Jacques Massu (ur. 5 maja 1908 w Châlons-sur-Marne, zm. 26 października 2002 w Conflans-sur-Loing) – francuski generał walczący podczas II wojny światowej, I wojny indochińskiej, kryzysu sueskiego i wojny algierskiej. Dowodził wojskami francuskimi w bitwie o Algier, początkowo wspierając, a później potępiając stosowanie przez nich tortur.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Châlons-sur-Marne w rodzinie o silnych tradycjach wojskowych; jego ojciec był oficerem artylerii. Studiował kolejno w Saint-Louis de Gonzague w Paryżu, w Wolnym Kolegium w Gien (1919–1925) oraz w Prytanée National Militaire (1926–1928). Następnie wstąpił do École spéciale militaire de Saint-Cyr, którą ukończył w 1930 roku jako podporucznik i wybrał służbę w piechocie kolonialnej.
W okresie od października 1930 do sierpnia 1931 roku służył w 16 Senegalskim Pułku Tyralierów w Cahors. Został wysłany do Maroka Z 15 Pułkiem Piechoty i brał udział w walkach pod Tafilaltem. W październiku 1932 roku awansował na porucznika i brał udział w operacjach w Afryce Północnej.
W 1934 roku Massu został przeniesiony do 12 Pułku Piechoty w Saintes. Służył w Togo od stycznia 1935 do lutego 1937 roku, pełniąc obowiązki wojskowe i cywilne w Komkombasie. Następnie stacjonował w Lotaryngii w 41 Pułku Piechoty do czerwca 1938 roku, kiedy to został wysłany do Czadu, aby dowodzić siłami kolonialnymi w Tibesti.
II wojna światowa Po upadku Francji wstąpił do Sił Wolnej Francji. Brał udział w bitwie o Fezzan z oddziałami pancernymi generała Philippe’a Leclerca. W 1941 roku dowodził czadyjskim batalionem marszowym. Jako podpułkownik 2 Dywizji Pancernej wylądował w Normandii 2 sierpnia 1944 roku. Brał udział w wyzwoleniu Paryża i kampanii alzackiej, podczas której wyróżnił się w czasie walk w Wogezach i wziął udział w ofensywie na Strasburg.
Indochiny We wrześniu 1945 roku wylądował w Sajgonie i wziął udział w przywróceniu francuskiej kontroli nad miastem oraz południowymi Indochinami. Objął dowództwo nad oddziałem piechoty zmechanizowanej 2 Dywizji Pancernej o nazwie Groupement Massu, składającym się z eskadry rozpoznawczej z samochodami pancernymi M8 Greyhound z 7. szwadronu 1 Pułku Marszowego Spahisów Marokańskich; eskadry lekkich czołgów M5A1 Stuart z 1. kompanii 501 Pułku Chars de Combat; tymczasowego zgrupowania piechoty 4. batalionu Czadyjskiego Pułku Marszowego i Pułku Piechoty Morskiej Marynarki Wojennej Francji, wyposażonych w półgąsienicowe pojazdy M3; oraz oddziałów saperskich z 71. batalionu Génie. Siły te wylądowały w Sajgonie między 10 a 15 października 1945 roku i zostały wysłane w celu odbicia Mỹ Tho w delcie Mekongu z rąk Việt Minhu.
Egipt W 1956 roku 10 Dywizja Spadochronowa została wysłana do Egiptu w celu odzyskania kontroli nad Kanałem Sueskim podczas kryzysu sueskiego. Dywizja wylądowała w Raswie, gdzie spadochroniarze mieli do dyspozycji tylko niewielką strefę zrzutu otoczoną wodą, ale Massu zapewnił gen. André Beaufre, że nie jest to problem nie do rozwiązania dla jego ludzi. 500 dobrze wyposażonych spadochroniarzy z francuskiego 2 Kolonialnego Pułku Spadochronowego, pospiesznie przerzuconych z Algierii, przeskoczyło mosty Al-Raswa na pokładzie 2501 transportowców Nord Noratlas z Escadrille de Transport 1/61 i 3/61, wraz z kilkoma saperami z Samodzielnej Kompanii Spadochronowej Gwardii.
Pomimo straty dwóch żołnierzy, most zachodni został szybko zabezpieczony przez spadochroniarzy, a myśliwce F4U Corsair z Aéronavale 14.F i 15.F wykonały serię misji bliskiego wsparcia powietrznego, niszcząc kilka egipskich dział samobieżnych SU-100. Myśliwce F-84F trafiły również w dwa duże zbiorniki z ropą w Port Saidzie, które stanęły w płomieniach i pokryły większość miasta gęstą chmurą dymu na kilka kolejnych dni. Egipski opór był nierównomierny – niektóre pozycje broniły się aż do zniszczenia, podczas gdy inne zostały opuszczone po krótkiej walce. Tego ranka francuscy spadochroniarze przypuścili szturm i zdobyli wodociągi w Port Saidzie – ważny cel do opanowania w mieście położonym na pustyni. Chateau-Jobert wykorzystał ten sukces, rozpoczynając atak na Port Fuad. Derek Varble, amerykański historyk wojskowości, napisał później: Wsparcie lotnicze i zaciekłe francuskie ataki przekształciły walki w Port Fuadzie w pogrom. Podczas walk nad Kanałem Sueskim francuscy spadochroniarze często stosowali zasadę „niebrania jeńców” i rozstrzeliwali na miejscu pojmanych egipskich żołnierzy.
Algieria Massu, który został generałem brygady w czerwcu 1955 roku, dowodził groupe parachutiste d’intervention, a od 1956 roku 10 Dywizją Spadochronową. Dywizja Massu została wysłana do Algierii w odpowiedzi na falę ataków zbrojnych i zamachów bombowych koordynowanych przez algierski FLN. Massu ostatecznie wygrał bitwę o Algier w 1957 roku, podczas której siły francuskie zdołały zidentyfikować i aresztować przywódców FLN w Algierze, stosując brutalne metody przesłuchań i tortury wobec członków algierskiego podziemia. W lipcu 1958 roku Massu awansował do stopnia generała dywizji i objął dowództwo korpusu armijnego w Algierze, a także funkcję prefekta regionu algierskiego. Mówiono o nim, że dobrowolnie przyznał się do stosowania tortur wobec podejrzanych członków FLN. Twierdził, że nigdy nie poddał nikogo żadnej metodzie przesłuchań, której wcześniej nie sprawdził na sobie. W filmie Bitwa o Algier w reżyserii Gillo Pontecorvo z 1966 roku główny bohater, pułkownik Mathieu, jest kompozycją opartą na postaci Massu i kilku jego podwładnych, prawdopodobnie Rogera Trinquiera i Marcela Bigearda.
Zamach stanu w 1958 roku Pucz w Algierze w 1958 roku rozpoczął się, gdy ówczesny rząd francuski zasugerował negocjacje z FLN, co doprowadziło do kulminacji niestabilności politycznej i spadku zaufania do władz IV Republiki. 13 maja prawicowe ugrupowania przejęły władzę w Algierze i zażądały utworzenia Rządu Bezpieczeństwa Publicznego pod przewodnictwem gen. Charlesa de Gaulle’a. Massu został przewodniczącym Komitetu Bezpieczeństwa Publicznego i jednym z przywódców buntu. Puczyści zagrozili atakiem na Paryż, z udziałem spadochroniarzy i wojsk pancernych z Rambouillet, jeśli de Gaulle nie zostanie mianowany przywódcą Republiki. Ten uczynił to pod warunkiem wprowadzenia nowej konstytucji, ustanawiającej silną władzę prezydencką, w której jako najwyższy przedstawiciel władzy wykonawczej rządziłby przez siedem lat. Zmiany te zostały wprowadzone i tak narodziła się V Republika.
14 stycznia 1960 roku Massu udzielił wywiadu dziennikowi „Süddeutsche Zeitung”, w którym oświadczył:
Po publikacji Massu został natychmiast wezwany do Paryża, gdzie został zwolniony ze stanowisk dowódczych i wysłany do Metzu. W Algierii zastąpił go gen. Jean Crépin.
Późniejsze lata Po krytyce polityki de Gaulle’a w 1960 roku, Massu został zwolniony ze stanowiska gubernatora wojskowego Algieru. W 1962 roku został gubernatorem wojskowym Metzu i 6 Okręgu Wojskowego we Francji. W 1963 roku awansował na generała korpusu armijnego (4 gwiazdki). W marcu 1966 roku został generałem armii (5 gwiazdek) i mianowany dowódcą sił francuskich w Niemczech. 29 maja 1968 roku de Gaulle odwiedził go w jego kwaterze głównej w Baden-Baden podczas wydarzeń maja 1968 roku. Massu zapewnił de Gaulle’a o swoim wsparciu, ale według niektórych źródeł uzależnił je od amnestii dla francuskich żołnierzy związanych z Organizacją Tajnej Armii, którzy sprzeciwiali się niepodległości Algierii i kilkukrotnie usiłowali zabić de Gaulle’a.
thumb|Grób generała Massu w Conflans-sur-Loing Massu przeszedł na emeryturę w lipcu 1969 roku i resztę życia spędził w swoim domu w Conflans-sur-Loing, spisując wspomnienia. 15 czerwca 2000 roku Louisette Ighilahriz, kobieta, która była członkinią FLN, oskarżyła Massu i Marcela Bigearda w wywiadzie opublikowanym w dzienniku „Le Monde” o obecność podczas tortur i gwałtu, jakiego dopuścili się na niej żołnierze francuscy w więzieniu wojskowym w 1957 roku. Ighilahriz opowiedziała swoją historię, ponieważ chciała podziękować pewnemu „Richaudowi”, lekarzowi wojskowemu, za uratowanie jej życia, mówiąc, że dr Richaud był niezwykle życzliwym człowiekiem, który zawsze opatrywał jej rany. W odpowiedzi Massu powiedział dziennikarzowi „Le Monde”, że tortury były częścią pewnej atmosfery w Algierze w 1957 roku. Massu zaprzeczył, jakoby był obecny, gdy Ighilahriz była torturowana i gwałcona, mówiąc, że nie może jej pamiętać, ale wyraził żal z powodu tego, że spadochroniarze dopuścili się tortur i użyli gwałtu jako narzędzia przesłuchania, mówiąc, że wydarzyły się rzeczy, o których wolałby, aby nigdy nie wydarzyły się w Algierii. Bigeard z kolei nazwał historię Ighilahriz stekiem kłamstw mającym na celu zniszczenie wszystkiego, co przyzwoite we Francji, mówiąc dalej, że wspomniany „Richaud” nigdy nie istniał. Massu zaprzeczył Bigeardowi, który potwierdził istnienie „Richauda”, mówiąc, że Ighilahriz miała na myśli doktora François Richauda, który był lekarzem stacjonującym w jej więzieniu w 1957 roku.
Generał Jacques Massu zmarł w Conflans-sur-Loing 26 października 2002 roku w wieku 94 lat.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Francuscy generałowie Kategoria:Uczestnicy kampanii afrykańskiej 1940–1943 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwolenia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Waleczności Wojskowej (Francja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kombatanta Kategoria:Odznaczeni Medalem Kolonialnym Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym Ochotników Wolnej Francji Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Czarnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Błyszczącym Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Ludzie urodzeni w Châlons-en-Champagne Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 2002