4 Armia () – związek operacyjny Armii Czerwonej okresu wojny domowej w Rosji i wojny polsko-bolszewickiej.

Formowanie i walki Utworzona po raz pierwszy w czerwcu 1918 na Kaukazie. Walczyła na Froncie Wschodnim. W sierpniu 1919 1 i 4 Armia weszły w skład utworzonego wówczas Frontu Turkiestańskiego pod dowództwem Michaiła W. Frunzego pod Samarą, Kujbyszewem i Uralskiem. 20 kwietnia przemianowana na 2 Rewolucyjna Armię Robotniczą.

W maju 1920 sformowano na bazie Grupy Północnej Jewgienija Siergiejewa ponownie 4 Armię. Weszła ona w skład Frontu Zachodniego Tuchaczewskiego.

W czasie ofensywy lipcowej 1920 4 Armia otrzymała rozkaz skierowania głównego uderzenia na północ od jeziora Wielkie Jelno i wkroczenia 5 lipca w rejon Szarkowszczyzna-Łużki. Kawaleria miała być rzucona na lewy brzeg Dźwiny oraz w kierunku Swięcian. W bitwie nad Autą 4 – 6 lipca 1920 przełamała front polski, ale nie zdołała rozbić polskiej 1 Armii. 7 lipca 1920 4 Armia otrzymała rozkaz dotarcia 9 lipca w rejonie Twerecz-Goduciszki-Koma, a 10 lipca zająć rejon stacji Mołodeczno. Odniosła wiele sukcesów i doszła do dolnej Wisły. Na skutek opóźnionego odwrotu (polskie wojska zdobyły jej radiostację) nie zdołała wycofać się na wschód, poniosła ciężkie straty i gros sił wycofało się z frontu polsko-sowieckiego na teren Prus Wschodnich, gdzie została internowana. W końcu sierpnia 1920 z resztek Grupy Mozyrskiej i oddziałów ściągniętych z głębi Rosji sformowano trzecią 4 Armię pod dowództwem Aleksandra Szuwajewa. We wrześniu-październiku walczyła ona z Polakami na Białorusi i poniosła wiele porażek. W 1921 rozformowana.

Dowódcy armii Wasilij Kikwidze (marzec 1918); Jurij Sablin (marzec - kwiecień 1918); Aleksandr Rżewski (20 czerwca - 1 września 1918); Tichon Chwiesin (10 września — 5 listopada 1918); Aleksandr Bałtijski (5 listopada 1918 — 31 stycznia 1919); Michaił Frunze (31 stycznia − 4 maja 1919); Leontij Ugromow (4 — 8 maja 1919, cz.p.o.); Konstantin Awksientjewski (8 maja — 6 sierpnia 1919); Władimir Łazariewicz (6 sierpnia — 8 października 1919); Gaspar Woskanow (8 października 1919 – 23 kwietnia 1920); Jewgienij Siergiejew (18 czerwca – 28 lipca 1920); Władimir Mielikow (28 lipca — 6 sierpnia 1920, cz.p.o.); Aleksandr Szuwajew (6 sierpnia – 17 października 1920); Nikołaj Kakurin (17 października — 22 października 1920, cz.p.o.).

Struktura organizacyjna 4 lipca 1920 12 Dywizja Strzelców 18 Dywizja Strzelców 48 Dywizja Strzelców 53 Dywizja Strzelców 164 Brygada Strzelców 3 Korpus Kawalerii 10 Dywizja Kawalerii 15 Dywizja Kawalerii

w sierpniu 1920 12 Dywizja Strzelców 53 Dywizja Strzelców 54 Dywizja Strzelców 81 Dywizja Strzelców III Korpus Kawalerii Gaja 143 i 164 Brygada Strzelców z 18 Dywizji StrzelcówWojciech Zawadzki Pomorze 1920, Bellona 2015, s. 76-77

Przypisy

Bibliografia Grzegorz Łukomski, Bogusław Polak, Mieczysław Wrzosek, Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920, Koszalin 1990.

Kategoria:Armie ogólnowojskowe ZSRR Kategoria:Wojna domowa w Rosji 1917–1921 Kategoria:Sowieckie armie z okresu wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1918 Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1921