Mandryl (Mandrillus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące na zalesionych terenach w Afryce Zachodniej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 45,5–67 cm, samców 62–110 cm, długość ogona samic 5–9 cm, długość ogona samców 7–12,5 cm; masa ciała samic 6,5–13 kg, samców 14,5–33 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1824 roku niemiecki przyrodnik i lekarz Ferdinand von Ritgen w publikacji swojego autorstwa o tytule Naturalna klasyfikacja ssaków. Ritgen nie wskazał gatunku typowego; w ramach późniejszego oznaczenia w 1939 roku amerykański zoolog Glover Morrill Allen na typ nomenklatoryczny wyznaczył mandryla barwnolicego (M. sphinx). Wcześniejsza nazwa – Papio Philippa Müllera z 1773 roku – została uznana za całkowicie nieważną na mocy uprawnień Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej aby uniknąć zamieszania nomenklatorycznego.
Etymologia Papio: ‘pawian’, od ‘pawian’. Gatunek typowy: Müller wymienił trzy gatunki – Simia Nemestrina , Simia sphinx i Simia apedia (= Simia sciurea ) – z których gatunkiem typowym jest Simia sphinx . Mandrillus (Mandril): fr. mandrill ‘mandryl’, hiszp. mandril ‘mandryl’, od ‘pawian’, od man ‘człowiek’; drill ‘wiertło’. Mormon: mormōn ‘straszydło, goblin’. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Simia mormon (= Simia sphinx ). Maimon: fr. nazwa Maimonet nadana przez Buffona w 1766 roku dla krótkoogoniastych małp. Drill: skrót od fr. mandrill ‘mandryl’, hiszp. mandril ‘mandryl’, od ang. mandrill ‘pawian’, od man ‘człowiek’; drill ‘wiertło’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Simia leucophaea . Chaeropithecus: choιros ‘świnia’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Simia leucophaea .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxMandrillus sphinx(Linnaeus, 1758)mandryl barwnolicygatunek monotypowyod południowego Kamerunu (na południe od rzeki Sanaga) do Gwinei Równikowej, zachodnim Gabonie (na wschód od rzek Ivindo i Ogowe), południowo-zachodniego Konga (na południe do rzeki Kouilou w dół do rzeki Kongo)DC: 55–110 cmDO: 5–10 cmMC: 11–33 kgcentruj|150pxMandrillus leucophaeus(F. Cuvier, 1807)mandryl równikowy2 podgatunkipołudniowo-wschodnia Nigeria (rzeka Cross), zachodni Kamerun (na wschód do rzeki Sanaga i jej dopływu Mbam) oraz wyspa Bioko (Gwinea Równikowa)DC: 45–83 cmDO: 5–12,5 cmMC: 6,5–27 kg Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunek zagrożony.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Koczkodanowate