Wielkopolski Krzyż Powstańczy – polskie państwowe odznaczenie wojskowe nadawane w latach 1957–1999, w celu nagrodzenia zasług uczestników powstania wielkopolskiego 1918–1919.
Historia Po raz pierwszy krzyż został ustanowiony dekretem KRN z 8 października 1946, który ostatecznie nie doczekał się realizacji i nie został opublikowany.
Kolejna próba była już udana i krzyż ustanowiono dekretem Rady Państwa w dniu 1 lutego 1957Dekret z dnia 1 lutego 1957 o ustanowieniu „Wielkopolskiego Krzyża Powstańczego” ().
Był nadawany osobom, które z bronią w ręku lub w inny aktywny sposób uczestniczyły w walkach przeciwko zaborcom niemieckim w powstaniu wielkopolskim. Odznaczenie nadawała Rada Państwa na podstawie wniosków Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Mógł być nadawany pośmiertnie.
Z dniem 8 maja 1999 nadawanie krzyża uznano za zakończoneNa podstawie art. 7 Ustawy z dnia 16 października 1992. Przepisy wprowadzające ustawę o orderach i odznaczeniach, uchylające przepisy o tytułach honorowych oraz zmieniające niektóre ustawy ( z póź. zm.).
Opis odznaki Odznaką Wielkopolskiego Krzyża Powstańczego jest krzyż równoramienny, patynowany na brązowo o wymiarach 36 × 36 mm. Ramiona krzyża są obramowane, przy końcach poszerzone. Na awersie pośrodku znajduje się okrągła tarcza o średnicy 9 mm pokryta czerwoną emalią z umieszczonym na niej orłem piastowskim z białej emalii, tarcza okolona jest wieńcem z liści dębowych. Na lewym ramieniu znajduje się data 1918, na prawym – 1919. Na pionowych ramionach umieszczony jest miecz skierowany ostrzem ku dołowi. Na rewersie pośrodku krzyża znajduje się tarcza z napisem PRL, w otoku tarczy napis POWSTAŃCOM WIELKOPOLSKIM. Projektantami odznaki byli Jerzy Drygas i Eugeniusz Rosik.
Wstążka krzyża jest szerokości 34 mm, koloru ciemnoniebieskiego z dwoma amarantowymi paskami o szerokości 2 mm z boków.
Krzyż ten początkowo noszono w kolejności po Krzyżu PartyzanckimUchwała Rady Państwa z dnia 1 lutego 1957 r. Statut "Wielkopolskiego Krzyża Powstańczego" (), od 1960 po Śląskim Krzyżu Powstańczym i przed Srebrnym Krzyżem ZasługiInstrukcja Kancelarii Rady Państwa z dnia 29 lutego 1960 r. w sprawie sposobu noszenia orderów i odznaczeń ()., od 1981 przed Warszawskim Krzyżem PowstańczymUchwała Rady Państwa z dnia 29 lipca 1981 r. w sprawie Warszawskiego Krzyża Powstańczego (), a od 1992 jest noszony za aktualnie nadawanymi odznaczeniami państwowymi wymienionymi w ustawie z tego roku (z późniejszymi zmianami)Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń ().
Odznaczeni Wg danych Biura Odznaczeń Państwowych Kancelarii Rady Państwa oraz Biura Odznaczeń Kancelarii Prezydenta RP nadano łącznie 22 461 krzyży opracowana przez Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne „Gniazdo”..
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Wielkopolski Krzyż Powstańczy (strona Instytutu Pamięci Narodowej)
Kategoria:Odznaczenia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Polskie odznaczenia wojskowe Kategoria:Powstanie wielkopolskie 1918–1919