4 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza – zlikwidowany związek taktyczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne thumb|Żołnierze batalionu odwodowego w środku mjr Antoni Dujanowicz (p.o. d-ca batalionu) (1951) 4 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza JW 2445 została sformowana 1 stycznia 1951 na bazie 21 Brygady Ochrony Pogranicza, na podstawie rozkazu MBP nr 043/org z 3 czerwca 1950 z podległością Dowództwu WOP. Nowa numeracja batalionów i brygad weszła w życie z dniem 1 stycznia 1951. Sztab brygady stacjonował w Gliwicach ul. Nowotki obecnie Daszyńskiego 56. 1 lipca 1952 Dowództwo WOP przyjęło od komend wojewódzkich MO całokształt spraw związanych z zaopatrzeniem kwatermistrzowskim brygad, a te z kolei pododdziałów granicznych. Od tego czasu wojska ochrony pogranicza stały się w pełni samodzielne i niezależne w sprawach gospodarczych. Zgodnie z etatem czasu „P” nr 352/14, na dzień 1 listopada 1954 brygada liczyła 3144 żołnierzy, a etat czasu „W” nr 352/11 przewidywał 3982 żołnierzy. Zgodnie z etatem czasu „P” nr 352/35, na dzień 1 sierpnia 1957 brygada liczyła 2939 żołnierzy, a etat czasu „W” nr 0352/23 przewidywał 3832 żołnierzy.

Rozformowana 1 stycznia 1958. Na jej bazie powstała 4 Górnośląska Brygada WOP.

Struktura organizacyjna Skład organizacyjny 4 Brygady WOP podano za: thumb|Absolwenci Szkoły Podoficerskiej 4 Brygady WOP. W mundurze wyjściowym plut. Stanisław Lewandowski (1954) Dowództwo, sztab i pododdziały dowodzenia 41 batalion WOP – Ustroń i 5 strażnic w 1956 przekazany pod komendę 3 Brygady WOP w Nowym SączuZarządzenie DWW nr 013/WW z dnia 16.06.1956 (). 42 batalion WOP – Cieszyn i 4 strażnice 43 batalion WOP – Racibórz i 5 strażnic 44 batalion WOP – Głubczyce i 6 strażnic 45 batalion WOP – Prudnik i 5 strażnic 46 batalion WOP – Paczków i 5 strażnic w sierpniu 1954 przekazany pod komendę 5 Brygady WOP w KłodzkuRozkaz MBP nr 012/WW z dnia 31.08.1954 ().. Graniczne Placówki Kontrolne (GPK): Cieszyn – kolejowa i drogowa Zebrzydowice – kolejowa Chałupki – drogowa Głuchołazy – kolejowa.

Stan osobowy wynosił 3378 wojskowych.

Sztandar brygady Wręczenie sztandaru dla poprzednika brygady – Katowickiego Oddziału WOP nr 10 odbyło się 4 listopada 1946. W uroczystości udział wzięli m.in.: minister obrony narodowej, marszałek Polski Michał Rola-Żymierski, minister hutnictwa Hilary Minc, wojewoda śląski gen. bryg. Aleksander Zawadzki, dowódca Okręgu Wojskowego IV gen. Stanisław Popławski oraz szef Departamentu WOP gen. bryg. Gwidon Czerwiński.

Na lewej stronie płatu sztandaru, w dolnym prawym rogu, na tarczce znajduje się czterowierszowy napis: „C.Z.P. (HUTNICZEGO) 24.XI.1946”.

W drzewce sztandaru gwoździe pamiątkowe wbijali m.in.: gen. Marian Spychalski, minister Eugeniusz Szyr, Generalny Dziekan Wojska Polskiego ks. płk Stanisław Warchałowski, wicewojewoda śląski płk Jerzy Ziętek, płk Redlich, płk Kuczyński oraz przedstawiciele kopalń „Pokój”, „Kościuszko”, „Bankowa” i „Mała Panew”.

Pomimo reorganizacji i zmiany nazwy jednostki, na sztandarze nie dokonywano żadnych poprawek. Sztandar został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego 1 lipca 1963.

Wydarzenia thumb|Żołnierze 4. Brygady WOP w czasie defilady. Prowadzący ppor. Anzelm Wrzosek (1951–1957) 1950 – brygada otrzymała pierwszą aparaturę kinową. Ruchome kina objazdowe zaczęły docierać do strażnic i GPK. 1951 – 13 marca doszło do dezercji sześciu żołnierzy, trzech z 223 strażnicy WOP Zwierzynie i trzech z 222a strażnicy WOP Pokrzywna oraz praczką, pod dowództwem i z inicjatywy sierż. Jana Kępy zastępcy dowódcy ds. specjalnych 222a strażnicy WOP Pokrzywna 45 batalionu WOP Prudnik. Dezerterów ujęto na terytorium Czechosłowacji, a następnie skazano na kary więzienia, a sierż. Kępę na karę śmierci, którą wykonano w Areszcie Śledczym w Bytomiu. 1952 – powstała w brygadzie orkiestra co dało nowe, większe możliwości rozwoju amatorskiej twórczości artystycznej. 1956 – 2 maja dowództwo Brygady na odcinku 41 batalionu WOP Ustroń, zorganizowało pod namiotami, sezonową strażnicę WOP z kadry zawodowej i żołnierzy służby zasadniczej 45 batalionu WOP Prudnik (dowódcą strażnicy był ppor. Edward Karpiuk), na płaskowyżu Soszów w celu zapobieżenia istniejącemu w tym rejonie przemytowi. Strażnica realizowała zadania pomiędzy szczytami „Czantoria”-„Stożek”, z bazą wyjściową w miejscowości Wisła. W czerwcu, w wyniku rykoszetu (teren górzysty, kamienie) po oddaniu serii strzałów ostrzegawczych z pistoletu maszynowego przez żołnierzy strażnicy, doszło do spowodowania zranienia w mosznę przemytnika, miejscowego górala. 1956 – koniec czerwca–początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy).

Sąsiednie brygady Wojsk Ochrony Pogranicza 3 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza ⇔ 5 Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza.

Żołnierze brygady Dowódcy brygady Dowódców 4 Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza podano za: thumb|D-ca brygady ppłk Bolesław Bonczar wyróżnia żołnierzy – 4 Brygada WOP (1957) ppłk Michał Hakman (1.08.1950–30.06.1953) ppłk Stanisław Czesławski (1.07.1953–15.09.1955) ppłk Teofil Bielecki (16.09.1955–8.02.1957) ppłk Eugeniusz Gumbarewicz p.o. (9.02.1957–1.09.1957) płk Bolesław Bonczar (2.09.1957–31.12.1957).

Podoficerowie st. sierż. Jan Kępa.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Sierżant Kępa ucieka na Zachód

Kategoria:Brygady WOP Kategoria:Brygady WOP rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Wojska Ochrony Pogranicza w Gliwicach Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1951 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1958