Ściapan Niekraszewicz (biał. Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч; ur. w wiosce Daniłówka w powiecie bobrujskim, zm. 20 grudnia 1937) – białoruski naukowiec, działacz społeczny, inicjator stworzenia Instytutu Kultury Białoruskiej i jego pierwszy dyrektor (1922–1925).
Życiorys Pochodził ze szlacheckiej rodziny Niekraszewiczów herbu Lubicz, do której należał majątek Daniłówka w powiecie bobrujskim. W 1908 ukończył seminarium nauczycielskie w Poniewieżu, a pięć lat później Wileński Instytut Pedagogiczny. Pracował w szkołach powiatu telszańskiego na Kowieńszczyźnie.
W czasie I wojny światowej zmobilizowany do armii rosyjskiej, walczył na froncie rumuńskim. Należał do Białoruskiej Socjalistycznej Hramady, a później do Białoruskiej Partii Socjalistów-Rewolucjonistów.
Od jesieni 1917 przebywał w Odessie, gdzie pracował jako kierownik sekcji białoruskiej przy gubernialnym oddziale oświaty. W wyniku jego starań powołano do życia 30 białoruskich szkół podstawowych oraz gimnazjum białoruskie, w którym uczyli się uciekinierzy wojenni z Białoruskiej SRR.
Po utworzeniu Białoruskiej Republiki Ludowej reprezentował jej interesy na południu Ukraińskiej SRR, utrzymywał kontakty z Ententą. Opowiadał się za stworzeniem białoruskiej armii w celu walki z wojskami bolszewickimi. Stał na czele Białoruskiego Centrum Narodowego w Odessie, kontynuując jednocześnie naukę w lokalnym Wyższym Instytucie Międzynarodowym.
W 1920 powrócił na teren Białoruskiej SRR, podejmując pracę w Ludowym Komisariacie Oświaty BSRR, gdzie był dyrektorem Departamentu Literacko-Wydawniczego oraz przewodniczącym komisji naukowo-terminologicznej. Wziął aktywny udział w pracach nad stworzeniem Instytutu Kultury Białoruskiej, którego został pierwszym dyrektorem (1922–1925) oraz przewodniczącym Wydziału Nauk Humanistycznych i Komisji Słownikowej (1926–1928). W 1928 roku został mianowany członkiem Akademii Nauk BSRR oraz dyrektorem jej Instytutu Lingwistyki – pracował nad wydawaniem słowników białoruskiej terminologii.
Wykładał białorusoznawstwo na Wydziale Medycyny, a od 1927 był zatrudniony jako docent na Wydziale Pedagogicznym BUP.
Od 1927 do 1931 wchodził w skład CKW Białoruskiej SRR. 21 lipca 1930 aresztowany przez NKWD w sprawie Związku Wyzwolenia Białorusi i postanowieniem sądu skazany na zsyłkę do Udmurcji. 19 grudnia 1937 Sąd Najwyższy Białoruskiej SRR orzekł wyrok kary śmierci.
Publikacje "Беларускі лемантар" (1922) "Наша сіла — ніва ды машына" (1925) "Беларуска-расійскі слоўнік" (1925) i "Расійска-беларускі слоўнік" (1928 – oba wraz z Mikałajem Wałkowem) "Праграма для збірання асаблівасцей беларускіх гаворак і гаворак, пераходных да суседніх моваў" (1927, wraz z P. A. Buzukiem) "Мова кнігі Касьяна Рымляніна Ераміты "О уставах манастирских" (1928) "Васіль Цяпінскі. Яго прадмова, пераклад Евангелля на беларускую мову і мова перакладу" (nie opublikowano). "Правапіс спрэчных дзеяслоўных форм" (1922) "Да пытання аб укладанні слоўніка жывой беларускай мовы" (1925) "Да пытання пашырэння акання на чужаземныя словы" (1926) "Да характарыстыкі беларускіх гаворак Парыцкага раёна" (1929) "Праект беларускага правапісу" (1930) "Сучасны стан вывучэння беларускай мовы", "Да пытання аб рэформе нашага правапісу" (1927) "Становішча культурна-асветных устаноў Беларусі пры нэпе" (1924, artykuł) "Да пяцігадовага плана навукова-даследчай працы БССР" (1928, artykuł).
Bibliografia Расторгуев П. А., "О программе по белорусской диалектологии. Рец. на кн.: Некрашэвіч С., Бузук П. Программа для збіраньня асаблівасьцяй беларускіх гаворак i гаворак пераходных да суседніх моваў. — Менск, 1927 / Известия по русскому языку и словесности Академии наук СССР", 1928, s. 602—605. Германовіч І. К., "Аб навуковай дзейнасці С. М. Некрашэвіча", Веснік БДУ, nr 3/1972 Іофе Э. "Той самы Некрашэвіч...", Полымя, nr 6/1991, s. 130-134 Віктараў Т., "Юбілей трэба адзначыць", Светлагорскія навіны, 9 grudnia 1992, s. 2 Шчэрбін В., "Ён мог стаць беларускім Далем", Роднае слова, nr 2/1995, s. 36-42 Шчэрбін В., "Ідэалам навукі не здрадзіў", Роднае слова, nr 4/1995, s. 52-58, nr 5/1995, s. 45-49 Іофе Э., "Першы старшыня Інбелкульта", Спадчына, nr 6/1995, s. 54-78 Германовіч І., "Некрашэвіч Сцяпан Міхайлавіч", w: "Энцыклапедыя гісторыі Беларусі", Т. 5, Mińsk 1999, s. 318-319 Германовіч І., "Некрашэвіч Сцяпан Міхайлавіч", Беларуская энцыклапедыя, Т. 11., Mińsk 2000, s. 279 Запрудскі С., "Жыццё для навукі", w: "Роднае слова", nr 5/2003, s. 34-36 Жураўскі А. І., "Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч. (Да 120-годдзя з дня нараджэння.)", Беларуская лінгвістыка, 2004, s. 3-11
Kategoria:Absolwenci Wileńskiego Instytutu Pedagogicznego Kategoria:Białoruscy językoznawcy Kategoria:Białoruscy nauczyciele Kategoria:Białoruskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991 Kategoria:Członkowie Akademii Nauk Białoruskiej SRR i Narodowej Akademii Nauk Białorusi Kategoria:Członkowie Centralnego Komitetu Wykonawczego Białoruskiej SRR Kategoria:Dyplomaci Białoruskiej Republiki Ludowej Kategoria:Ludzie związani z Odessą Kategoria:Nauczyciele akademiccy Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Ofiary wielkiej czystki Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1937