HMS Eskimo (1937)

HMS Eskimo – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, typu Tribal, w służbie Royal Navy w latach 1938–1949. Nosił znaki taktyczne F75, G75. Podczas wojny służył w kampanii norweskiej, na Atlantyku, w Arktyce, na Morzu Śródziemnym, a w 1945 walczył przeciw Japonii na Oceanie Indyjskim.

Podczas służby otrzymał 10 wyróżnień bitewnych (battle honours): Narvik 1940, Norwegia 1940-41, Arktyka 1942, konwoje maltańskie 1942, północna Afryka 1942-43, Sycylia 1943, lądowanie w Normandii 1944, kanał La Manche 1944, Birma 1944-45, Indie Wschodnie 1945.

Budowa

Okręt zamówiono 19 czerwca 1936 w ramach programu budowy na 1936 rok, w zakładach Parsons produkujących turbiny parowe, które budowę kadłuba zleciły stoczni VickersPiotr Wiśniewski: Brytyjskie niszczyciele typu Tribal, seria Profile Morskie 16, wyd. BS, Wyszków 1999; S.W. Patjanin: Esmincy tipa Tribal (Эсминцы типа „Трайбл”), seria Morskaja Kollekcja 1/2002.. Stępkę pod jego budowę położono 5 sierpnia 1936 w stoczni Vickers-Armstrongs w Newcastle upon Tyne, wraz z bliźniaczym „Mashona”. Kadłub wodowano 3 września 1937 (również razem z „Mashona”), a okręt wszedł do służby w Royal Navy 30 grudnia 1938. „Eskimo” był pierwszym okrętem brytyjskim noszącym tę nazwę (pol. Eskimos)Geoffrey B Mason, HMS Eskimo – Tribal-class Destroyer..

Służba Początek II wojny światowej HMS „Eskimo” po wejściu do służby wchodził w skład 12. Dywizjonu 6. Flotylli Niszczycieli Floty Metropolii (Home Fleet). Po wybuchu II wojny światowej głównie patrolował na Morzu Północnym i Atlantyku oraz działał z siłami głównymi floty. 17 października podczas pierwszego nalotu na bazę Scapa Flow zestrzelił samolot niemiecki, następnie asystował w osadzeniu na mieliźnie uszkodzonego starego pancernika – hulku HMS „Iron Duke”. Od 7 grudnia do 5 marca 1940 był remontowany (usuwano defekty turbiny i przecieki).

Kampania norweska 1940 Tuż przed niemieckim atakiem na Norwegię, 7 kwietnia 1940 „Eskimo” wyszedł w morze ze Scapa Flow w osłonie głównych sił Floty Metropolii adm. Forbesa (z okrętami liniowymi HMS „Rodney”, „Valiant” i „Repulse”), w bezskutecznym poszukiwaniu niemieckich okrętówPancerniki HMS „Rodney” i „Valiant”, krążownik liniowy HMS „Repulse, krążowniki lekkie HMS „Sheffield” „Penelope” (i początkowo francuski „Emile Bertin”), niszczyciele HMS „Eskimo”, „Punjabi”, „Bedouin”, „Kimberley”, „Jupiter”, „Codrington”, „Griffin”, „Brazen”, „Escapade”, „Electra”, następnie także HMS „Somali”, „Tartar”, „Matabele” i „Mashona” z Rosyth – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL 1940, Part 1 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-06-06].. 8 kwietnia został wysłany z zespołem dla wsparcia niszczyciela HMS „Glowworm”, lecz ten w tym czasie już został zatopionySiły 8. 04. 1940: krążownik liniowy HMS „Repulse”, krążownik lekki HMS „Penelope”, niszczyciele HMS „Bedouin”, „Eskimo”, „Punjabi”, „Kimberley” – Don Kindell, NAVAL EVENTS, APRIL1940, Part 2 of 4 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-06-06].. 9 kwietnia rano okręty te zostały skierowane do patrolowania pod Vestfjordem (już po wysadzeniu w tym fiordzie desantu z niemieckich niszczycieli na Narwik). 11 kwietnia wysłany został z krążownikiem „Penelope” i niszczycielem „Kimberley” dla sprawdzenia informacji o desancie pod Bodø, po czym, po wejściu „Penelope” na skały, odholował go do Skjelfjordu na Lofotach na naprawę.

mały|HMS „Eskimo” z urwanym dziobem i zdjętym stanowiskiem dział „B”, po bitwie pod Narwikiem 13 kwietnia „Eskimo” z 8 niszczycielami i pancernikiem HMS „Warspite” wziął aktywny udział w drugiej bitwie pod Narwikiem, zakończonej zatopieniem lub samozatopieniem 8 niemieckich niszczycieli. „Eskimo” storpedował niszczyciel „Hermann Künne” i walczył z niszczycielem „Hans Lüdemann”. Został jednak następnie sam storpedowany przez niszczyciel „Georg Thiele”. Torpeda urwała „Eskimo” część dziobową aż do nadbudówki, wraz z dziobowym stanowiskiem dział, lecz zachował on pływalność, po czym został odholowany przez HMS „Bedouin” do Skjelfjordu. Zginęło na skutek bitwy 18 ludziDon Kindell, Casualty Lists of the Royal Navy and Dominion Navies, World War 2 w serwisie naval-history.net [dostęp 2009-06-12]..

Po prowizorycznych naprawach został odholowany 27 maja do Wielkiej Brytanii, po czym był remontowany w Barrow od czerwca do sierpnia 1940. Podczas remontu zastąpiono 2 działa 120 mm na rufowej pozycji X przez działa przeciwlotnicze 102 mm (podobnie, jak na innych okrętach tego typu). Zmieniono wówczas znak taktyczny z F75 na G75.

Flota Metropolii, 1940-1942 Od września 1940 „Eskimo” w dalszym ciągu służył we Flocie Metropolii, patrolując i osłaniając okręty. 4 marca eskortował dwa transportowce wojska podczas rajdu komandosów na norweskie Lofoty (z niszczycielami HMS „Bedouin” i „Tartar” – Operacja Claymore). W kwietniu uczestniczył w bezskutecznych poszukiwaniach niemieckich pancerników „Scharnhorst” i „Gneisenau” na Atlantyku.

7 maja wraz z innymi okrętami (krążowniki lekkie „Edinburgh”, „Birmingham”, „Manchester”, niszczyciele „Bedouin”, „Somali”, „Nestor”) wziął udział w operacji EB – przechwycenia niemieckiego statku rozpoznania pogodowego WBS-6 „München” w celu zdobycia tablic kodowych do maszyny szyfrującej Enigma.

22 maja wyruszył w eskorcie transportowca wojska „Britannic” do Halifaxu w Kanadzie, wraz z pancernikiem HMS „Rodney” i niszczycielami „Somali”, „Tartar” i „Mashona”. Jako jedyny eskortował statek po odłączeniu się pozostałych okrętów 24 maja w celu poszukiwania pancernika „Bismarck”. W czerwcu powrócił do Scapa Flow. Od 8 lipca do 12 września był remontowany w Millwall (otrzymał wówczas radar Type 286M). Następnie, kontynuował służbę we Flocie Metropolii, głównie patrolując i eskortując konwoje na północno-zachodnich podejściach do Wysp Brytyjskich (NW Approaches).

Od 22 grudnia 1941 w składzie zespołu „Z” kadm. L. Hamiltona wziął udział w kolejnym rajdzie komandosów na Lofoty (Operacja Anklet), wraz z innymi okrętami brytyjskimi oraz polskimiKrążownik HMS „Arethusa”, niszczyciele: HMS „Eskimo”, „Ashanti”, „Bedouin”, „Somali”, „Wheatland”, „Lamerton”, OORP „„Kujawiak” i „Krakowiak”, transportowce „Prince Albert”, „Princess Charlotte” oraz mniejsze okręty – G.B. Mason, op.cit.. Patrolował też wówczas u wybrzeży Norwegii. Zespół powrócił następnie do Scapa Flow.

Konwoje arktyczne i maltańskie, 1942 Na początku marca 1942 „Eskimo” brał udział w silnym zespole osłaniającym konwój arktyczny do ZSRR PQ-12 oraz powrotny QP-8 (m.in. z pancernikami HMS „King George V”, „Duke of York” i krążownikiem liniowym HMS „Renown” i lotniskowcem HMS „Victorious”)Siły osłony konwoju PQ-12: okręty liniowe HMS „Renown”, „Duke of York”, „King George V”, lotniskowiec HMS „Victorious”, krążowniki HMS „Kenya”, „Berwick”, niszczyciele HMS „Faulknor”, „Eskimo”, „Punjabi”, , „Echo”, „Eclipse”, „Onslow”, „Ashanti”, „Intrepid”, „Icarus”, , „Bedouin” – Chronik des Seekrieges 1939-1945.. 9 marca osłaniał lotniskowiec „Victorious” podczas nieudanych ataków lotnictwa na pancernik „Tirpitz”, a 11 marca z innymi niszczycielami poszukiwał bezskutecznie „Tirpitza” pod BodøSiły 11. 3. 1942: niszczyciele: HMS „Faulknor”, , „Intrepid”, „Icarus”, „Eskimo” „Bedouin”, „Tartar” i „Punjabi” – Chronik des Seekrieges 1939-1945.. 31 marca z innymi niszczycielami osłaniał próbę przerwania się statków norweskich ze szwedzkiego Göteborgu (operacja Performance – powiodło się to tylko dwóm z 10 statków, 6 zatopili Niemcy)Oprócz „Eskimo” niszczyciele: HMS „Faulknor”, „Escapade”, „Wallace”, „Vanity”, „Valorous” – Chronik des Seekrieges 1939-1945..

Od 10 kwietnia ponownie brał udział w zespole sił głównych osłaniających konwój PQ-14 i powrotny QP-10. Między 9 maja a 12 lipca był remontowany, dodano wówczas m.in. radar artyleryjski Type 285 i działka 20 mm OerlikonG.B.Mason, op.cit., ale błędnie jest tam podany symbol konwoju PQ (PQ-11)..

Od początku sierpnia 1942 „Eskimo” został skierowany na Morze Śródziemne, w celu osłony dużej operacji dowozu zaopatrzenia dla Malty Pedestal. Brał udział w intensywnych walkach w obronie konwoju z lotnictwem niemieckim i włoskim 10–11 sierpnia. Początkowo wchodził w skład sił głównych osłony (zespół Z), które wieczorem 11 sierpnia odłączyły się od konwoju, lecz w nocy tego dnia został odesłany do zespołu X, bezpośrednio eskortującego konwój. Odłączony od niego 12 sierpnia w celu ratowania rozbitków, wraz z HMS „Somali” uratował 13 sierpnia 141 rozbitków z krążownika HMS „Manchester” i części statków. 15 sierpnia powrócił do Gibraltaru. 16 sierpnia ponownie wypłynął z 11 niszczycielami i krążownikiem , osłaniając lotniskowiec HMS „Furious” dostarczający 29 myśliwców lotem na Maltę (operacja Baritone). Powrócił do Gibraltaru, a 28 sierpnia na wody metropolii, do Scapa Flow.

mały|Konwój PQ-18 pod atakiem lotnictwa – HMS „Eskimo” na pierwszym planie Od 9 września „Eskimo” eskortował konwój arktyczny PQ-18 (z krążownikiem HMS „Scylla” i 15 niszczycielami), następnie od 17 września powrotny konwój QP-14. Od 21 września eskortował holowanie bliźniaczego niszczyciela HMS „Somali” uszkodzonego przez torpedę z U-703, po czym, po jego zatonięciu, uratował 50 rozbitkówG.B.Mason, op.cit., ale błędnie jest tam podany symbol konwoju PQ (PQ-16).. Powrócił następnie do Wielkiej Brytanii.

Morze Śródziemne 1942-1943 5 listopada 1942 „Eskimo” został przeniesiony na Morze Śródziemne, do Gibraltaru, w skład Zespołu H. 8 listopada osłaniał lądowanie w Afryce Północnej (operacja Torch). 1–2 grudnia eskortował uszkodzony stawiacz min HMS „Manxman”. Od 2 grudnia wchodził w skład Zespołu Q bazującego w Bon (m.in. z niszczycielem HMS „Tartar”), w celu zwalczania konwojów z zaopatrzeniem do Afryki. Po akcji przeciw konwojowi 14 grudnia okręty zespołu były atakowane przez lotnictwo i okręty podwodne, po czym „Eskimo” eskortował storpedowany krążownik do Algieru (z niszczycielem HMS „Quality”). Od 13 stycznia do 7 lutego 1943 był naprawiany w Mers el-Kebir po pożarze w kotłowni, po czym powrócił do działań w składzie Zespołu Q. W maju 1943 uczestniczył w blokadzie wybrzeża Tunezji, skąd ewakuowały się siły Osi. 20 czerwca eskortował krążownik HMS „Aurora” wiozący króla Jerzego VI na MaltęWraz z niszczycielami HMS „Lookout”, i „Jervis” – G.B.Mason, op.cit.

Od 10 lipca „Eskimo” wspierał desant na Sycylii (operacja Husky), ostrzeliwując cele lądowe. 11 lipca usiłował wejść do portu Marsala (z niszczycielem HMS „Exmoor” i greckim „Kanaris”), lecz okazało się to niemożliwe z powodu ognia z brzegu. 12 lipca, z kontradmirałem T. Troubridgem na pokładzie, został uszkodzony w rufę bombą lotniczą, która spowodowała pożar (19 zabitych, 22 rannych). Został odholowany na Maltę przez HMS „Tartar”, a następnie po naprawach, do Wielkiej Brytanii na remont, trwający od 9 września 1943 do marca 1944.

Europa zachodnia, 1944