Opsa (ros. Опсовская волость, lit. Apso valsčius) – dawna gmina wiejska na Kowieńszczyźnie, istniejąca w latach 1867–1939. Siedzibą gminy było miasteczko Opsa (714 mieszkańców w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933, obecnie na Białorusi.

Gmina zbiorowa Opsa powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego), należącego do guberni kowieńskiejVolosts and gminas of 1890. Governorates: 1st Arkhangelsk - 25th Nizhny Novgorod. St . Petersburg, 1892..

Po I wojnie światowej stała się przedmiotem roszczeń odradzających się państw litewskiego i polskiego. 31 października 1919 gminę włączono do utworzonego pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich nowego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919. 20 grudnia 1920 gmina weszła w skład tymczasowego okręgu nowogródzkiego, a 19 lutego 1921 została włączona do nowo utworzonego woj. nowogródzkiego. Od 13 kwietnia 1922 gmina Opsa należała do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., przekształconej 20 stycznia] 1926 roku w województwo wileńskie.

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 17 gromad: Arcimowicze, Czerniszki, Domasze, Jakowicze, Jodłowicze, Jurewicze, Konstalino, Kupczele, Murmiszki, Obolany, Opsa, Pelikany, Rozalinowo, Różowo, Rudzie, Zalesie i ZłotoRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie brasławskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 143)..

Wraz z wybuchem II wojny światowej gminę Opsa zniesiono i już nie odtworzono. Po wojnie jej obszar wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 8187 osób, 7376 było wyznania rzymskokatolickiego, 97 prawosławnego, 4 ewangelickiego, 330 staroobrzędowego, 372 mojżeszowego a 8 mahometańskiego. Jednocześnie 6444 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 241 białoruska, 4 niemiecką, 348 żydowską, 1135 litewską, 7 tatarską, 4 rosyjską, 3 łotewską a 1 małoruską. Było tu 1412 budynków mieszkalnych.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w guberni kowieńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Gminy powiatu brasławskiego (II Rzeczpospolita)