Instytut Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu – instytucja badawcza istniejąca w Warszawie w latach 1969–1985. Istnieje o niej niewiele informacji, m.in. że był to instytut partyjny (PZPR) lub że wchodził w skład RSW Prasa-Książka-Ruch.
Według danych z bazy Archiwum Akt Nowych i zachowanych dokumentów instytut ten tworzył plany, sprawozdania, analizy, a także wydawał książki, biuletyny, bibliografie, opracowania, tłumaczenia oraz periodyki – „Współczesny Kapitalizm” i „Kapitalizm”Dane nt. zasobu archiwalnego IBWPK, dostępne w Internecie, dostęp 2008-06-26, 12:13, „Archiwum Przekładów i Opracowań” (1981–1989). „Biuletyn Instytutu Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu” ukazywał się w cyklu miesięcznym od stycznia 1973 do marca 1985 (147 numerów).
Niekiedy podawana jest jego inna nazwa – Instytut Badania Podstawowych Problemów Kapitalizmu (prawdopodobnie przez analogię do Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu). Tygodnik „Wprost” wskazuje inny rok utworzenia instytutu (1975), jako jego szefa (dyrektora) – Andrzeja Ławrowskiego, a jako wicedyrektora – Longina Pastusiaka, który wydawał w nim książki dotyczące kapitalizmu.
Przedmiotem licznych analiz Instytutu była działalność Radia Wolna Europa. Opracowanie Instytutu, w którym autorzy zwracali uwagę na obrany przez Jana Pawła II nowy, konfrontacyjny kurs w polityce Watykanu wobec bloku wschodniego, posłużyło za podstawę dokumentu pt. „O miejscu Polski w strategii i polityce Watykanu”, przedłożonego przez KGB Wydziałowi Międzynarodowemu Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego we wrześniu 1979. Przyjmując za opracowaniem, że Watykan zintensyfikował walkę ideologiczną przeciwko krajom socjalistycznym i prowadzi politykę „bezpośredniej ingerencji” w ich sprawy wewnętrzne, KPZR zdecydowała w listopadzie 1979 o wszczęciu działań propagandowych przeciwko papiestwu. Andrzej Paczkowski wysunął tezę, że radzieckie działania podjęte z inspiracji polskiej obejmowały przygotowanie zamachu na Jana Pawła II, z czym nie zgodzili się Antoni Dudek i Konstanty Miodowicz.
Publikacje Instytutu były wydawane na prawach rękopisu lub zastrzeżone do użytku wewnętrznego. Wśród tłumaczeń znalazły się prace niemieckiego politologa (1975), brytyjskiego socjologa Anthony'ego Giddensa (1976), amerykańskiego politologa (1976), francuskiego socjologa (1977), amerykańskiego socjologa Daniela Bella (1978), amerykańskiego krytyka mediów Herberta Schillera (1978), francuskiego ekonomisty (1979), niemieckiego historyka (1980), niemieckiego politologa (1980), amerykańskiego politologa (1980), amerykańskiego ekonomisty Petera Druckera (1981), amerykańskiego dziennikarza (1982), niemieckiego polityka Egona Bahra (1983), amerykańskiego szpiega (1983), wenezuelskiego dziennikarza (1984) i amerykańskiego historyka Kima McQuaida (1985).
Publikacje Walka ideologiczna a kryzys współczesnej ideologii burżuazyjnej (seminarium w Jabłonnie 7–13 kwietnia 1976 r.), red. Andrzej Ławrowski, Maria Cecuda i Mirosława Czajkowska (1976) Edward Tarnawski, Ideologiczne i polityczne funkcje futurologii w RFN (1977) Marian Tarkowski, Amerykańskie koncepcje rewolucji społecznej (1978) Demokracja burżuazyjna a system kapitalistyczny (wybór tekstów), wstęp i wybór Andrzej Zięba (1978) Herbert Schiller, Komunikowanie a dominacja kulturalna, wstęp i wybór Kazimierz Krzysztofek, tłum. Elżbieta Gołębiowska (1978) Międzynarodówka Chrześcijańsko-Demokratyczna. Wybór podstawowych dokumentów 1947–1977, 2 t., wstęp i wybór Stanisław Markiewicz, tłum. Władysław Wilczyński (1979) Problemy demograficzne, zatrudnienia i bezrobocia we Francji, RFN, Stanach Zjednoczonych, Szwecji i w W. Brytanii (1950–1975), red. Marian Frank (1979) Współczesna myśl burżuazyjna wobec ideologii. Dylematy reideologizacji burżuazyjnych nauk społecznych (wybór), red. Franciszek Ociepka (1979) , Rzeczywistość ekonomiczna. Ku rewizji idei panujących we Francji, wstęp i wybór Adam Jamróz, tłum. Zbigniew Zarzycki, red. Halina Pawłowska-Milc (1979) , Koncepcje odprężenia na Wschodzie i Zachodzie. Zbiór artykułów (1980) Prawno-polityczne aspekty zachodnioniemieckiego rewizjonizmu, red. Witold Góralski (1980) Peter Drucker, The Crisis in Economic Theory = Kryzys teorii ekonomii, wstęp Janusz Górski, tłum. Elżbieta Gołębiowska (1981) Paul Olkovsky, Działalność RWE/RS w 1981 r. (VIII Sprawozdanie Roczne amerykańskiego Zarządu Międzynarodowej Radiofonii 1982 r.). Aktywizacja działalności Głosu Ameryki i RWE/RS (studium), red. Joanna Przyjemska, tłum. Wiktor Zujewicz i Bogdan Różycki (1982) Opozycja w Polsce (koncepcje i metody działania). Dokumentacja (1982) Tadeusz Kołodziej, Wpływ przemian społeczno-ekonomicznych w kapitalizmie na międzynarodowy podział pracy (1983) Kongres USA wobec spraw Polski (sierpień 1980 – listopad 1983 r.) (1984) Adam Schaff, Ruch komunistyczny na rozdrożu (1984) Kim McQuaid, Big Business and Presidential Power: from FDR to Reagan = Wielki biznes a władza prezydenta. Od Franklina D. Roosevelta do Reagana. Wybór, wstęp i wybór Jadwiga Stachura, tłum. Dariusz Milczarek, red. Ryszard Błasikiewicz (1985)
Przypisy
Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu Kategoria:Polska Zjednoczona Partia Robotnicza Kategoria:Organizacje w PRL