6120 żołnierzy.
Komendanci Komendantami Obwodu Kozienice ZWZ-AK byli: kpt. Roman Bielawski ps. „Adam” 15 stycznia 1940 – 12 lipca 1942 (rozstrzelany); kpt. Józef Pawlak ps. „Bartosz”, „Brzoza” 12 lipca 1942 – 22 sierpnia 1944; mjr Władysław Komórek ps. „Lucjan” 22 sierpnia 1944 – styczeń 1945.
Zastępcami komendanta Obwodu Kozienice ZWZ-AK byli: kpt. Józef Pawlak ps. „Bartosz”, „Brzoza” 15 stycznia 1940 – 12 lipca 1942 kpt. Władysław Komórek ps. „Lucjan" 12 lipca 1942 – sierpień 1944 por. Jan Tabeau wrzesień 1944 – styczeń 1945
Struktura Referat I (Organizacyjny) por. Łukasz Kumor ps. „Łukasz” 15 stycznia 1940 – 22 lipca 1942 ppor. Stanisław Rojek ps. „Andrzej” sierpień 1942 – 17 maja 1944 por. Władysław Molenda ps. „Grab” Referat II (Wywiad) ppor. Stanisław Ruman ps. „Staszek” 15 stycznia 1940 – 22 lipca 1942 ppor. Jerzy Dąbkowski ps. „Longin” 22 lipca 1942 – sierpień 1943 Mirosław Kowalski ps. „Oskard” Referat III (Operacyjno-Szkoleniowy) kpt. Józef Pawlak ps. „Bartosz”, „Brzoza” 15 stycznia 1940 – 12 lipca 1942 kpt. Władysław Komórek ps. „Lucjan” 12 lipca 1942 – sierpień 1944 por. Jan Tabeau wrzesień 1944 – styczeń 1945 Referat IV (Kwatermistrzostwo) p.o. por. Czesław Sudlitz ps. „Hofman”, „Paw” 1940 – 1942 Stanisław Morawiecki ps. „Sosna” lipiec 1942 – styczeń 1945 Referat V i VI (Łączność i BIP) ppor. Stanisław Jańczak ps. „Józef” 15 stycznia 1940 – 2 lipca 1942 pchor. Antoni Szewczyk ps. „Wiesław” lipiec 1942 – styczeń 1945 Kedyw pchor. Jan Molenda ps. „Sewer” 15 stycznia 1940 – 12 lipca 1942 (rozstrzelany) ppor. Jerzy Dąbkowski ps. „Longin” lipiec 1942 – ?? por. Władysław Molenda ps. „Grab” 1 maja 1944 – styczeń 1945 Referat Lotniczy st. sierż. pil. Władysław Węgrzynek styczeń 1940 – styczeń 1945 Referat Przerzutów Powietrznych ppor. Ignacy Pisarski ps. „Maria” 1943 – 1 kwietnia 1944 pchor. Zygmunt Bogacz ps. „Maruda” kwiecień 1944 – styczeń 1945 Referat Wojskowej Służby Kobiet (WSK) b.d. Referat Wojskowej Służby Ochrony Powstania (WSOP) Stanisław Borowiecki ps. „Rachuj” oficer Obwodu ds. artylerii kpt. Władysław Szymański ps. „Korwin” 15 stycznia 1940 – 19 czerwca 1944 (rozstrzelany) oficer Obwodu ds. saperów ppor. Zygmunt Czyż ps. „Skiba” 15 stycznia 1940 – lipiec 1942 por. NN ps. „Deska” lipiec 1942 – styczeń 1945 oficer Obwodu ds. zleceń por. Julian Szczuka „Zenon”
Podobwody (rejony) Obwód Kozienice AK liczył 5 podobwodów (rejonów): Podobwód I „Południe” (Puławy, Góra Puławska) – zlikwidowany w lipcu 1942 albo październiku 1943 komendant por. Jan Zawadzki ps. „Gerwazy” do lipca 1942 Placówka nr 1 Placówka nr 2 (Góra Puławska) Placówka nr 3 Placówka nr 4 Placówka nr 5 Podobwód IA – powołany po likwidacji Rejonu I w 1942 albo 1943 Podobwód II „Wschód” (Gniewoszów, Sieciechów) komendant kpt. Franciszek Polkowski ps. „Grab”, „Jastrząb” styczeń 1940 – 20 lipca 1942 komendant ppor. Franciszek Rechowicz ps. „Styr” lipiec 1942 – styczeń 1945 Placówka nr 6 Placówka nr 7 (Sieciechów) – ppor. Franciszek Rechowicz ps. „Styr” lipiec 1942 – styczeń 1945 Placówka nr 8 Placówka nr 9 Placówka nr 10 Podobwód III „Zachód” (Mąkosy) komendant – inż. Czesław Sudlitz ps. „Hofman”, „Paw” Placówka nr 11 Placówka nr 12 Placówka nr 13 Placówka nr 14 (Brzeźnica) – pchor. Bolesław Krakowiak ps. „Bilof” styczeń 1940 – czerwiec 1942 Placówka nr 15 Podobwód IV „Centrum” (Pionki, Garbatka) komendant ppor. Zygmunt Czyż ps. „Skiba” komendant por. Stanisław Grabowski ps. „Bonifacy” Placówka nr 21 Placówka nr 22 Placówka nr 23 Placówka nr 24 Placówka nr 25 Podobwód V „Północ” (Głowaczów, Grabów nad Pilicą, Magnuszew) komendant Stefan Mika ps. „Bażant” (od stycznia 1940 do czerwca 1942; potem przeniesiony do dyspozycji obwodu) komendant kpt. Roman Siwek ps. „Helena” (od lipca 1942 do 1944; zginął podczas Akcji Burza) p.o. komendanta Stefan Banaszkiewicz (przejął obowiązki po śmierci „Heleny” do stycznia 1945; wcześniej z-ca komendanta) komendant mjr Władysław Komórek ps. „Lucjan” Placówka nr 16 Placówka nr 17 Placówka nr 18 (Głowaczów) Placówka nr 19 Placówka nr 20 (Magnuszew, Trzebień) Placówka Brzóza
Przypisy
Bibliografia Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: „Mówią wieki” nr 9/1986.
Kozienice Kategoria:Wojsko w Kozienicach