1944

II wojna światowa wojna w Azji i na Pacyfiku wojna w Europie wojna w Polsce

Pozostałe wydarzenia w Polsce

1 stycznia: powstała zdominowana przez komunistów podziemna Krajowa Rada Narodowa, jej przewodniczącym został Bolesław Bierut. utworzono Armię Ludową. 3 stycznia – oddziały Armii Czerwonej przekroczyły przedwojenną wschodnią granicę Rzeczypospolitej (noc z 3 na 4). 9 stycznia – powstała Rada Jedności Narodowej. 12 stycznia – we wsi Kłodne hitlerowcy zamordowali 28 zakładników w odwecie za wysadzenie pociągu na trasie linii kolejowej Nowy Sącz-Chabówka. 15 stycznia – siłami Okręgu Wołyń AK (27 Wołyńska Dywizja Piechoty) rozpoczęto na Wołyniu akcję „Burza”. 29 stycznia: w Koniuchach koło Solecznik rosyjscy, litewscy i żydowscy partyzanci dokonali masowego mordu polskich mieszkańców. w Czarnej Tarnowskiej oddział AK „Błyskawica” dokonał nieudanego zamachu na jadącego pociągiem do Lwowa gubernatora Hansa Franka. W wyniku akcji zginęło 17 Niemców. 1 lutego – oddział specjalny Kedywu Komendy Głównej AK „Pegaz” dokonał udanego zamachu na Franza Kutscherę, dowódcę SS i Policji dystryktu warszawskiego. 10 lutego – w odwecie za udany zamach na Franza Kutscherę hitlerowcy rozstrzelali 140 osób w ulicznej egzekucji na ul. Barskiej w Warszawie. 11 lutego – w odwecie za zamach na Franza Kutscherę, hitlerowcy przeprowadzili pierwszą publiczną egzekucję więźniów Pawiaka, wieszając 27 osób na balkonach spalonego domu przy ulicy Leszno (naprzeciwko gmachu Sądów). 13 lutego – powstańcy UPA dokonali masakry polskich mieszkańców wsi Łanowce na Podolu. 17/18 lutego – w nocy powstańcy UPA dokonali masakry około 200 Polaków w Ludwikówce. 21 lutego – hitlerowcy dokonali pacyfikacji Ryczowa koło Ogrodzieńca. 22/23 lutego – oddział UPA dokonał w nocy masakry 131 Polaków w Berezowicy Małej. 28 lutego – 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska) i Ukraińska Powstańcza Armia zmasakrowały ludność polską we wsi Huta Pieniacka. Zamordowano 800-1200 osób. 28/29 lutego – w nocy, oddział UPA z pomocą ludności ukraińskiej dokonał rzezi na 156 polskich mieszkańcach wsi Korościatyn na Podolu. 2 marca – hitlerowcy dokonali pacyfikacji wsi Palikije na Lubelszczyźnie, zabijając 7 mieszkańców i paląc 12 domów. 7 marca – Niemcy odkryli tzw. bunkier „Krysia” przy ul. Grójeckiej w Warszawie, gdzie ukrywało się 38 Żydów. Wraz z dwoma polskimi opiekunami zostali oni prawdopodobnie rozstrzelani trzy dni później w ruinach warszawskiego getta. 7/8 marca – w Bednarowie koło Stanisławowa oddział powstańców UPA dokonał w nocy masakry 250 Polaków. 8 marca: Niemcy spacyfikowali wieś Jamy pod Ostrowem Lubelskim, mordując 152 mieszkańców. W odwecie za straty poniesione w potyczce z polskimi partyzantami Niemcy spacyfikowali wieś Jabłoń-Dobki w Okręgu Białystok, mordując 93 mieszkańców. w komorach gazowych obozu Auschwitz-Birkenau zamordowano 3792 czeskich Żydów. 9 marca – co najmniej 58 Polaków zostało zamordowanych przez oddział powstańców UPA we wsi Szerokie Pole w byłym województwie stanisławowskim. 10 marca – kilkuset ukraińskich mieszkańców Sahrynia zostało zamordowanych przez polskie podziemie. 12 marca – 365 Polaków zostało zamordowanych w Palikrowach (dawne województwo tarnopolskie) przez oddział SS. 15 marca – Rada Jedności Narodowej opublikowała deklarację programową „O co walczy naród polski”. 15/16 marca – w nocy oddział AK przybyły ze Lwowa dokonał we wsi Chlebowice Świrskie mordu na 54 Ukraińcach i omyłkowo na 6 Polakach. 24 marca: niemiecka akcja represyjna w miejscowości Markowa wobec rodziny Ulmów oraz ukrywanych przez nich Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów. Zginęło 9 Polaków, w tym nienarodzone dziecko z 9 miesiąca ciąży i 8 Żydów. w Bełzu grupa powstańców UPA dokonała masakry ponad 100 Polaków. w kamienicy przy ul. Dietla 32 w Krakowie Kriminalpolizei aresztowała komendanta okręgu krakowskiego AK pułkownika Józefa Spychalskiego wraz z kilkoma oficerami sztabu. Został on wywieziony w nieznanym kierunku i zamordowany najprawdopodobniej w sierpniu w KL Sachsenhausen. z obozu jenieckiego Stalag Luft III w Żaganiu uciekło 80 lotników. Tylko trzech nie złapano. 27 marca – Niemcy oraz ich ukraińscy kolaboranci dokonali pacyfikacji wsi Smoligów w powiecie hrubieszowskim. Zamordowano od 70 do ponad 200 mieszkańców. 29/30 marca – w nocy oddział powstańców UPA dokonał mordu na 56-140 polskich mieszkańcach wsi Wołczków koło Stanisławowa. 31 marca – w swoim biurze w Warszawie został zastrzelony przez żołnierzy AK płk Mychajło Pohotowko, szef warszawskiego oddziału Ukraińskiego Komitetu Centralnego. Podczas akcji zginęło też kilku innych działaczy ukraińskich. 1 kwietnia – we wsi Poturzyn koło Tomaszowa Lubelskiego żołnierze z 14. Dywizji Grenadierów SS wraz z pododdziałem UPA dokonali mordu na 162 Polakach. 4/5 kwietnia – w nocy hitlerowcy zamordowali w Makowie Podhalańskim 42 osoby. 5/6 kwietnia – w nocy upowcy zamordowali 18 Polaków w Siemiginowie koło Stryja. 5-7 kwietnia – w Pawlikówce w dawnym województwie stanisławowskim grupa powstańców UPA dokonała mordu na 124 Polakach. 6 kwietnia – co najmniej 38 Polaków zginęło w ataku powstańców UPA na Sołotwinę. 6/7 kwietnia – we wsi Moosberg w dawnym województwie lwowskim w nocy oddział powstańców UPA dokonał (według raportów polskiego podziemia) mordu na 31 Polakach. Według zeznań świadków ofiar było 160 lub ponad 200. 7 kwietnia: oddziały Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej stoczyły we wsi Molendy koło Kozienic bitwę z przeważającymi oddziałami niemieckimi, wyrywając się z okrążenia. w Pyszówce w dawnym województwie lwowskim w wyniku nocnego napadu powstańców UPA zginęło 52 Polaków. 10 kwietnia – Rudolf Vrba i Alfred Wetzler uciekli z KL Auschwitz na Słowację. Ich sprawozdanie z pobytu w obozie trafiło na Zachód, gdzie zostało nagłośnione przez media. 11 kwietnia – amerykańskie lotnictwo dokonało nalotów bombowych na Szczecin i Żary. 12 kwietnia: oddziały UPA i SKW dokonały masakry ponad 100 Polaków we wsiach Hucisko i Miedziaki w powiecie bóbreckim w byłym województwie lwowskim. w obozie pracy przymusowej w Pustkowie na Podkarpaciu hitlerowcy rozstrzelali 60 Polaków przywiezionych do prac na poligonie z więzienia na rzeszowskim zamku. 14 kwietnia – uzbrojeni polscy mieszkańcy odparli atak UPA na wieś Bitków położoną w dawnym województwie stanisławowskim. 15 kwietnia – Armia Czerwona zajęła Tarnopol. 16 kwietnia – ukraińscy żołnierze 14 Dywizji Grenadierów SS dokonali masakry ludności polskiej w Chodaczkowie Wielkim, w której zginęły 862 osoby. 17 kwietnia – oddziały AK, AL i BCh odparły atak dziesięciokrotnie liczniejszych sił niemieckich na Wojsławice koło Chełma, powstrzymując planowaną akcję pacyfikacyjną. 19 kwietnia – w Gdańsku został zwodowany niemiecki okręt podwodny U-3501, pierwsza jednostka typu XXI. 19–21 kwietnia – rzeź wołyńska: UPA dokonała masakry ok. 200 Polaków i polskich Ormian w Kutach. 26 kwietnia – prezydent Władysław Raczkiewicz wydał dekret o tymczasowej organizacji władz na terytorium Rzeczypospolitej. 3 maja – powołano Krajową Radę Ministrów. 3/4 maja – w nocy oddział Osjana zaatakował warszawskie lotnisko bielańskie niszcząc 5 samolotów Ju 52, a kilka innych uszkadzając. 4 maja – w Owczarni na Lubelszczyźnie oddział Armii Ludowej podstępnie rozbroił i wymordował 18 partyzantów Armii Krajowej, a 13 dalszych zranił. 6 maja: w Warszawie dokonano nieudanego zamachu na SS-Sturmbannführera Waltera Stamma; w walce poległo ośmiu żołnierzy oddziału AK „Agat”. pod Graużyszkami oddziały Okręgu Wileńskiego AK stoczyły zwycięską bitwę z oddziałami litewskiego korpusu generała Povilasa Plechavičiusa. 9/10 maja – w nocy oddział UPA dokonał masakry polskiej ludności we wsi Derżów. 13 maja: 215 amerykańskich bombowców dokonało bombardowania Szczecina. rozpoczęła się bitwa pod Murowaną Oszmianką, w której AK pokonała kolaboracyjny Litewski Korpus Lokalny. 14 maja – nierozstrzygnięta bitwa pod Rąblowem pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a siłami niemieckimi. 16 maja – w bitwie pod Sucharami batalion 77. Pułku Piechoty Armii Krajowej rozbił oddział niemiecko-ukraiński. 20 maja – patrol AK odnalazł w okolicach Sarnak nad Bugiem niewybuch niemieckiej rakiety V-2. 22 maja – jednostka UPA dokonała masakry w Bryńcach Górnych, zginęło od 120 do 145 osób. 24 maja – w Szymbarku w odwecie za zastrzelenie Niemca rozstrzelano 10 działaczy z Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. 31 maja – na Wiśle w okolicach Machowa partyzanci zatopili statek „Tannenberg” transportujący żołnierzy niemieckich. 5 czerwca – niemiecka żandarmeria pacyfikuje Olszankę w gminie Czajki; ginie około 100 mieszkańców, wieś zostaje doszczętnie spalona. 6 czerwca – Armia Czerwona przekroczyła pod Sarnami w dawnym województwie wołyńskim przedwojenną granicę Polski. 11 czerwca – zbrodnia w Szołomyi koło Lwowa dokonana przez oddziały leśne Armii Krajowej na ludności ukraińskiej. 13 czerwca – kierownik Wydziału Informacji Biura Informacji i Propagandy AK, prezes Stronnictwa Demokratycznego Jerzy Makowiecki oraz jego żona Zofia zostali uprowadzeni z mieszkania w Warszawie i zastrzeleni w okolicach wsi Górce (obecnie osiedle warszawskiej dzielnicy Bemowo). W tym samym czasie zastrzelono w jego mieszkaniu w Warszawie historyka i pracownika wydziału kierowanego przez Makowieckiego Ludwika Widerszala. Egzekucji podejrzewanych o współpracę z radzieckim wywiadem Makowieckiego i Widerszala dokonano z inspiracji oficerów kontrwywiadu AK związanych z obozem nacjonalistycznym, bez zgody Komendy Głównej AK, Delegata Rządu na Kraj i Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa. 14 czerwca – doszło do bitwy na Porytowym Wzgórzu, największej bitwy partyzanckiej na ziemiach polskich. 16 czerwca: w Puszczy Solskiej na Lubelszczyźnie Niemcy rozpoczęli przeciwpartyzancką operację Sturmwind II. w walce z Niemcami pod wsią Jewłasze na Nowogródczyźnie zginął mjr Jan Piwnik ps. „Ponury”. napad UPA na pociąg osobowy na trasie Bełżec-Rawa Ruska, w trakcie którego zamordowano 41-75 Polaków. 20 czerwca: zgodnie z wyrokiem Polskiego Państwa Podziemnego za zdradę został powieszony Eugeniusz Świerczewski, agent Gestapo wewnątrz Armii Krajowej, sprawca aresztowania generała Stefana Roweckiego „Grota”. Litewski oddział pomocniczy policji niemieckiej, w odwecie za śmierć 4 litewskich policjantów w starciu z 5. Wileńską Brygadą AK, dokonał masakry 38 Polaków w Glinciszkach na Wileńszczyźnie. 22 czerwca – we wsi Jaminy koło Augustowa Niemcy rozstrzelali 24 mieszkańców w odwecie za zabicie niemieckiego żandarma. 23 czerwca: rozpoczęła się likwidacja getta łódzkiego. 5. Wileńska Brygada AK, w odwecie za zabicie przez litewską policję 3 dni wcześniej 38 Polaków w Glinciszkach, dokonała masakry 27 osób w zamieszkanej głównie przez Litwinów wsi Dubinki. 26 czerwca – powstanie zamojskie: klęska polskich oddziałów partyzanckich w bitwie pod Osuchami. 4 lipca – zbrodnia na Rapach. Polscy partyzanci, jeńcy wojenni z bitwy pod Osuchami zostali rozstrzelani przez Niemców w lesie na obrzeżach Biłgoraja. 7 lipca – operacja „Ostra Brama”. Oddziały Armii Krajowej w sile 15 tys. żołnierzy brały udział w walkach o Wilno razem z Armią Czerwoną. Po zakończeniu walk polskie oddziały zbrojne zostały rozbrojone i internowane przez NKWD. 8 lipca – rząd na emigracji upoważnił Delegaturę Rządu i Komendę Główną AK do ogłoszenia powstania w Warszawie. 11 lipca – w Krakowie miał miejsce nieudany zamach na Wilhelma Koppe, dowódcę SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie. 14/15 lipca – ZSRR określił po raz pierwszy postulowany przez siebie przebieg przyszłej zachodniej granicy Polski. 21 lipca: w Moskwie powstał zależny od Stalina Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN – przewodniczący Edward Osóbka-Morawski, zastępcy Wanda Wasilewska i Andrzej Witos). utworzono Resort Bezpieczeństwa Publicznego PKWN. 22 lipca: został ogłoszony tekst, zredagowanego dzień wcześniej w Moskwie i zatwierdzonego przez Józefa Stalina, Manifestu PKWN.