Bazyli I Macedończyk, Bazyli I Macedoński, Bazyli I Kefalas, Bazyli I Głowacz (ur. 811, zm. 29 sierpnia 886) – cesarz bizantyjski od 867, pierwszy cesarz z dynastii macedońskiej.
Urodził się w rodzinie chłopskiej osiadłej w Macedonii. Wysuwano hipotezy, że mógł być słowiańskiego (w tym czasie miała miejsce kolonizacja słowiańska w Macedonii) lub ormiańskiego pochodzenia.
Uprowadzony do niewoli bułgarskiej w czasie wojny bizantyjsko-bułgarskiej w latach 811–813. Do kraju powrócił w nieznanych okolicznościach.
Zyskał na znaczeniu na dworze cesarskim po wstąpieniu na służbę Teofilizesa, krewnego Bardasa, wuja cesarza. Bazyli stał się zamożny dzięki bogatej wdowie Danielis, która przyjęła go do domu i podarowała mu majątek ziemski. Zwrócił na siebie uwagę cesarza Michała III Metystesa jako poskramiacz koni i zapaśnik. Karierę rozpoczął od stanowiska koniuszego na dworze cesarskim (855). Stał się też ochroniarzem cesarza. Na polecenie cesarza Bazyli poślubił jego ulubioną kochankę. Usuwając politycznych przeciwników, w tym faktycznie rządzącego państwem cesarskiego wuja Bardasa, został współcesarzem w 866 roku. Rok później wraz z ojcem zamordował cesarza Michała III Metystesa i w 867 roku został jedynowładcą. Podczas jego panowania kontynuowany był okres rozkwitu Cesarstwa, nazywany renesansem macedońskim, zapoczątkowany jednak w czasie rządów Bardasa i nominalnie Michała III, ostatniego władcy poprzedniej dynastii.
left|thumb|Cesarstwo Bizantyńskie w roku 867 Odbudował autorytet Bizancjum na Bałkanach, jego flota uwolniła Dubrownik od oblężenia arabskiego (867/868). Bułgaria ostatecznie uznała kościelne zwierzchnictwo Bizancjum (870). Bazylemu udało się również załagodzić spory z papieżem wynikające z tzw. schizmy Focjusza. W 878 zdobył ostatnią fortecę paulicjan – Tefrike we wschodniej Anatolii, jednak nie doprowadziło to do całkowitego upadku herezjiBarber M. Katarzy, Warszawa 2005, s. 19.
Prowadził zwycięskie kampanie na wschodzie, korzystając z osłabienia będącego w kryzysie kalifatu Abbasydów, które doprowadziły do opanowania dróg wypadowych w górach Taurusu i Antytaurusu oraz umocnienia się w dolinie Eufratu. Poważne sukcesy w walce z Arabami udało się Bazylemu odnieść również i na zachodzie. Przy pomocy floty weneckiej oczyścił Adriatyk z korsarzy saraceńskich, wreszcie odzyskał Bari w 876 roku i Tarent w południowych Włoszech, umacniając w ten sposób pozycję Cesarstwa w tym regionie. Nie powiodło mu się jedynie na Sycylii, gdzie nie zdołał powstrzymać upadku Syrakuz (878).
Za jego panowania nastąpiła reorganizacja administracji i skarbu państwa. Zapoczątkował ponowną (po Corpus Iuris Civilis) kodyfikację prawa bizantyjskiego, wydając dwa dzieła Procheiron i EpanagogęCesarz określał swe zamiary jako oczyszczenie dawnych praw (ανάκάθαρσις των παλαιων νομων). Cel ten zrealizował jego syn Leon VI Filozof wydając Opus Basilicon.. Bazyli zasłynął również jako mecenas artystyczny.
Rodzina Z pierwszą żoną Marią, Bazyli miał kilkoro dzieci, w tym: Symbatiosa, współcesarza w latach 869–879 jako Konstantyn, Anastazję, żonę generała Krzysztofa.
Z drugą żoną Eudokią Ingeriną (kochanką poprzedniego cesarza), Bazyli miał trzech synów (niektórzy historycy przypisują ojcostwo Leona VI poprzedniemu cesarzowi): Leona VI, kolejnego cesarza, Stefana I, patriarchę Konstantynopola, Aleksandra, cesarza od 912.
Przypisy
Bibliografia Kappesowa H., Bazyli I Macedoński, (w:) Słownik starożytności słowiańskich, t. 1, 1961, s. 97–98. Georg Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967. Krawczuk A., Poczet cesarzy bizantyjskich, Warszawa 1996, s. 254–255.
Kategoria:Cesarze bizantyńscy Kategoria:Urodzeni w 811 Kategoria:Zmarli w 886 Kategoria:Dynastia macedońska