Włodzimierz Jerzy Hellmann ps. „Justyn”, „Szczęsny”, „Włodek” (ur. 9 grudnia 1880 w Warszawie, zm. 23 września 1964 tamże) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, członek Wydziału Bojowego PPS, legionista, uczestnik wojny 1920, pułkownik uzbrojenia, kawaler Krzyży Złotego i Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Życiorys Syn Kazimierza, który za udział w powstaniu styczniowym był zesłany na Syberię, i Aleksandry z domu Wasilewskiej (1849–1944), członkini OB PPS.

W 1898 ukończył szkołę realną w Humaniu, następnie do 1904 studiował w Szkole Mechaniczno-Technicznej H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie. Zatrudniony w przemyśle metalowym. Nawiązał kontakt z PPS.

Od grudnia 1904 pracował w laboratorium pirotechnicznym przy produkcji bomb. Został również instruktorem i wykładowcą na kursach bojowych. Członek Organizacji Bojowej PPS. Od czerwca 1905 działał w OB w Zagłębiu Dąbrowskim.

Po rozłamie w PPS w listopadzie 1906, został członkiem PPS (Frakcja Rewolucyjna). We wrześniu 1907 powołany, w miejsce aresztowanego Montwiłł-Mireckiego, do Wydziału Bojowego PPS. Uczestniczył w: akcji ekspropriacyjnej na płatnika Kolei Nadwiślańskiej na stacji Sławków (12 października 1907); nieudanej akcji na pociąg pod Szydłowcem (14 lutego 1908; zamachu na płatnika kolei na stacji Tumlin (25 lutego 1908); przygotowaniach i w akcji pod Bezdanami (26 września 1908); wraz z Edwardem Gibalskim oraz Tomaszem Arciszewskim w nieudanej akcji na furgon z pocztą pod Cekowem (26 września 1908).

Wskutek inwigilacji Ochrany, 3 lutego 1909 został aresztowany i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej pod fałszywym nazwiskiem Maksymilian Bolkot. Zwolniony za kaucją na początku 1910 wyjechał do Galicji. Tam podjął ponownie działalność w Wydziale Bojowym PPS. Został instruktorem szkoły bojowej we Lwowie. Był przeciwny usamodzielnieniu się Związku Walki Czynnej spod wpływów PPS i złożył w kwietniu 1911 rezygnację z członkostwa w Wydziale Bojowym. Do 1914 prowadził w Zakopanem firmę „Podhalańska Spółka Techniczna”.

Na początku sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich. Od marca 1916 roku dowodził kompanią techniczną Legionów Polskich. 9 sierpnia 1915 roku został mianowany porucznikiem, a 1 lipca 1916 roku kapitanem.

Jako major był dowódcą kompanii saperów Polskiego Korpusu PosiłkowegoEncyklopedja Wojskowa, t. VI, Warszawa 1937, s. 657.. Wzięty do niewoli przez Austriaków podczas przebijania się przez front pod Rarańczą w lutym 1918 roku. Osadzony w obozie Chust na Węgrzech. W końcu maja 1918 przedostał się do Warszawy i wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej organizowanej przez władze okupacyjne, gdzie służył do 1 listopada 1918.

Od listopada 1918 roku w Wojsku Polskim. Był m.in. od 1920 dowódcą 101 Rezerwowego pułku piechoty Dywizji Ochotniczej, przekształconego w 1921 w 3 pułk Syberyjski (późniejszy 84 pułk piechoty), z którym uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w stopniu podpułkownika, ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919.

W marcu 1924 roku na własną prośbę został przeniesiony w stan spoczynku z przydziałem do macierzystego 84 pp. Pracował do października 1929 roku jako mechanik w Zakładach Amunicyjnych „Pocisk”, a następnie jako urzędnik w Instytucie Technicznym Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych.

W 1934 roku jako podpułkownik pospolitego ruszenia piechoty pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”.

We wrześniu 1939 roku został ewakuowany na Węgry. Osadzony w cywilnym obozie Siófok. W styczniu 1940 roku wezwany, przedostał się do Paryża a następnie Anglii, gdzie pracował jako zastępca szefa Wojskowego Instytutu Technicznego. Z powodu wieku przeniesiony w stan spoczynku 1 kwietnia 1944 roku.

Rozkazem Ministra Obrony Narodowej MON L.dz. 916/MON.45 z 26 stycznia 1945 roku oraz MON L.dz. 1268/Tjn.Org.Pers. z 8 lutego 1945 roku został wyznaczony na stanowisko przewodniczącego Komisji Kontrolnej Gospodarki Pieniężnej Funduszem Specjalnym przekazanym szefowi wojskowemu „Moniki” i delegatowi MON na Francję. Kontrolę przeprowadził do 7 marca 1945 roku w Paryżu wspólnie z pułkownikiem intendentem Adamem Kosibą.

W listopadzie 1945 roku powrócił do Polski i zamieszkał w Aninie pod Warszawą. Odmówiono mu uznania stopnia oficerskiego; pozbawiony emerytury, żył z renty starczej. Zmarł po długiej chorobie 23 września 1964 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A9-8-3).

Rodzina Członkiem OB PPS była również jego matka Aleksandra ps. „Felicja” oraz brat Józef. Żona Zenobia była członkiem PPS. Miał dwóch synów: Włodzimierza (ur. 1911), profesora Politechniki Gdańskiej i Jerzego (ur. 1913), lekarza. Dziadek profesora Andrzeja Hellmanna, specjalisty w zakresie hematologii.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2895 (20 maja 1921) Krzyż Niepodległości z Mieczami (12 marca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1935) „za zasługi na polu przemysłu wojennego”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcja Rewolucyjna Kategoria:Dowódcy 84 Pułku Strzelców Poleskich Kategoria:Internowani w Huszt Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie saperów Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy uzbrojenia Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zamachowcy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Zmarli w 1964 Kategoria:Żołnierze Dywizji Ochotniczej (wojna polsko-bolszewicka) Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego