SagDEG (ang. Sagittarius Dwarf Elliptical Galaxy) – karłowata galaktyka eliptyczna lub sferoidalna w gwiazdozbiorze Strzelca. Galaktyka ta znajduje się w odległości około 85 tys. lat świetlnych od Ziemi i ma około 10 tys. ly średnicy. Zawiera około 100 milionów gwiazd. Została odkryta w 1994 roku przez Rodrigo Ibatę, Gerarda Gilmore’a oraz Mike’a Irvina.
Położenie SagDEG jest drugim najbliższym satelitą Drogi Mlecznej. Fakt, że została odkryta dopiero w 1994 roku, wynika z jej położenia po przeciwnej stronie Drogi Mlecznej niż Słońce, przez co jest silnie przesłonięta przez gaz i pył utrudniające obserwacje. SagDEG w swojej przeszłości już dwukrotnie przeszła przez dysk Naszej Galaktyki, a kolejne takie zderzenie z południową stroną dysku nastąpi za około 10 milionów lat. Ponieważ okrąża ona Drogę Mleczną w ciągu około miliarda lat, to w ciągu najbliższych kilkuset milionów lat SagDEG zostanie rozerwana przez siły grawitacyjne Drogi Mlecznej. left|thumb|300px|Gromada kulista Messier 54 SagDEG leży na podobnej pozycji co gromada kulista Messier 54. Nie ustalono jednak czy gromada ta stanowi część galaktyki SagDEG, czy jest częścią Drogi Mlecznej. Z galaktyką tą mogą być również powiązane grawitacyjnie gromady kuliste Arp 2, Terzan 7 i Terzan 8. Istnieje przypuszczenie, że z galaktyki tej pochodzą gromady NGC 4147, Palomar 2, Palomar 12 oraz Whiting 1Galaktyka SagDEG w bazie SEDS.org .
Galaktyka SagDEG znajduje się w odległości około 59 tys. lat świetlnych od jądra Drogi Mlecznej, czyli ponad jedną trzecią odległości do Wielkiego Obłoku Magellana. Dokładna analiza składu chemicznego obu galaktyk wykazała, że w przeszłości stanowiły one jedno większe zgrupowanie gwiazd, z którego – w wyniku bliskiego zbliżenia do Drogi Mlecznej – część gwiazd została wydarta przez grawitację naszej Galaktyki. Skutkiem tego procesu jest powstanie galaktyki SagDEG.
Gwiazdy należące do galaktyki Badania 3700 gwiazd typu RR Lyrae w gwiazdozbiorze Strzelca, prowadzone przez zespół astronomów pod kierownictwem Patricka Cseresnjesa z Obserwatorium Paryskiego, wykazały, że 2000 z nich znajduje się poza naszą Galaktyką – właśnie w SagDEG. Zespół astronomów następnie wykonał dokładne pomiary różnych parametrów tych 2000 gwiazd i sporządził dokładną charakterystykę gwiazd typu RR Lyrae w SagDEG. Porównanie uzyskanych danych z charakterystykami gwiazd typu RR Lyrae w sąsiednich Drodze Mlecznej galaktykach wykazało, że gwiazdy te doskonale odpowiadają gwiazdom z Wielkiego Obłoku Magellana.
Przyszłe badania galaktyki SagDEG pomogą stworzyć symulację oderwania tej galaktyki z Wielkiego Obłoku Magellana oraz ustalenie czasu, kiedy to nastąpiło.
Zobacz też SagDIG
Przypisy
Linki zewnętrzne
SagDEG w bazie SEDS SagDEG w serwisie SolStation
Kategoria:Podgrupa Drogi Mlecznej Kategoria:Karłowate galaktyki eliptyczne Kategoria:Karłowate galaktyki sferoidalne Kategoria:Galaktyki satelitarne Kategoria:Gwiazdozbiór Strzelca Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1994