II wojna światowa wojna w Afryce Północnej wojna w Azji i na Pacyfiku wojna w Europie wojna w Polsce
Pozostałe wydarzenia w Polsce 5 stycznia – na polecenie Stalina została założona Polska Partia Robotnicza, utworzyli ją polscy komuniści z tzw. Grupy Inicjatywnej przerzuceni z Moskwy drogą powietrzną. 6 stycznia – utworzenie zbrojnej organizacji PPR – Gwardii Ludowej. 12 lutego – Maciej Aleksy Dawidowski (ps. Alek) zerwał i ukrył płytę z niemieckim napisem z pomnika Mikołaja Kopernika w Warszawie. 14 lutego – nastąpiło przekształcenie Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. 21/22 lutego – akcja „Bollwerk”: w nocy, 12 żołnierzy AK i 5 mieszkańców Chwaliszewa podpaliło niemieckie magazyny w porcie rzecznym w Poznaniu, w których znajdowała się żywność i mundury. 2 marca – egzekucje pierścienia warszawskiego: z Warszawy wywieziono na egzekucję grupę 100 polskich więźniów politycznych, prawdopodobnie zostali oni tego samego dnia rozstrzelani przez Niemców na terenie obozu pracy Treblinka I. 6 marca – żołnierz AK Józef Mierzyński zastrzelił w Zgierzu w obronie własnej dwóch gestapowców. W odwecie 20 marca hitlerowcy rozstrzelali w mieście 100 Polaków przywiezionych z łódzkich więzień. 7 marca – w Bełchatowie hitlerowcy zamordowali 4 żołnierzy AK. 16 marca – Hitlerowcy rozpoczęli likwidację lubelskiego getta (akcja Reinhardt). 18 marca – w odwecie za zabicie niemieckiego żandarma hitlerowcy dokonali egzekucji 16 Polaków i 16 Żydów, mieszkańców Kazanowa i okolic w powiecie zwoleńskim. 20 marca: w Zgierzu Niemcy dokonali publicznej egzekucji 100 Polaków, a 300 wywieźli do obozów koncentracyjnych. na murach Warszawy pojawił się Znak Polski Walczącej. 24 marca – hitlerowcy rozstrzelali mieszkańców i personel Żydowskiego Domu Starców i Sierot w Lublinie. 27 marca – Niemcy wymordowali wszystkich pacjentów i część personelu Szpitala Żydowskiego w Lublinie. 28 marca – utworzono Gwardię Ludową – zbrojną organizację PPR (decyzję antydatowano na 6 stycznia 1942). 2 kwietnia – w Warszawie ukazało się pierwsze wydanie konspiracyjnego miesięcznika literackiego „Sztuka i Naród”. 15 kwietnia – w kamieniołomach w krakowskiej dzielnicy Podgórze Niemcy utworzyli obóz pracy „Liban”. 11 maja – około 120 Żydów zostało zastrzelonych przez trzech Niemców w getcie w Józefowie (powiat biłgorajski) i pobliskim kamieniołomie. 15 maja – w Klewaniu na Wołyniu oddziały niemieckie i ukraińskie rozstrzelały wszystkich miejscowych Żydów (ok. 1500 osób). 19 maja – kilka osób zostało rannych w zamachu bombowym na kasyno przy alei Szucha w Warszawie, wymierzonym w osoby kolaborujące z Niemcami. 20 maja – w odwecie za zabicie trzech Niemców rozstrzelano około 400 mieszkańców Święcian i okolic na Wileńszczyźnie. 25 maja – 270 Żydów zostało rozstrzelanych w Kiwercach na Wołyniu przez niemieckie SD i żandarmerię oraz policję ukraińską. 26 maja – w Wereszczynie na Lubelszczyźnie Niemcy rozstrzelali około 300 Żydów. 28 maja – w lesie koło Magdalenki Niemcy dokonali egzekucji 223 więźniów z Pawiaka. 3 czerwca – Niemcy zlikwidowali getto w Przemyślu. 3–5 czerwca – Niemcy rozstrzelali 6-8 tys. Żydów z jednego z dwóch gett w Kowlu w dawnym województwie wołyńskim. 8 czerwca – w lesie koło Iwieńca na dzisiejszej Białorusi Niemcy rozstrzelali 800 Żydów. 8/9 czerwca – w nocy w okolicy osady Kamienna Karczma na Pomorzu członkowie polskiego ruchu oporu z Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” dokonali zamachu na pociąg, którym miał jechać Adolf Hitler. Ponieważ plan podróży Hitlera został przez niego zmieniony w ostatniej chwili, zamachowcy wysadzili w powietrze inny skład. 10 czerwca: około 50 więźniów podjęło próbę ucieczki z obozu Auschwitz-Birkenau, która powiodła się dziewięciu z nich, m.in. aktorowi Augustowi Kowalczykowi. Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Olkuszu. W ciągu pięciu dni w dwóch transportach wywieziono do obozu Auschwitz-Birkenau około 3 tys. Żydów. 11 czerwca – w odwecie za próbę buntu i ucieczki z obozu Auschwitz-Birkenau w Bunkrze I zabito ponad 300 Polaków pracujących w karnej kompanii. 15 czerwca – Niemcy utworzyli getto żydowskie w Staszowie. 16 czerwca – w odwecie za ostrzelanie przez partyzantkę sowiecką niemieckiego samochodu osobowego, Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Rajsk w gminie Bielsk Podlaski, zabijając 149 osób. 17 czerwca – Niemcy zlikwidowali po walce należącą do NSZ drukarnię „Szaniec” przy ul. Przemysłowej w Warszawie. 22 czerwca – w Lutowiskach w Bieszczadach gestapowcy i funkcjonariusze Ukraińskiej Policji Pomocniczej rozstrzelali około 650 Żydów. 23 czerwca – podczas likwidacji szpitala psychiatrycznego w Kobierzynie Niemcy dokonali masowego zabójstwa i podstępnego wywiezienia pacjentów do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. 24 czerwca – Niemcy wymordowali we Lwowie 6-8 tys. Żydów mieszkających poza granicami getta. Czerwiec – likwidacja getta w Olkuszu. 21 lipca – kolekcjoner i antykwariusz Abe Gutnajer i jego rodzina oraz przybyły do chorego z „aryjskiej strony” chirurg Franciszek Raszeja zostali zamordowani w warszawskim getcie przez gestapo. 22 lipca – rozpoczęła się wielka wielka akcja deportacyjna w getcie warszawskim. 23 lipca: utworzono obóz zagłady w Treblince. następnego dnia po rozpoczęciu wielkiej akcji deportacyjnej popełnił samobójstwo inżynier Adam Czerniaków, prezes Judenratu. 5 sierpnia: Niemcy zlikwidowali prowadzony przez Janusza Korczaka warszawski Dom Sierot. Jan Piekałkiewicz został Delegatem Rządu na Kraj. 19 sierpnia – likwidacja getta w Otwocku przyniosła śmierć kilku tysiącom przebywających tam Żydów. Jedna z nielicznych ocalałych, Izabela Gelbard po latach opisała te wydarzenia w powieści Ocalił mnie kowal. 20 sierpnia: rozpoczął się wywóz 21 tys. Żydów z getta w Kielcach do obozu zagłady w Treblince. Niemcy rozstrzelali około 360 Żydów w Białej Niżnej. 11 września – w Rudnikach koło Częstochowy Niemcy dokonali publicznej egzekucji 20 osób. 20 września – utworzono Narodowe Siły Zbrojne. 22 września – rozpoczęła się likwidacja getta w Częstochowie. 23 września – zlikwidowano getto w Szydłowcu. 27 września – powołano Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom. 7/8 października – w nocy z 7 na 8 października Armia Krajowa przeprowadziła akcję Wieniec; wysadzenie w powietrze linii kolejowych wokół Warszawy. 24 października: Gwardia Ludowa dokonała pierwszego zamachu bombowego na Café Club; był to odwet za publiczną egzekucję pięćdziesięciu więźniów Pawiaka a kawiarnia Cafe Club w Warszawie przeznaczona była tylko dla Niemców. obrzucono granatami niemiecką restaurację „Mitropa” na Dworcu Głównym i drukarnię gadzinowego dziennika „Nowy Kurier Warszawski”. 30 października–1 listopada – likwidacja getta w Tomaszowie Mazowieckim. 9 listopada – zlikwidowane zostało getto w Lublinie. 12 listopada – podczas rejsu szkoleniowego zatonął u wybrzeża Helu po kolizji ze statkiem magazynowym niemiecki okręt podwodny U-272, w wyniku czego zginęło 28 spośród 47 członków załogi. 27/28 listopada – na Zamojszczyźnie w nocy hitlerowcy rozpoczęli masowe wysiedlenia Polaków. 4 grudnia: założono Radę Pomocy Żydom – Żegotę. we wsiach Pantalowice i Hadle Szklarskie okupanci niemieccy zamordowali dziewięciu Polaków pomagających Żydom. 6 grudnia – w Starym Ciepielowie i Rekówce niemieccy żandarmi zamordowali 33 osoby, w tym pięć polskich rodzin podejrzewanych o ukrywanie Żydów. 7 grudnia – we wsi Świesielice niemieccy żandarmi zamordowali 14 Polaków. 11 grudnia – Niemcy dokonali masakry co najmniej 164 mieszkańców wsi Kitów na Zamojszczyźnie. 14 grudnia – wzięty przez Niemców do niewoli oficer polskiego kontrwywiadu Antoni Kasztelan został stracony wbrew konwencjom genewskim. 18 grudnia: Prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz wystosował dramatyczny list do papieża Piusa XII, błagając go o publiczną obronę mordowanych Polaków i Żydów. otwarto Kanał Ulga w Raciborzu. 20 grudnia – w odwecie za pomoc udzieloną przez mieszkańców ruchowi oporu Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Rachodoszcze w powiecie zamojskim, zabijając 46 osób. 22 grudnia – członkowie komórki krakowskiej Żydowskiej Organizacji Bojowej obrzucili granatami kawiarnię Cyganeria (wówczas „tylko dla Niemców”), w wyniku czego zginęło według różnych szacunków od 7 do 10 niemieckich oficerów. 24 grudnia – około 60 Polaków zostało zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów we wsi Połonka na Wołyniu. 29 grudnia – hitlerowcy dokonali pacyfikacji wsi Białowola na Zamojszczyźnie, mordując 51 mieszkańców.
Pozostałe wydarzenia na świecie 2 stycznia: wydano wyroki wieloletniego więzienia na 33 niemieckich agentów, członków największej w historii USA rozbitej przez FBI siatki szpiegowskiej, kierowanej przez nienawidzącego Brytyjczyków nacjonalistę burskiego Fredericka J. Duquesne. Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Charkowie; w ciągu siedmiu dni w Drobyckim Jarze rozstrzelano około 9 tys. Żydów. 7 stycznia – front wschodni: zakończyła się bitwa pod Moskwą. 9 stycznia – u wybrzeży Minorki w archipelagu Balearów zatonął w czasie sztormu francuski statek pasażerski „Lamoricière”; zginęło 301 spośród 394 osób na pokładzie. 13 stycznia: U-Booty niemieckie rozpoczęły ofensywę u wschodnich wybrzeży USA (operacja Paukenschlag). po raz pierwszy w momencie zagrożenia katapultował się pilot samolotu (Niemcy). pierwszy oblot śmigłowca Sikorsky R-4. 16 stycznia: u wybrzeży Islandii zatonął polski statek transportowy SS Wigry; zginęło 25 członków załogi, w tym 12 Polaków. 22 osoby zginęły w katastrofie samolotu Douglas DC-3 pod Las Vegas. 19 stycznia – Jaroslav Krejčí został premierem kolaboracyjnego rządu Protektoratu Czech i Moraw. 20 stycznia – na konferencji w Wannsee zapadła decyzja o „ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej”. 23 stycznia – w wileńskim getcie powstała Zjednoczona Organizacja Partyzancka. 24 stycznia – wojna na Pacyfiku: taktyczne zwycięstwo USA w bitwie pod Balikpapan. 25 stycznia – Tajlandia wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii i USA. 26 stycznia – pierwsze oddziały amerykańskiej armii przybyły do Europy, lądując w porcie Belfast. 28 stycznia – we Władykaukazie (wówczas Ordżonikidze) czeczeński pisarz Hasan Israiłow utworzył antysowiecką organizację Specjalna Partia Kaukaskich Braci. 29 stycznia: Ekwador i Peru podpisały w Rio de Janeiro traktat pokojowy, kończący wojnę o roponośne tereny w Amazonii. w Teheranie podpisano układ brytyjsko-irańsko-radziecki o przystąpieniu Iranu do koalicji antyniemieckiej. 31 stycznia − wojna na Pacyfiku: zwycięstwem Japończyków zakończyła się bitwa o Malaje. 1 lutego – Vidkun Quisling stanął na czele kolaboracyjnego rządu Norwegii. 4 lutego – na plantacjach Tol i Waitavalo na Nowej Brytanii japońscy żołnierze zamordowali około 160 australijskich jeńców wojennych. 7 lutego – chorwaccy ustasze dokonali masakry 2300 Serbów pod Banja Luką. 8 lutego – minister przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy Fritz Todt zginął w katastrofie samolotu na lotnisku Kętrzyn-Wilamowo, obsługującym kwaterę główną Hitlera w Wilczym Szańcu. 9 lutego: w USA wprowadzono całoroczny czas letni na okres trwania wojny. w nowojorskim porcie spłonął i przewrócił się na burtę francuski transatlantyk SS „Normandie”. 11 lutego – niemieckie pancerniki rozpoczęły przedzieranie się z Francji do Norwegii przez kanał La Manche (operacja Cerberus). 15 lutego – siły japońskie zdobyły Singapur i Sumatrę. 16 lutego: niemieckie U-Booty zaatakowały rafinerię ropy na holenderskiej wyspie Aruba na Karaibach. na wyspie Bangka japońscy żołnierze zamordowali około 80 rozbitków z alianckich statków, wśród nich 21 australijskich pielęgniarek. 18 lutego – Japończycy rozpoczęli masowe aresztowania i egzekucje członków chińskiej diaspory w Singapurze. 19 lutego: prezydent Franklin Delano Roosevelt wydał dekret umożliwiający internowanie Amerykanów pochodzenia japońskiego. japońskie bombardowanie miasta Darwin w Australii; zginęło 250 osób. rozpoczęła się bitwa w cieśninie Badung. 23 lutego: