Ava Lavinia Gardner (ur. 24 grudnia 1922 w Grabtown, zm. 25 stycznia 1990 w Londynie) – amerykańska aktorka filmowa, telewizyjna i piosenkarka. Symbol seksu lat 40. i 50. XX wieku.
W 1941 podpisała kontrakt z MGM, który obowiązywał do 1958. Zyskała rozgłos rolą femme fatale w filmie Zabójcy (1946). Największe sukcesy odnosiła w okresie „Złotej Ery Hollywood” i w latach 60. W kolejnych dekadach występowała sporadycznie. Do jej najbardziej znanych filmów należą: Statek komediantów (1951), Mogambo (1953, nominacja do Oscara), Bosonoga contessa (1954), Ostatni brzeg (1959), Noc iguany (1964), Siedem dni w maju (1964) i Trzęsienie ziemi (1974). Była znana z burzliwego życia prywatnego i bezkompromisowości. Od połowy lat 50. mieszkała w Hiszpanii, a od końca lat 60. w Wielkiej Brytanii. Trzykrotnie zamężna, nie miała dzieci. Zmarła na zapalenie płuc w wieku 67 lat.
American Film Institute (AFI) umieścił ją na 25. miejscu w rankingu „50 największych legend amerykańskiego ekranu”Największą aktorką, w tym samym plebiscycie, ogłoszono Katharine Hepburn (osobno aktorki i aktorzy)..
Życiorys Dzieciństwo Urodziła się w Grabtown, w hrabstwie Johnston (Karolina Północna) jako najmłodsze z siedmiorgaRodzeństwo Gardner to: Raymond, Melvin, Beatrice, Elsie, Mae, Inez i Myra. dzieci Mary „Molly” Elizabeth (1883–1943) i Jonasa (1878–1938) Gardnerów. Imię otrzymała po swojej cioci, pannie Avie Virginii. Ojciec był dzierżawcą ziemi, który z powodów finansowych często opuszczał dom w poszukiwaniu pracy. Kobieta nie znała swoich dziadków, ale najprawdopodobniej rodzice Jonasa rozstali się, co w kulturze Południa było wówczas czymś rzadko spotykanym. Wiadomo ponadto, że James Bailey Gardner, dziadek Avy, zmagał się z problemami psychicznymi. Najprawdopodobniej przodkowie przyszłej aktorki pochodzili z Irlandii i Szkocji. Rodzina Gardnerów mieszkała w domu zbudowanym przez Jonasa, bez bieżącej wody, elektryczności i z wychodkiem na zewnątrz. W roku 1910 w wyniku nieszczęśliwego wypadku zmarł Raymond, pierwszy syn Jonasa i Molly. W 1924 z powodu pożaru i utraty majątku rodzina przeniosła się do tzw. „teacherage”, czyli pensjonatu dla nauczycieli, w którym jako sprzątaczka i kucharka pracowała Molly. Ava zajmowała się tam głównie prasowaniem odzieży. Łączyła ją wówczas bliska relacja z jedną ze służących, czarnoskórą Virginią, z którą często chodziła do kina..
W 1935 w konsekwencji wielkiego kryzysu rodzina przeniosła się do Newport News w stanie Wirginia. Molly pracowała w podobnym charakterze, ale tym razem przygotowywała posiłki głównie dla rybaków i dokerów. Ava rozpoczęła naukę w Newport News. Już pierwszego dnia w szkole nauczycielka poprosiła ją, aby przed klasą wyjaśniła pochodzenie swojego oryginalnego imienia, powiedziała skąd pochodzi i czym się zajmują jej rodzice. Było to dla niej krępujące ze względu na odmienny akcent, który sprawiał, że brzmiała jak zbieraczka bawełny z Przeminęło z wiatrem. Problemy finansowe w rodzinie były na tyle spore, że niemal przez cały rok musiała chodzić do szkoły w tej samej spódniczce, podczas gdy inne dziewczęta zmieniały je praktycznie co tydzień.
Po śmierci Jonasa w 1938 młoda Gardner zamieszkała w Rock Ridge w Karolinie Północnej, gdzie ukończyła miejscową szkołę średnią i rozpoczęła naukę w Atlantic Christian College. Wkrótce Molly zachorowała na raka i mimo pomocy Howarda Hughesa, który zaangażował do opieki najlepszych onkologów, matka Avy zmarła 21 maja 1943, czyli w dzień rozwodu własnej córki.
Droga do kariery mały|Gardner w 1947 Na początku lat 40. fotograf Larry Tarr, drugi mąż Beatrice, siostry Avy, spostrzegł fotogeniczność oraz urodę Avy i wystawił jej portret w oknie wystawowym swojego sklepu na Piątej Alei w Nowym Jorku. Na zdjęcia dziewczyny zwrócił uwagę Barney Duhan. Związany ze światem filmu mężczyzna zadzwonił do Tarra z prośbą o numer telefonu Avy, z którą chciał się umówić. Ponadto nadmienił, że ma odpowiednie koneksje z decydentami wytwórni filmowej. Fotograf zareagował błyskawicznie i dostarczył nowe zdjęcia Gardner wprost do biura MGM w Nowym Jorku. Wkrótce kobieta została zaproszona na rozmowę z przedstawicielem studia, Marvinem Schenckiem. Zdjęcia próbne przebiegły standardowo, a głosu Gardner nawet nie próbowano nagrywać ze względu na mało zrozumiały, południowy akcent. Ava wróciła do domu przekonana, że nic z tego nie będzie. Ku jej zaskoczeniu kilka tygodni później MGM zaproponowało jej siedmioletni kontrakt filmowy. „Nie potrafi śpiewać, tańczyć ani mówić. Jest zjawiskowa!” – miał powiedzieć Louis B. Mayer o debiutantce. Przez pierwsze lata Gardner zagrała w 25 filmach, ale zwykle w roli statystki, postaci trzecioplanowej. Pod okiem specjalisty pracowała nad usunięciem jej charakterystycznego akcentu. Pierwszym ważniejszym filmem w karierze aktorki był kryminał noir Whistle Stop z 1945, gdzie zagrała u boku George’a Rafta. Aktorka, jak na debiutantkę przystało, czuła się raczej niepewnie. Jej scena pocałunku naruszyła zasady zapisane w Kodeksie Haysa, co paradoksalnie sprawiło, że Gardner stała się bardziej rozpoznawalna i dzięki temu John Huston zaangażował ją do Zabójców.
Zabójcy i przełom w karierze mały|lewo|Fotos promocyjny Gardner Gardner była pierwszym wyborem producenta Marka Hellingera do roli femme fatale Kitty Collins. Według Gardner reżyser Robert Siodmak był wymagający, mówiąc do niej wprost: „Jeżeli nie zagrasz jak trzeba, uderzę Cię”. Gardner przyznawała, że jej histeryczna reakcja w jednej ze scen była tylko częściowo udawana; reszta była autentycznym strachem przed Siodmakiem. Rola Kitty w 1947 przyniosła Gardner nagrodę magazynu „Look” dla najlepiej zapowiadającej się aktorki. Krytycy uznali jej kreację za wiarygodną, a jej postać za „zmysłową i sardoniczną”. Femme fatale w kreacji Gardner uważana jest za jedną z najlepszych, ikonicznych w historii kina. Po roli w Handlarzach otrzymała nowy kontrakt ze stawką początkową 1250 dolarów tygodniowo. Wytwórnia zaczęła traktować ją jak gwiazdę filmową. Przydzielono jej trzypokojowe pomieszczenie, największe z dostępnych dla kobiet, które wcześniej służyło Normie Shearer przez 8 lat. Wytwórnia nazwała ją „Czarującą dziewczyną” Hollywood 1948 roku, ale w oficjalnych komunikatach nie wspominano o jej wówczas najważniejszych filmach, czyli Whistle Stop i Zabójcach, ponieważ grała w nich dla Universal Studios Entertainment. Następne filmy Gardner, takie jak: noir Łapówka czy dramat Wielki grzesznik, były przeciętnie oceniane i do końca lat 40. aktorka nie zagrała w wielkim hicie. W 1951 roku gościła na okładce poczytnego „Time’a”, co było wówczas dużą nobilitacją. Przedstawiono ją jako „córkę rolnika”, która może stać się „najlepsza w Hollywood od czasów Jean Harlow”.
Statek komediantów W 1938 MGM nabyła prawa do musicalu od Universal Studios Entertainment. Początkowo do roli Julii rozważano Lenę Horne i Dinę ShoreWytwórnia odrzuciła kandydaturę czarnoskórej aktorki, bowiem sceny z jej udziałem były usuwane z filmów w południowych stanach., ale reżyser George Sidney zaproponował Gardner. Aktorka na zdjęciach próbnych wykonywała piosenkę Can’t Help Lovin’ Dat Man of Mine. W przygotowaniach wokalnych do filmu aktorce pomagał muzyk Roger Edens. Gardner starała się imitować głos Leny Horne. Przez wiele tygodni producenci nie mogli się zdecydować czy śpiew aktorki rzeczywiście miał zostać nagrany na potrzeby filmu, czy też miała być dubbingowana przez profesjonalną wokalistkę. Zdecydowano, aby w filmie partie wokalne śpiewała Annette Warren, która już wcześniej dubbingowała Gardner. Dział prawny wytwórni stwierdził jednak, że niemożliwe jest, aby na płycie z piosenkami filmu pojawiło się nazwisko i wizerunek aktorki, skoro nie śpiewa żadnej piosenki. W konsekwencji Gardner nagrała własne wersje piosenek, za które pobierała tantiemy. Musical był jednym z bardziej dochodowym filmów 1951. Pod wrażeniem prezencji aktorki był także „The New York Times”.
Śniegi Kilimandżaro mały|Gardner i Peck w filmie Śniegi Kilimandżaro Kilka tygodni po ślubie z Frankiem Sinatrą aktorka zgodnie z umową miała zagrać w filmie, na podstawie opowiadania Ernesta Hemingwaya, dla wytwórni 20th Century Fox. Gardner rozumiała i polubiła postać Cynthii, jaką miała zagrać u boku Gregory’ego Pecka. Widziała w niej w pewnym sensie samą siebie. Film był jednym z nielicznych, przy powstawaniu którego dobrze pracowało się aktorce. Dramat Śniegi Kilimandżaro okazał się jednym z największych hitów 1952 roku i zebrał generalnie pozytywne noty od krytyków. Aczkolwiek Hemingway powiedział Gardner, że „jedynymi dobrymi rzeczami w tym filmie byłaś ty i zdechły kot”. „Variety” napisał, że aktorka „uczyniła Cynthię czarującą i uwodzicielską, coś wyjątkowego”.
Mogambo Remake Kaprysu platynowej blondynki powstawał w Afryce. Gardner wcieliła się w rolę temperamentnej Eloisy Kelly, która konkuruje z Lindą (Grace Kelly) o uczucie Victora (Clark Gable). Praca w afrykańskim klimacie była niezwykle trudna nie tylko ze względu na wysokie temperatury. W jednej ze scen do namiotu bohaterki granej przez Gardner wchodzi lampart. Owa scena miała miejsce w rzeczywistości, ale aktorce nic się nie stało. Początkowo współpraca z reżyserem Johnem Fordem nie układała się właściwie, ale ostatecznie Ford i Gardner doszli do porozumienia, a aktorka niektóre kwestie improwizowała. „Najwredniejszy człowiek na świecie. Samo zło. Uwielbiałam go!” – wspominała po latach reżysera. Na planie Gardner miała zwyczaj kąpać się nago w balii, napełnianej przez jednego z tubylców. Nie spodobało się to brytyjskiemu rządowi kolonialnemu. W odpowiedzi Gardner przespacerowała się nago przez cały obóz ekipy filmowejTrivia. Rola Eloise Kelly uważana jest za jedną z najlepszych w karierze aktorki. „The New York Times” pisał, że Gardner „jest tak kusząca jak tylko wamp może być”, „kradnie przedstawienie”. Aktorka została nominowana do Oscara w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, ale w 1954 statuetka ostatecznie trafiła do Audrey Hepburn. mały|Gardner w Mogambo
Bosonoga Contessa Na planie Bosonogiej contessy pracowała z Humphreyem Bogartem. Gardner twierdziła, że Bogart nie był zadowolony z castingu do filmu, gdyż wiele lepszych aktorek starało się o tytułową rolę. „W ogóle mnie nie szanował. I nigdy nie próbował tego ukryć. (…) Wiedział, że zarabiam więcej niż on i to go denerwowało”. Za pracę na planie Josepha Mankiewicza Gardner miała otrzymać 200 tys. dolarów i 10% zysku powyżej miliona. Faktycznie jednak aktorka otrzymała mniej ze względu na konstrukcję kontraktu z macierzystą wytwórnią, czyli MGM. Zdaniem Gardner film równie dobrze mógłby nazywać się Ava i Howard, bo fabuła faktycznie nawiązywała do życia magnata Howarda Hughesa, który notabene ingerował w scenariusz. Filmowa Maria Vargas przypominała Gardner – tak jak ona wychowała się w biedzie, ale została gwiazdą. W związku z budową postaci aktorka oczekiwała konkretnych wskazówek od reżysera, na co nie zawsze mogła liczyć. Pomimo trudności na planie film okazał się sukcesem komercyjnym, a krytycy docenili kreację Gardner Zgodnie przyznano, że Gardner nigdy lepiej się nie prezentowała ze względu m.in. na kostiumy od domu mody Fontanas. Film przypadł go gustu także François Truffautowi i Jeanowi Lucowi-Godardowi. W czasie promocji obrazu na pytanie dziennikarza, co sądzi o swojej kreacji postaci, odpowiedziała: „Kreacja? Niczego nie kreuję. Zostawiam to scenarzyście i reżyserowi. Nie jestem aktorką. Nie mam żadnych teorii na temat aktorstwa. Robię to co mam napisane w scenariuszu. Czytam cały i jest to zwykle katorga, złożona wciąż z tych samych klisz”. W latach 1953–1954 Gardner notowana była na liście najbardziej dochodowych gwiazd Hollywood.