Oposek wielkooki, oposik wielkooki (Marmosa robinsoni) – gatunek niewielkiego ssaka z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae), przypominającego ryjówkę.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1898 amerykański ornitolog Outram Bangs nadając mu nazwę Marmosa robinsoni. Miejsce typowe to El Valle de Espírito Santo (), na wysokości około 200 m n.p.m., wyspa Margarita, Nueva Esparta, Wenezuela. Holotyp to skóra i czaszka dorosłego samca (sygnatura MCZ B7749, Muzeum Zoologii Porównawczej w Cambridge) odłowiony 12 lipca 1895 roku przez Wirta Robinsona.
M. robinsoni należy do podrodzaju Exulomarmosa i jest taksonem siostrzanym M. xerophila. Wcześniej rozpoznano do dziewięciu podgatunków, a analizy oparte na danych genetycznych i morfologicznych potwierdzają uznanie M. simonsi i M. isthmica za odrębne gatunki. Na podstawie tych danych nie ma wskazania do wyodrębniania podgatunków M. robinsoni; w takim ujęciu autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.
Etymologia Marmosa: nazwa nadana oposkowi w Brazylii, zgodnie z Sebą, i zaadaptowana w języku francuskim w formie marmose przez Buffona. robinsoni: płk. Wirt Robinson (1864–1929) oficer United States Army, wykładowca chemii w West Point w latach 1906–1928, ornitolog, kolekcjoner.
Zasięg występowania Oposek wielkooki występuje w Panamie (na zachód do Chiriquí i włącznie z Isla del Rey oraz Isla Saboga w Zatoce Panamskiej), północnej i zachodniej Kolumbii, północnej Wenezueli (na północ od Orinoko) oraz na kilku wyspach na szelfie kontynentalnym Ameryki Południowej i Karaibów (Margarita, Trynidad, Tobago i Grenada).
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 8,3–13,5 cm, samców 11,1–21,8 cm, długość ogona samic 10,1–19,5 cm, samców 14,5–21,5 cm; masa ciała samic 16–72 g, samców 39–110 g. Ma wydłużony, zaostrzony pyszczek i duże oczy przystosowane do nocnego trybu życia. Kariotyp wynosi 2n = 14, FN = 24.
Ekologia Lasy, gęste zarośla. Codziennie na nowo buduje prowizoryczne gniazda w dziuplach drzew lub starych gniazdach ptasich. Zręcznie się wspina, przy czym długiego chwytnego ogona używa jako piątej kończyny.
Dwa lub trzy razy w roku samica rodzi do 10 młodych, które przychodzą na świat po trwającej 17 dni ciąży.
Oposek wielkooki należy do torbaczy, ale nie ma torby lęgowej, więc młode muszą mocno trzymać się sierści matki.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dydelfowate Kategoria:Ssaki Ameryki Południowej Kategoria:Ssaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1898 roku