Michaił Iwanowicz Glinka (; ur. w koło Smoleńska, zm. w Berlinie) – rosyjski kompozytor.
Życiorys Pochodzenie Prapradziadem Michaiła był polski szlachcic z rodu Glinków herbu Trzaska (Glinki w Ziemi Łomżyńskiej) – Wiktoryn Władysław Glinka. Po utracie Smoleńska przez Polskę, w 1654 W.W. Glinka pozostał w majątku, przyjął poddaństwo rosyjskie i przeszedł na prawosławie. Carskie władze zachowały mu przywileje szlacheckie w tym herb Trzaska oraz nadania królewskiehttp://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=25537 Глинка Михаил Иванович, биографическая нциклопедия..
thumb|left|Michaił Glinka na obrazie Karła Briułłowa (1840) thumb|Dom w Nowospasskoje, w którym urodził się Michaił Glinka Zainteresowania w okresie młodzieńczym kierowały Michaiła Glinkę ku naukom przyrodniczym, geografii i podróżom. W czasach licealnych zetknął się z Puszkinem i z dekabrystami, co skupiło na nim uwagę policji. Musiał więc porzucić chęć kariery dyplomatycznej. Pracował przez cztery lata w Urzędzie Komunikacji. Wykształcenie muzyczne Glinki było wielostronne, ale też mało systematyczne. Pobierał prywatne lekcje kompozycji, kontrapunktu, fortepianu (m.in. u Johna Fielda) i skrzypiec. Regularne dwuletnie studia kompozycji podjął dopiero w wieku 29 lat. Pobierał również lekcje śpiewu u w Petersburgu. Uważany był za znawcę sztuki bel canto, znał bogaty repertuar pieśni włoskich i francuskich. Występował również śpiewając własne pieśni, komponowane nierzadko na spotkaniach towarzyskich.
W Petersburgu przebywał do 1830 roku. Prowadził wówczas bogate życie towarzyskie, obracał się w kręgu Puszkina (był kolegą z klasy jego młodszego brata Lwa), M. Szymanowskiej, poznał też Mickiewicza. W 1830 roku wyruszył w podróż po Europie, przez Berlin, Szwajcarię, do Włoch. Przebywał tam trzy lata i poznawał styl włoskiego bel canto, poznał też Belliniego i Donizettiego. Następnie podjął regularne studia kompozycji w Berlinie u Siegfrieda Dehna. Po powrocie do kraju wykrystalizowała się idea opery narodowej Glinki. W latach 1834–1842 powstały jego dwie najważniejsze opery: Życie za cara (Iwan Susanin) oraz Rusłan i Ludmiła. W tych latach powstały też najpiękniejsze pieśni do słów Puszkina.
W latach 40. przebywał w Paryżu, gdzie poznał Berlioza, a następnie w Hiszpanii. Powstały tam dwie uwertury symfoniczne o melodyce hiszpańskiej.
Na przełomie lat 40 i 50. przebywał w Warszawie, gdzie obracał się w kręgu Kurpińskiego i Lipińskiego. Powstała wtedy uwertura Kamarinskaja która stała się wzorem dla kolejnych kompozytorów szkoły rosyjskiej. W latach 50 pisał w Paryżu swoją symfonię kozacką Taras Bulba, która pozostała niedokończona.
Wrócił po raz ostatni na kilka lat do Petersburga gdzie przebywał w kręgu Dargomyżskiego i Bałakiriewa. Zainteresował się wówczas muzyką cerkiewną. Pojechał ponownie do Berlina do swojego profesora, aby zgłębić tajniki polifonii i skal kościelnych. Studiował dzieła wokalne Palestriny i Bacha. Nie wrócił już do kraju.
Zmarł w 1857 roku w wieku 53 lat, przeziębiwszy się po koncercie, gdy wychodził z dusznej sali.
Znaczenie Kompozytor jest uważany za twórcę narodowej opery rosyjskiej, łączącego w niej tradycyjny folklor Rusi i patriotyzm z nowymi prądami w muzyce zachodniej Europy. Twórczość Michaiła Glinki była inspiracją dla grupy rosyjskich kompozytorów nazwanej Potężną gromadką. „Życie za cara” wystawiono 7 lutego 1940 na scenie berlińskiej Staatsoper w ramach niemiecko-radzieckiej współpracy kulturalnej, będącej wynikiem zawartego pół roku wcześniej paktu Ribbentrop-Mołotow.
Glinka a hymn Rosji W latach 1990/1991–2000 oficjalnym hymnem Rosji była tzw. Pieśń Patriotyczna, napisana przez Michaiła Glinkę w 1833 roku pod tytułem «Motif de chant national» dla orkiestry symfonicznej. Wykonywano tylko tę pompatyczną melodię, urzędowego tekstu nie napisano.
Jednakże według docenta K. Nikitina z Konserwatorium Petersburgskiego utwór bazuje ściśle na średniowiecznym polskim hymnie religijnym „Kryste, dniu naszei światłości”. Z kolei zdaniem historyka Sergieja Makina kompozytor mógł raczej rozważać użycie tej muzyki w operze Życie za cara (Iwan Susanin) – do instrumentalnej charakterystyki polskich interwentów. Stąd zapis znalazł się w rękopisach kompozytora. Ale w operze ta muzyka nigdy nie zabrzmiała, pozostając tylko utworem symfonicznym.
Jako wariant hymnu był rozważany również końcowy chór z opery „Iwan Susanin” „Sławsia, ty, Ruś moja”, który często jest mylony z „Pieśnią Patriotyczną”, chociaż te dwa utwory mają zupełnie odróżniające się melodie i tempo.
Wkrótce po publikacji artykułów Nikitina i Makina i braku tekstu w Rosji zastąpiono Pieśń Patriotyczną, przywracając stary hymn radziecki autorstwa Aleksandra Aleksandrowa z 1943 roku, za to z całkiem odmiennym tekstem poety Sergiusza Michałkowa.
Dzieła
Życie za cara (zob. Iwan Susanin) – pierwsza rosyjska opera narodowa (1836) Rusłan i Ludmiła – opera (1842) Jota aragońska i Noc w Madrycie – uwertury powstałe dzięki pobytowi w Hiszpanii Kamarinskaja – fantazja orkiestrowa Walc-fantazja – fantazja orkiestrowa Symfonia na dwa tematy rosyjskie kilkadziesiąt pieśni i romansów (w tym m.in. cykl pieśni Pożegnanie z Petersburgiem) Sonata na altówkę i fortepian w tonacji d-moll
Upamiętnienie w Warszawie W 1954 roku na frontowej ścianie budynku przy ul. Niecałej 2 w Warszawie, w którym w 1848 roku mieszkał Michaił Glinka, odsłonięto tablicę pamiątkową.
Zobacz też Piotr Czajkowski Aleksandr Borodin Modest Musorgski Nikołaj Rimski-Korsakow Milij Bałakiriew Cezar Cui
Przypisy
Bibliografia Lesław Czapliński „Operowe zaślubiny niemiecko-radzieckiego przymierza” (o inscenizacji „Życia za cara” Michaiła Glinki w hitlerowskim Berlinie) w: MUZYKA 21 2/2006
Linki zewnętrzne Michaił Glinka. Hymn Rosji – Pieśń Patriotyczna
Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy romantyzmu Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy operowi Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Rosjanie pochodzenia polskiego Kategoria:Pochowani w Ławrze św. Aleksandra Newskiego Kategoria:Urodzeni w 1804 Kategoria:Zmarli w 1857 Michaił