thumb|250px|right| 1 – ramię zamka 2 – korpus 3 – nakrętka zabezpieczająca zamek 4 – oś podłużna 5 – oś poprzeczna 6 – oznaczenie wytrzymałości thumb|250px|Karabinek wraz z liną wpięty w spit
Karabinek, karabińczyk – podłużny, zbliżony rozmiarem do dłoni, metalowy pierścień z otwieranym zamkiem na jednym boku, służący do szybkiego i skutecznego połączenia elementów. Jeden z podstawowych składników sprzętu wspinaczkowego i speleologicznego, najczęściej fragment układu asekuracyjnego. Karabinek z technicznego punktu widzenia jest łącznikiem.
Nazwa pochodzi od zamykanego haka, na którym kawalerzyści odwieszali karabinki (z ).
Typowy karabinek wspinaczkowy jest wykonywany ze stopów aluminium lub tytanu i cechuje się niską masą (rzędu kilkudziesięciu gramów) przy jednoczesnej dużej wytrzymałości mechanicznej.
Ruchome ramię karabinka (zamek) zaopatrzone jest w sprężynę działającą w kierunku zamknięcia zamka. Zamek wyposażony jest na ogół w ząbek lub wpust przenoszący część naprężeń mechanicznych rozciągających zamknięty karabinek w kierunku dłuższej osi. Dodatkowo, zamek może być wyposażony w blokadę, utrudniającą jego przypadkowe otwarcie.
Typowe karabinki bez blokady mogą mieć zamek wykonany w postaci prostego (zamek prosty) lub wygiętego (zamek wygięty – dla ułatwienia wpinania przedmiotów, w szczególności liny) odcinka pręta o przekroju podobnym do przekroju części stałej. Alternatywnie, zamek może mieć postać drucianego jarzma (zamek druciany), w którym stalowy drut pełni jednocześnie funkcję zamka i jego sprężyny.
Karabinki z blokadą zamka stosowane są w miejscach szczególnie istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa. Mechanizm dodatkowego zabezpieczenia przed otwarciem zamka może być: zakręcany przesuwny bagnetowy kombinacją powyższych.
W praktyce można spotkać się jeszcze z następującymi określeniami kształtu korpusu karabinka: owal – odpowiada X D-kształtne (symetryczne i niesymetryczne) trójkątne nerkowate kształt gruszki HMS – odpowiada H.
Profil karabinka powinien mieć w miejscu kontaktu z liną wystarczająca dużą powierzchnię, aby nie doszło do jej uszkodzenia. Według wymogów UIAA ma to być łuk o promieniu minimum 5 mm pod kątem co najmniej 120°.
Kształt ramienia zamka karabinka: proste zgięte druciane.
Kształt zamka karabinka: klasyczny haczyk haczyk odwrócony różne warianty bezhaczykowe (m.in. KEY LOCK).
Normy związane z karabinkami Wymagania wytrzymałościowe oraz oznaczenia karabinków wspinaczkowych w zależności od zastosowania i kształtu opisuje norma europejska EN 12275 (odpowiadająca jej polska norma powinna nosić numer PN-EN 12275) oraz dyrektywa zalecająca UIAA 121.
Według powyższych mamy następujące rodzaje karabinków: B (basic) – podstawowy, do ogólnego stosowania D (directional) – kierunkowy, do stosowania w ekspresach X (owalny) – wspinaczka hakowa, speleologia, ratownictwo H (HMS) – do asekuracji za pomocą półwyblinki K (klettersteig) – do autoasekuracji na via ferratach Q (quick link) – speleologia (maillon rapide).
Wytrzymałość (minimalna wymagana) w osi podłużnej: X – 18 kN B D H – 22 kN K Q – 25 kN.
Wytrzymałość poprzeczna, na zamku karabinka: D – nie określa się B H K X – 7 kN Q – 10 kN.
Wytrzymałość przy otwartym zamku: Q – nie określa się K – 8 kN B D – 7 kN H – 6 kN X – 5 kN.
Dodatkowo karabinki typu K powinny mieć większy prześwit – co najmniej 21 mm (pozostałe min. 15 mm) – oraz wytrzymywać test łamania siłą 8 kN. Muszą także być automatycznie zabezpieczane.
Karabinki przemysłowe (zatrzaśniki) są przedmiotem normy EN 362. Różne odmiany karabinków używane są także w dziedzinach niesportowych: w ratownictwie medycznym, pożarnictwie, wojskowości i technice dźwigowej.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Sprzęt wspinaczkowy Kategoria:Sprzęt speleologiczny