Józef Szanajca (ur. 17 marca 1902 w Lublinie, zm. 24 września 1939 pod Płazowem) – polski inżynier architekt, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej architektury modernistycznej. Reprezentował kierunek funkcjonalno-konstruktywistyczny. Propagator nowoczesnej estetyki architektonicznej, alternatywnej w stosunku do tradycji klasycznej i dworkowo-szlacheckiej.
Życiorys Józef Szanajca był synem lubelskiego aptekarza, Ludwika Szanajcy i Marii Szczurkowskiej. Ukończył Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców Miasta Lublina i tam zdał w 1919 roku maturę. Potem wyjechał na studia na Politechnice Warszawskiej.
Szanajca w okresie międzywojennym był członkiem grupy architektonicznej Praesens. Był zwolennikiem funkcjonalizmu i konstruktywizmu w architekturze oraz idei Bauhausu. W 1927 roku ukończył Politechnikę Warszawską. Filister Polskiej Korporacji Akademickiej Welecja. W latach 1929–1939 pracował jako starszy asystent w Katedrze Projektowania Hal Przestrzennych PW. W latach 1929–1933 był projektantem w ZUS, a od 1935 do 1939 roku rzeczoznawcą Towarzystwa Kredytowego m. Warszawy. Współpracował na stałe (od 1926) z Bohdanem Lachertem, i dorywczo ze Stanisławem Brukalskim, Lechem Niemojewskim i Włodzimierzem Winklerem.
Ze względu na wadę kręgosłupa nie został zmobilizowany w 1939 roku, ale jako ochotnik zgłosił się na kierowcę wojskowego i poległ 24 września 1939 roku w okolicy Płazowa pod Tomaszowem Lubelskim. Pochowany w Rudzie Różanieckiej, a następnie w zbiorowej mogile wojskowej w Zamościu (Rotunda Zamojska).
W 2015 roku nakładem wydawnictwa Czarne ukazała się biografia Józefa Szanajcy (wspólnie z Bohdanem Lachertem) autorstwa Beaty Chomątowskiej, pt. Lachert i Szanajca. Architekci awangardy.
Dyplomy i wyróżnienia 1928 w Warszawie, 1929 na I Państwowej Wystawie Krajowej w Poznaniu, 1930 w Budapeszcie, 1937 w Paryżu. mały|Polski pawilon na Wystawie Światowej w Paryżu, 1937 Spośród projektów przy których współpracował wyróżnionych zostało nagrodami: pierwszą – 17, drugą – 10, trzecią – 4 czwartą – 3. Zakupionych zostało siedem a „wzmiankę zaszczytną” przyznano jednej pracy.
Główne dzieła główny architekt biura projektów Centralnego Dworca Pocztowego (1933-39), Prace dla Warszawy: dom mieszkalny BGK przy Frascati 3, dom mieszkalny Państwowego Zakładu Emerytalnego i szpital PCK na Solcu, wille na Saskiej Kępie i Żoliborzu. współautor pawilonu polskiego na wystawie w Paryżu 1937 (z B. Pniewskim, S. Brukalskim, B. Lachertem). Ponadto:
sanatorium w Gostyninie-Kruku (wraz z Bohdanem Lachertem, realizacja 1938-1943)
Upamiętnienie Ulica i popiersie na warszawskiej Pradze-Północ, na rogu ul. Jagiellońskiej i Szanajcy.
W 2016 z inicjatywy Stowarzyszenia ŁADna Kępa ustanowiona została Nagroda im. Bohdana Lacherta i Józefa Szanajcy Najlepsza architektura Saskiej Kępy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Tomaszowem Lubelskim (1939) Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska)