Związek Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918 (ZHP-1918 lub też ZHP-18) – organizacja harcerska działająca w latach 1989–1992, powstała w Krakowie z inicjatywy części środowisk Ruchu Harcerskiego Rzeczypospolitej. Organizacja deklarowała odbudowę przedwojennego ZHP jako kontynuacji związku opartego na statucie z 1936 roku.

Historia Geneza ZHP-1918 wiązała się z podziałem w środowiskach wywodzących się z KIHAM i Ruchu Harcerskiego Rzeczypospolitej. Część instruktorów opowiadała się za budową nowej niezależnej organizacji harcerskiej, z czego powstał Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej, a część za reaktywowaniem historycznego ZHP jako związku istniejącego przed likwidacją jego struktur przez komunistów w 1949 roku.

19 marca 1989 w Krakowie instruktorzy środowiska krakowskiego oraz seniorzy związani z przedwojennym i powojennym ZHP do 1949 roku ogłosili wznowienie działalności Związku Harcerstwa Polskiego w oparciu o statut z 1936 roku. W deklaracji programowej podkreślono, że chodzi o odbudowę ZHP powołanego w 1918 roku, a nie o tworzenie nowego stowarzyszenia. Powstały wówczas struktury Komitetu Odrodzenia ZHP, przekształcone następnie w Tymczasową Naczelną Radę Harcerską; jej przewodniczącym został hm. Kazimierz Wiatr, naczelnikiem harcerzy hm. Wojciech Hausner, a naczelniczką harcerek hm. Teresa Żelazny.

Jesienią 1989 ZHP-1918 rozwijał własne struktury organizacyjne. W Krakowie powołano hufce harcerzy i harcerek oraz zorganizowano kurs dla drużynowych; w grudniu 1989 środowisko to po raz pierwszy w Polsce przyjęło od skautów austriackich Betlejemskie Światełko Pokoju. Członkowie organizacji nosili nad prawą kieszenią munduru biało-czerwoną plakietkę z napisem „ZHP-1918”.

23 listopada 1990 Sąd Wojewódzki w Warszawie wpisał do rejestru stowarzyszenie ZHP rok założenia 1918 oraz osoby uprawnione do jego reprezentowania. Na przełomie 1 i 2 grudnia 1990 w Warszawie odbyła się pierwsza część XVIII Walnego Zjazdu ZHP, zwołanego przez ZHP-1918; przewodniczącym organizacji wybrano hm. Wojciecha Hausnera. Funkcje naczelniczki harcerek i naczelnika harcerzy pełnili w tym okresie odpowiednio hm. Małgorzata Rohleder i hm. Ryszard Wcisło.

W latach 1990–1992 ZHP-1918 uczestniczył w rozmowach o zjednoczeniu środowisk harcerskich z ZHR, ale równocześnie prowadził spór prawny z ZHP o prawo do nazwy i ciągłość organizacyjną. W obiegu wewnętrznym i publicystyce organizacji pojawiało się również określenie „ZHP-56” odnoszone do „oficjalnego” ZHP.

23 października 1991, na skutek pozwu ZHP, sąd uchylił wpis do rejestru stowarzyszeń dotyczący ZHP-1918. Utrata osobowości prawnej przyspieszyła rozmowy zjednoczeniowe z ZHR.

2–4 października 1992 w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego odbyły się zjazdy ZHR i ZHP-1918, na których podjęto decyzję o zjednoczeniu obu organizacji pod nazwą Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej. Po zjednoczeniu, do czasu kolejnego zjazdu, w ZHR funkcjonowały podwojone władze pochodzące z obu organizacji.

Władze Przewodniczący hm. Kazimierz Wiatr (1989–1990) hm. Wojciech Hausner (1990–1992)

Naczelniczki Harcerek hm. Teresa Żelazny (1989–1990) hm. Małgorzata Rohleder (1990–1992) hm. Maria Kuczma (1992)

Naczelnicy Harcerzy hm. Wojciech Hausner (1989–1990) hm. Ryszard Wcisło (1990–1992)

Zobacz też Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Historia harcerstwa Kategoria:Organizacje w Krakowie