Barlinek

Barlinek (niem. Berlinchen) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Barlinek. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego. Najludniejsze miasto powiatu myśliborskiego. Z miastem graniczy Barlinecki Park Krajobrazowy.

Według danych z 31 grudnia 2024 Barlinek liczył 12 801 mieszkańców.

Położenie thumb|left|Zabytkowy pomost nad Jeziorem Barlineckim Miasto położone jest nad kanałem Młynówka i jeziorami: Barlineckim, Chmielowym i Uklejno.

Według danych z 1 stycznia 2013 powierzchnia miasta wynosi 17,55 km².

Barlinek początkowo był osiedlem rybackim w Wielkopolsce, po czym został włączony do Nowej Marchii. Od czasu zakończenia II wojny światowej Barlinek zaliczany jest do Pomorza Zachodniego.

Nazwa Dawniej nazwą miasta było Nova Berlyn i Klein Berlin. Przed 1945 rokiem miało niemiecką nazwę Berlinchen.

Nazwa Barlinek została urzędowo wprowadzona rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r.Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (, s. 6). Wcześniej przez krótki okres powojenny funkcjonowała nazwa BerlinekMapa Polski 1:1000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 .Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946 ., mająca jeszcze przedwojenną tradycjęS. Kozierowski, 1934. Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. Poznań: Nauka i Praca. mapa..

Historia mały|lewo|Fragment średniowiecznych murów miejskich Obszary, na których leży Barlinek podlegały początkowo państwu Piastów, a następnie osada była pod władaniem książąt wielkopolskich. Istnienie słowiańskiej osady potwierdza fakt, iż w miejscu gotyckiego Kościoła Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny istniało słowiańskie grodzisko.

Pod koniec XIII wieku tereny te zajęła Marchia Brandenburska, a wraz z tym rozpoczęła się niemiecka kolonizacja. Margrabiowie Otto V i Albrecht III zezwolili Heinrichowi Toyte na lokalizację miasta o nazwie Nova BerynPiotr Skurzyński, „Pomorze”, Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A., Warszawa 2007 , s. 29.. W 1278 r. Brandenburczycy nadali osadzie prawa miejskie, a miasto stało się nadgranicznym grodem obronnym. W połowie XIV w. Barlinek otrzymał mury obronne z dwoma bramami – Myśliborską (Soldiner Tor) i Młyńską (Mühlentor). Miasto doznawało licznych klęsk żywiołowych, jak zarazy i pożary (te ostatnie aż siedmiokrotnie). Podstawowe zajęcia mieszkańców stanowiły rolnictwo i hodowla bydła.

Od 1373 pod panowaniem Korony Czeskiej. W 1402 w Krakowie zawarto układ w sprawie zakupu miasta z regionem przez Polskę, jednakże ostatecznie zostało sprzedane Krzyżakom, do których należało do 1454. W 1410 najazdy Polaków i Pomorzan. Od 1454 miasto powraca pod rządy Brandenburgii. Od tego czasu miasto nieprzerwanie pozostawało pod władzą dynastii Hohenzollernów aż do 1918 r., wchodząc od 1701 r. w skład Prus, a od 1871 r. – Niemiec. W 1467 miasto oblegały wojska pomorskie.

Z rzemiosł poważniej rozwinęło się tkactwo, sukiennictwo, lniarstwo, podupadłe w połowie XIX w. Na przełomie XVIII i XIX w. czynna była tu papiernia. Pomyślna dla rozwoju gospodarczego miasta była druga połowa XIX w. Miasto stało się wówczas znacznym ośrodkiem gospodarczym. Rozwinęły swoją produkcję: garbarnia, fabryka pługów. W 1852 wielki pożar niszczy zabudowę rynku, ratusz i wieżę kościelną. W 1898 r. Barlinek uzyskał połączenie kolejowe z Choszcznem i Myśliborzem.

31 stycznia 1945 r. miasto zdobyte zostało przez oddziały radzieckie (XII Korpus Pancerny Armii Czerwonej); w wyniku walk oraz umyślnych podpaleń zniszczeniu uległo wówczas ponad 50% zabudowy. W następstwie II wojny światowej miasto znalazło się w granicach Polski. Miejscową ludność, która pozostała w mieście, przymusowo wysiedlono za Odrę, a do Barlinka sprowadzono polskich osadników. W rezultacie częściowej, powojennej odbudowy Barlinek stał się uprzemysłowionym miasteczkiem Pomorza Zachodniego.

W latach 1954–1972 miasto był siedzibą władz gromady Barlinek. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gorzowskiego.

Zabytki thumb|Kościół Niepokalanego Serca NMP thumb|Kościół św. Bonifacego fragmenty murów obronnych z XIV i XV w.; kościół Niepokalanego Serca NMP z XIII i XIV w. (przebudowany w XIX w.); domy mieszczańskie z XIX w.; rynek miejski z „Gęsiarką” – fontanną wykonaną w 1912 r. przedstawiającą dziewczynkę z gęsią; kościół św. Bonifacego z 1923 r.; Młyn Papiernia – była fabryka papieru czerpanego, obecnie muzeum i siedziba Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Dziedzictwa „Młyn Papiernia”; Plaża Miejska – wybudowana 1927 r. nad Jeziorem Barlineckim w unikalnym na Pomorzu stylu alpejskim Szkoła Podstawowa nr 1 w Barlinku im.Tadeusza Kościuszki – została wybudowana jako klasztor, podczas II wojny światowej była szpitalem wojskowym; parafialna cerkiew prawosławna Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiona jako kościół ewangelicki w XIX w.; hala sportowa, jedna z pierwszych w Niemczech, wzniesiona w początkach XX w.; Pałacyk Cebulowy – przedwojenna willa położona nad Jeziorem Barlineckim, później mieściła się w nim szkoła i Komenda Hufca ZHP Barlinek.

Demografia Według danych z 30 czerwca 2009 r. miasto miało 14 162 mieszkańców.

Piramida wieku mieszkańców Barlinka w 2014 r.

690x480px

Kultura mały|Muzeum Regionalne mały|Pomnik gęsiarki na barlineckim rynku thumb|Kotwica upamiętniająca wodowanie w 1973 statku m/s Barlinek Głównym animatorem działalności kulturalnej w mieście jest Barlinecki Ośrodek Kultury. Mieszczą się tutaj pracownie ceramiki unikatowej, teatralna i plastyczna, a także sekcja szachowa, krótkofalarska oraz działają zespoły taneczne. BOK jest organizatorem cyklicznych imprez: Lata Teatralnego, Ogólnopolskiego Pleneru Plastycznego i polsko-niemieckich warsztatów ceramicznych, plastycznych i teatralnych.

Na terenie miasta i gminy działa Harcerski Szczep Puszczy Barlineckiej należący do myśliborskiego hufca ZHP. Szczep składa się z 4 drużyn oraz Harcerskiego Klubu Łączności.

W Barlinku znajduje się również Muzeum Regionalne i Kino "Panorama".

Lokalnymi czasopismami są: Echo Barlinka, wydawane przez Towarzystwo Miłośników Barlinka oraz Puls Barlinka. Lokalne portale internetowe o charakterze informacyjnym to: Barlinek24.pl oraz eBarlinek.pl. Towarzystwo Miłośników Barlinka (TMB), działające w mieście od początku lat dziewięćdziesiątych, organizuje koncerty muzyki poważnej, bierze udział w festynach i interpeluje u władz samorządowych w sprawach mieszkańców dotyczących życia w Barlinku.

Każdego roku podczas Barlineckich Świętojanek wybierana jest Królowa Puszczy Barlineckiej. mały|Pamiątkowa tablica w miejscu zamieszkania szachowego mistrza świata Emanuela Laskera

Oświata Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki Szkoła Podstawowa nr 4 im. Henryka Sienkiewicza Niepubliczna Szkoła Podstawowa „Radosna”

Szkoły ponadpodstawowe Zespół Szkół i Placówek Oświatowych im. kpt. hm. Andrzeja Romockiego „Morro”

Inne Stowarzyszenie Pomocy Niepełnosprawnym „Bratek”Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom „Bratek”. oficjalna strona [dostęp 2021-04-10].

Wspólnoty wyznaniowe thumb|Cerkiew prawosławna Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny mały|Kościół św. Wojciecha BM

Kościół katolicki Kościół rzymskokatolicki: parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny parafia św. Bonifacego parafia św. Wojciecha BM Miasto jest siedzibą Dekanatu Barlinek.

Prawosławie Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny: parafia Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy

Protestantyzm Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa: zbór w Barlinku Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej: filiał w Barlinku parafii ewangelicko-augsburskiej w Gorzowie Wielkopolskim

Restoracjonizm Świadkowie Jehowy: zbór Barlinek-Wschód. zbór Barlinek-Zachód

Gospodarka Drobny przemysł: odzieżowy i materiałów budowlanych. Zakłady przemysłu drzewnego (obecnie spółka produkcyjna Barlinek Inwestycje Sp. z o.o. należąca do Barlinek S.A. z siedzibą w Kielcach - jedna z największych tego typu firm na świecie), zakład „HaCon” zajmujący się produkcją konstrukcji stalowych oraz odlewów żeliwnych (dawna huta żeliwa przy ZUO „Bomet”), METPOL-BARLINEK (należący do grupy kapitałowej HOLDING-ZREMB Gorzów S.A.) specjalizujący się w wykonawstwie spawanych i skręcanych konstrukcji stalowych, GBS Bank (dawniej GBS w Barlinku), fabryka drzwi i mebli Borne Furniture, rozlewnia gazu firmy Gaspol, Nadleśnictwo Barlinek. Kiedyś istniał sporej wielkości zakład - ZUO „Bomet” zajmujący się produkcją części do okrętów. Obecnie na tym terenie funkcjonuje kilka mniejszych firm, w tym m.in. Int. Production JCS.

Na terenie Barlinka utworzono podstrefę Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, obejmującą wyznaczonych 5 kompleksówRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. (, s. 13062–13064)..

Transport thumb|Barlinek na planie gminy W mieście krzyżują się dwie drogi wojewódzkie: trasa Świdwin - Łobez - Węgorzyno - Ińsko - Recz - Choszczno - Pełczyce - Barlinek - Kłodawa - Gorzów Wielkopolski trasa (Drezdenko) - Stare Kurowo - Zwierzyn - Strzelce Krajeńskie - Barlinek - Lipiany

Przez Barlinek przebiega też nieczynna linia kolejowa Myślibórz – Choszczno.

Komunikacja miejska

Na terenie gminy Barlinek działa również komunikacja miejska obsługiwana przez PPHU minibus.

Działające linie: 11-listopada (Górny Taras) - Ogrodowa - Leśna - Szpitalna PKO - Niepodległości (Rynek) - Gorzowska Cmentarz - Myśliborska - Os. Leśnika Os. Leśnika - Myśliborska - Gorzowska Cmentarz - Niepodległości (Rynek) - Szpitalna PKO - Leśna - Ogrodowa - 11-listopada (Górny Taras) - Przemysłowa - Okrętowa Górny Taras - Jaromierki Cmentarz Ponadto przewoźnicy oferują przejazdy do pobliskich miast - Pełczyc, Choszczna, Myśliborza, Gorzowa Wielkopolskiego, Lipian, Pyrzyc i Szczecina.

Sport Barlinek jest promowany jako „Europejska Stolica Nordic Walking”. Wokół miasta zostało wytyczonych 7 tras o zróżnicowanym stopniu trudności, łącznie 54 km. Od 2013 organizuje zawody w nordic walking, w tym o randze mistrzostw Polski.

Dla wszystkich amatorów aktywnego wypoczynku Barlinek oferuje wiele atrakcji sportowo-rekreacyjnych: rejsy pod żaglami, pływanie łódkami, kajakami, przejażdżki konne, biegi leśne, kręgle, bogate łowiska ryb oraz leśne ostępy pełne łownej zwierzyny i owoców runa leśnego. Wydarzeniami sportowymi dużej rangi są Żeglarskie Mistrzostwa Polski w klasie Omega oraz Festiwal Szachowy im. Emanuela Laskera. mały|Trybuny na Stadionie Miejskim im. Bronisława Bagińskiego podczas meczu piłkarzy Pogoni Barlinek Liga piłki nożnej halowej w Barlinku – cykliczny turniej „dzikich” drużyn piłkarskich.

Organizacje sportowe działające w mieście: Klub Żeglarski SZTORM Barlinek MKS Pogoń Barlinek – klub sportowy (Klasa okręgowa) Barlinecki Klub Tenisowy MLKS „Lubusz” Barlinek – filia klubu LKS „Lubusz” Słubice Polski Związek Wędkarski Barlinek Koło nr 1 Klub Szachowy „Lasker” Klub Karate „Shotokan” Klub Aikido Renshu Berserker’s Team Barlinek – MMA, Brazilian Jiu Jitsu, Muay Thai W 2011 r. Barlinek wzbogacił się o nowy stadion sportowy przeznaczony dla piłkarzy i lekkoatletów. Po wielu trudnościach został on oficjalnie otwarty 2 października (modernizacji uległ stadion MKS Pogoń Barlinek, która występuje w III lidze). Obiekt wzbogacił się o bieżnię tartanową długości 400 metrów wraz z 6 torami na prostej i 4 na łukach. Przy stadionie mieszczą się także trybuny, mogące pomieścić 960 osób.

W dniach 29 maja – 1 czerwca 2014 r. miasto było gospodarzem finału XLII Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno – Krajoznawczego, pod patronatem PTTK.