1954

Rok 1954 ogłoszono Rokiem Świętym Jakubowym

Wydarzenia w Polsce

13 stycznia – zlikwidowano więzienie na lubelskim zamku. 21 stycznia – nowohucki kombinat metalurgiczny otrzymał imię Lenina. 22 stycznia – przy placu Powstańców Warszawy 7 uruchomiono Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny z własnym zespołem dziennikarskim. 25 stycznia – premiera pierwszego kolorowego filmu produkcji polskiej Przygoda na Mariensztacie. 22 lutego – 21 górników zginęło w pożarze w KWK Dębieńsko w Czerwionce-Leszczynach. 24 lutego: wydano dekret o utworzeniu zakładowych komisji rozjemczych. katastrofa kolejowa w Świebodzicach koło Wałbrzycha, uwolnione z zabezpieczeń bale drewniane z pociągu towarowego uderzyły w wagony mijanego pociągu pasażerskiego; zginęło kilkanaście osób, kilkadziesiąt zostało rannych. 25 lutego – premiera filmu Autobus odjeżdża 6.20. 27 lutego – premiera filmu Piątka z ulicy Barskiej. 10 marca – rozpoczął się II Zjazd PZPR. 13 marca – został założony Studencki Teatr Satyryków. 18 marca – Józef Cyrankiewicz został premierem. 21 marca – 82 górników zginęło w pożarze w KWK Barbara-Wyzwolenie w Chorzowie. 7 kwietnia – Tadeusz Mrugacz został prezydentem Krakowa. 27 kwietnia – premiera filmu Celuloza. 1 maja: w Gdańsku otwarto Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża oraz Ogród Botaniczny w Oliwie wraz z palmiarnią. zainaugurował działalność warszawski Teatr Komedia. 2 maja – zainaugurował działalność Studencki Teatr Satyryków. 16 maja – ukazało się pierwsze wydanie śląskiego tygodnika Panorama. 19 czerwca – w Warszawie: Gerard Mach ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 48,0 s. Edmund Potrzebowski ustanowił rekord Polski w biegu na 1500 m wynikiem 3:48,4 s. 20 czerwca – rozegrano pierwszy memoriał Janusza Kusocińskiego: średniodystansowiec Edmund Potrzebowski ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1:50,7 s. 30 czerwca – całkowite zaćmienie Słońca w Polsce. 7 lipca – utworzono Politechnikę Krakowską. 11 lipca – we Wrocławiu, Halina Grodecka ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 58,8 s. 17 lipca – utworzono Wyższą Szkołę Rolniczą w Szczecinie, przekształconą później w Akademię Rolniczą w Szczecinie. 21 lipca – uruchomiono pierwszą turbinę w żerańskiej elektrociepłowni. 22 lipca: w Hucie im. Lenina w Krakowie odbył się pierwszy spust surówki z wielkiego pieca nr 1; wydarzenie to jest uznawane za oficjalną datę otwarcia kombinatu. Jerzy Chromik ustanowił rekord Polski w biegu na 3000 m z przeszk. wynikiem 8:56,0 s. 3 sierpnia – milicja przeprowadziła Akcję „X-2”, w wyniku której wysiedlono do obozów pracy ponad 1500 zakonnic i zlikwidowano 323 domy zakonne. 25 sierpnia – Bożena Pestka ustanowiła rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 2:12,0 s. 26 sierpnia – 18 górników zginęło po wdarciu się wody do wyrobiska w KWK „Komuna Paryska” w Jaworznie. 11 września – Edward Bugała ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 53,5 s. 25 września – przeprowadzono reformę administracyjną; gminy zostały zastąpione przez gromadzkie rady narodowe. 27 września – Edward Bugała ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 14,8 s. 28 września – wysoki urzędnik Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, płk Józef Światło, który uciekł z kraju podczas wizyty w Berlinie Zachodnim, rozpoczął w Radiu Wolna Europa cykl audycji pt. Za kulisami bezpieki i partii. 1 października – Warszawa: uruchomiono pierwszą polską stację radiofoniczną UKF na częstotliwości 97,6 MHz. 6 października – uwięziony przez władze PRL prymas Stefan Wyszyński został drogą lotniczą przewieziony z miejsca odosobnienia w Stoczku Klasztornym do Prudnika. 21 października – premiera filmu Niedaleko Warszawy. 30 października – utworzono parki narodowe: Babiogórski, Tatrzański i Pieniński. 13 listopada – dwunastu miejscowościom nadano prawa miejskie. Były to: Brzeg Dolny, Dęblin, Jaworzyna Śląska, Luboń, Niedobczyce, Pionki, Pszów, Radlin, Rumia, Strzemieszyce Wielkie, Świdnik oraz Żarów. 30 listopada – Program I Polskiego Radia nadał premierowe wydanie audycji Kronika sportowa. 5 grudnia – przeprowadzono wybory do rad narodowych. 7 grudnia – rozwiązano Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. 13 grudnia – Władysław Gomułka został zwolniony z więzienia.

Wydarzenia na świecie

3 stycznia – rozpoczął nadawanie włoski kanał Rai Uno. 4 stycznia – w Duisburgu zainstalowano pierwsze w Niemczech parkometry. 5 stycznia – dokonano oblotu myśliwca MiG-19. 9 stycznia: w Nowym Jorku po raz pierwszy publicznie zaprezentowano kalkulator elektroniczny. w grenlandzkiej osadzie North Ice odnotowano temperaturę powietrza –66,1 °C (najniższa temperatura w Ameryce Północnej). 10 stycznia – 35 osób zginęło w katastrofie brytyjskiego samolotu De Havilland Comet, u wybrzeży włoskiej wyspy Elba. 12 stycznia – w Nowej Zelandii królowa Elżbieta II po raz pierwszy w historii dokonała otwarcia sesji parlamentu poza granicami Wielkiej Brytanii. 14 stycznia – w ratuszu w San Francisco odbył się ślub Marilyn Monroe i baseballisty Joe DiMaggio. 16 stycznia – René Coty został prezydentem Francji. 18 stycznia – Amintore Fanfani został premierem Włoch. 21 stycznia – w Groton (Connecticut) zwodowano pierwszy okręt podwodny o napędzie nuklearnym USS Nautilus (matką chrzestną była „pierwsza dama” USA – Mamie Eisenhower). 26 stycznia – po ustąpieniu Dawida Ben Guriona premierem Izraela został Mosze Szaret. 29 stycznia – hokejowa reprezentacja ZSRR pokonała w swym pierwszym, oficjalnym meczu Finlandię 8:2. 3 lutego – Elżbieta II jako pierwszy monarcha brytyjski przybyła do Australii. 11 lutego – otwarto Mawson Station, pierwszą australijską stację badawczą na Antarktydzie. 18 lutego – zakończyła się Konferencja berlińska z udziałem ministrów spraw zagranicznych wielkiej trójki oraz Francji w sprawie wojny koreańskiej i I wojny indochińskiej. 19 lutego – dla uczczenia trzechsetnej rocznicy ugody perejesławskiej, Nikita Chruszczow wcielił obwód krymski do Ukraińskiej SRR. 23 lutego – po raz pierwszy podano dzieciom szczepionkę przeciwko polio. 25 lutego: Gamal Abdel Naser został premierem Egiptu. rozpoczęła emisję Telewizja Czechosłowacka. w wyniku wojskowego zamachu stanu został obalony prezydent Syrii Abida al-Sziszakli. 28 lutego – Haszim al-Atasi został prezydentem Syrii. 1 marca: na atolu Bikini Amerykanie przeprowadzili testy z bombą wodorową o sile odpowiadającej 600 bomb zrzuconych na Hiroszimę. 5 amerykańskich kongresmenów zostało rannych, gdy nacjonaliści z Portoryko otworzyli ogień z galerii dla publiczności w budynku Kapitolu w Waszyngtonie. 4 marca: Boston: Joseph Murray i John Merrill dokonali pierwszego udanego przeszczepienia nerki. Todor Żiwkow został I sekretarzem Bułgarskiej Partii Komunistycznej. 7 marca: Muhammad Fareed Didi został ostatnim sułtanem Malediwów. Szwecja: hokejowa reprezentacja ZSRR zdobyła złote medale w swym pierwszym występie na mistrzostwach świata, po wygranej w finale nad Kanadą 7:2. 8 marca – dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca wielozadaniowego Sikorsky H-34 Choctaw. 9 marca – amerykańscy dziennikarze Edward Murrow i Fred Friendly stworzyli 30-minutowy dokument z cyklu „See It Now” zatytułowany „A Report on Senator Joseph McCarthy” (Raport nt. senatora Josepha McCarthy). 13 marca: I wojna indochińska: rozpoczęła się bitwa o Dien Bien Phu. Iwan Sierow został przewodniczącym KGB. 14 marca – polskie partie polityczne w Wielkiej Brytanii podpisały Akt zjednoczenia narodowego. 17 marca: w rejonie Ma’ale Akrabim na północy pustyni Negew autobus jadący z Ejlatu do Tel Awiwu został ostrzelany przez arabskich fedainów, w wyniku czego zginął kierowca a rannych zostało kilku pasażerów. Następnie zamachowcy wyrzucili pasażerów z autobusu i zastrzelili 11 z nich będących Żydami. Nowouralsk uzyskał prawa miejskie. 25 marca: przedsiębiorstwo RCA wyprodukowało pierwszy odbiornik TV kolorowej (12” ekran, cena 1000 USD). odbyła się 26. ceremonia wręczenia Oscarów. 27 marca – na atolu Bikini Amerykanie zdetonowali bombę wodorową, drugą w ramach operacji „Castle”. 28 marca – w USA wystartowała hiszpańskojęzyczna sieć telewizyjna Telemundo. 30 marca – otwarto metro w Toronto. 1 kwietnia – powstała Akademia Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. 3 kwietnia – 25 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-3 pod Adaną w Turcji. 8 kwietnia: w katastrofie samolotu de Havilland Comet należącego do South African Airways u wybrzeży Włoch zginęło wszystkich 21 osób na pokładzie. w wyniku zderzenia samolotu pasażerskiego Canadair C-4 z awionetką nad miastem Moose Jaw w kanadyjskiej prowincji Saskatchewan zginęło 36 osób. 12 kwietnia: Bill Haley wraz z grupą The Comets nagrał piosenkę Rock Around the Clock, uznaną za pierwszy utwór rockandrollowy. Mustafa Ben Halim został premierem Libii. 14 kwietnia – założono cypryjski klub sportowy Apollon Limassol. 15 kwietnia – w Meulan-en-Yvelines zwodowano pierwszą łódkę klasy 5O5. 18 kwietnia – w Egipcie objął rządy Gamal Abdel Naser. 24 kwietnia – ChRL i Indie zawarły traktat o przyjaźni. 26 kwietnia: w Genewie rozpoczęła się konferencja z udziałem ministrów spraw zagranicznych 5 mocarstw i państw zaangażowanych w sprawie przywrócenia pokoju w Korei i Indochinach. Amerykanie przeprowadzili na atolu Bikini próbny wybuch bomby wodorowej. premiera filmu Siedmiu samurajów. 29 kwietnia – Indie uznały chińską aneksję Tybetu. 30 kwietnia – premiera westernu Rzeka bez powrotu. 1 maja – w Manili rozpoczęły się II Igrzyska Azjatyckie. 4 maja – gen. Alfredo Stroessner dokonał wojskowego zamachu stanu w Paragwaju. 6 maja – Brytyjczyk Roger Bannister jako pierwszy przebiegł bieg na milę (1609 metrów) w czasie poniżej 4 minut (3:59,4). 7 maja – I wojna indochińska: ostateczna klęska wojsk francuskich w bitwie pod Dien Bien Phu. 8 maja: rozpoczęła się konferencja genewska w sprawie Indochin. w Manili została założona Azjatycka Konfederacja Piłkarska (AFC). 14 maja – podpisano Konwencję haską dotyczącą postępowania wobec dóbr kultury w czasie konfliktu zbrojnego. 17 maja – Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał ustawę znoszącą segregację rasową w szkołach. 19 maja – Pakistan i USA podpisały w Karaczi układ o wzajemnej obronie. 20 maja – na konferencji w Genewie podpisano porozumienie dzielące Wietnam wzdłuż 17. równoleżnika. 23 maja – Reprezentacja Anglii w piłce nożnej mężczyzn przegrała w rozegranym w Budapeszcie meczu towarzyskim z Węgrami 1:7, co jest najwyższą dotychczas porażką w jej historii. 26 maja – u wybrzeży stanu Rhode Island doszło do serii eksplozji na pokładzie lotniskowca USS „Bennington”; zginęło 103 członków załogi, a 201 zostało rannych. 29 maja: w holenderskim Oosterbeek rozpoczęło się pierwsze spotkanie Grupy Bilderberg. papież Pius X został kanonizowany przez Piusa XII. 6 czerwca – transmisją z Festiwalu Narcyzów w szwajcarskim Montreux zainaugurowała swą działalność sieć telewizyjna Eurowizja. 12 czerwca – Dominik Savio został kanonizowany przez papieża Piusa XII. 15 czerwca – w Bazylei założono Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA). 16 czerwca – w Szwajcarii rozpoczęły się V Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. 18 czerwca: Pierre Mendès France został premierem Francji. w ramach akcji zorganizowanej przez CIA oddziały emigrantów wkroczyły z terytorium Hondurasu do Gwatemali w celu obalenia komunizującego prezydenta płka Jacobo Arbenza Guzmána. 20 czerwca – oddano do użytku Most Przyjaźni łączący Bułgarię z Rumunią przez Dunaj. 22 czerwca – drużyna polskich szablistów w składzie: Marek Kuszewski, Zygmunt Pawlas, Jerzy Pawłowski, Andrzej Piątkowski, Jerzy Twardokens i Wojciech Zabłocki, zdobyła w Luksemburgu wicemistrzostwo świata. 26 czerwca – uruchomiono pierwszą na świecie elektrownię jądrową w Obninsku. 27 czerwca: w wyniku zorganizowanego przez CIA zamachu stanu został obalony prezydent Gwatemali Jacobo Arbenz Guzmán.