Rymszany (ros. Рымшанская волость, lit. Rimšės valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1939. Siedzibą gminy było miasteczko Rymszany (290 mieszkańców w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933, obecnie na Litwie.
Historia Gmina zbiorowa Rymszany powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiejVolosts and gminas of 1890. Governorates: 1st Arkhangelsk - 25th Nizhny Novgorod. St . Petersburg, 1892..
Po I wojnie światowej stała się przedmiotem roszczeń odradzających się państw litewskiego i polskiego. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Rymszany należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.
Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 10 gromad: Bieniuny, Gajdy, Magunelki, Maguny, Mażany, Puszki, Rymszany, Tumulin, Wełuny i WozgielańceRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie brasławskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 143)..
Podczas II wojny światowej powróciła do powiatu jezioroskiego w Komisariacie Rzeszy Wschód. Po wojnie obszar gminy Rymszany wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR (nadal powiat jezioroski). Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu duksztańskiegoDūkšto rajonas. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. 1 (A-Grūdas). – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 5.261 osób, 4.906 było wyznania rzymskokatolickiego, 86 prawosławnego, 103 staroobrzędowego, 155 mojżeszowego a 11 mahometańskiego. Jednocześnie 3.511 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 19 białoruska, 151 żydowską, 1505 litewską, 75 rosyjską. Było tu 1.009 budynków mieszkalnych.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni kowieńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Gminy powiatu brasławskiego (II Rzeczpospolita)