Piotr Aleksandrowicz Wałujew, (ur. w Carycynie pod Moskwą, zm. w Petersburgu) – hrabia, rosyjski działacz państwowy.
Życiorys Urodził się roku w Carycynie pod Moskwą, w rosyjskiej rodzinie szlacheckiej. Odebrał edukację domową, którą 17 marca 1832 roku poprzez wydanie atestu potwierdził Uniwersytet Moskiewski. Służbę państwową rozpoczął w kancelarii generała-gubernatora moskiewskiego 17 kwietnia 1831 roku. Najniższą, XIV rangę cywilną w tabeli rang otrzymał 12 lutego 1833 roku. Kamerjunkier od 11 października 1834 roku, obejmował różne stanowiska w kancelarii cesarskiej. W latach 1839–1840 stał na czele Pierwszego Oddziału Kancelarii Własnej Cara Mikołaja I. Oddelegowany do pomocy namiestnikowi Królestwa Polskiego – kniaziowi Iwanowi Paskiewiczowi – w 1843 roku. Od 27 lipca 1845 roku był urzędnikiem do specjalnych poruczeń przy generale-gubernatorze bałtyckim Jewgieniju Gołowinie. Między 8 maja a 13 grudnia 1849 roku pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Awansowany na kamerhera (IV ranga dworska) i rzeczywistego radcę stanu (IV ranga cywilna) odpowiednio 21 stycznia 1850 i 9 maja 1852 roku. W okresie od do był gubernatorem kurlandzkim. Na początku urzędowania, w sierpniu 1853 roku, odbył inspekcję wybranych miast guberni. W dniach 2–4 wizytował Windawę, 15–16 Libawę, a na koniec Połągę. Jako gubernator bronił interesów państwa przed miejscową szlachtą.
W latach 1858–1861 (od 21 kwietnia) był dyrektorem drugiego departamentu w Ministerstwie Dóbr Państwowych. Awansowany na tajnego radcę (III ranga cywilna) 12 kwietnia 1859 roku, 5 dni później został sekretarzem stanu. W 1861 roku obejmował kolejne urzędy: od 1 stycznia kierował sprawami Komitetu Ministrów, od był kierownikiem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i senatorem w Senacie Rządzącym, wreszcie od 9 listopada ministrem spraw wewnętrznych i członkiem Rady Państwa Imperium Rosyjskiego.
thumb|„Piotr Wałujew” i jego „cyrkularz” przy Administracji Prezydenta Ukrainy. Performans przeciwko rusyfikacji z żądaniem prawnej ochrony języka ukraińskiego. Dzień Pisma i Języka Ukraińskiego, 9 listopada 2015 Mimo konserwatywnych poglądów wprowadzał w życie liberalne reformy Aleksandra II. Pod jego kierownictwem była opracowana reforma zniesienia pańszczyzny w Rosji w 1864 roku. Doprowadził też do uchwalenia w 1865 roku ustawy o cenzurze, którą już w 1862 roku podporządkował swojemu ministerstwu. Prowadził zróżnicowaną politykę społeczną i narodowościową. Proponował przyznanie szerszych praw Polakom, co miałoby odciągnąć ich od wystąpień antyrosyjskich. Sprzeciwiał się też brutalnym metodom represji stosowanym przez Michaiła Murawjowa po upadku powstania styczniowego. Prawosławny biskup czernihowski Filaret określił wręcz Wałujewa jako „wroga i gnębiciela prawosławia, Polaka z domieszką Niemca”. Z drugiej strony Wałujew wydał specjalny cyrkularz zakazujący druku publikacji w języku ukraińskim, albowiem nie uznawał istnienia takowego. Idąc za sugestią generał-gubernatora wileńskiego Konstantina von Kaufmana wydał także okólnik zabraniający druku w języku litewskim oraz języku żmudzkim przy użyciu alfabetu łacińskiegoJ. Ochmański, Historia Litwy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1982, s. 228–229.. W brutalny sposób tłumił kontestujące ruchy społeczne, w szczególności narodników. Podniesiony do rangi rzeczywistego tajnego radcy (II cywilna) 28 października 1866 roku. Z powodu braku zadowalającej reakcji na klęskę głodu został roku zdymisjonowany; oficjalnym powodem dymisji były problemy zdrowotne.
Po opuszczeniu służby państwowej kilka miesięcy spędził za granicą Imperium Rosyjskiego. W 1869 roku został pierwszym prezesem założonego przez Leopolda Kronenberga Petersburskiego Banku Dyskontowego i PożyczkowegoAndrzej Żor (2011) Koronenberg. Dzieje fortuny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. s. 251..
W 1870 roku był inicjatorem powszechnego obowiązku służby wojskowej. Opracował i przedstawił Aleksandrowi II materiał Myśli żołnierza o służbie wojskowej dotyczący tego problemuBolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 4 Moskwa 1971.. Od roku był ministrem Dóbr Państwowych. Kierował komisją, nazywaną Komisją Wałujewa, badającą stan gospodarki rolnej i jej wydajność. Od do 4 października 1881 roku był przewodniczącym Komitetu Ministrów Imperium Rosyjskiego. Otrzymał tytuł hrabiego 19 lutego 1880 roku. Podczas koronacji Aleksandra III 15 maja 1883 roku niósł insygnia władzy monarchy w postaci carskiego jabłka. Zmarł roku w Petersburgu, wieku 75 lat.
Twórczość Autor kilku tekstów literackich. W młodości spotykał się z Aleksandrem Puszkinem. W latach 30. przyjaźnił się z Michaiłem Lermontowem w ramach działalności w Stowarzyszeniu Szesnastu. W latach 50. napisał pracę Myśli Rosjanina w drugiej połowie 1855, gdzie pod wpływem klęski rosyjskiej w wojnie krymskiej skrytykował rząd rosyjski. Największymi z jego dzieł są powieść Łorin (wydana w 1882) oraz Pamiętniki.
Życie prywatne thumb|Maria Pietrowna Wiaziemska, pierwsza żona Piotra Wałujewa. Akwarela autorstwa Woldemara Hau Matką Piotra Wałujewa była Jelizawieta Fryderyka von den Brinken, z drugiego małżeństwa baronowa Fölkersham (ur. 1793, zm. 1872).
W 1836 roku zawarł małżeństwo z Marią Pietrowną Wiaziemską (ur. 8 lipca 1813, zm. 25 lutego 1849), córką Piotra Wiaziemskiego. Drugą jego żoną była Anna Iwanowna Wakulskaja (ur. 16 września 1830, zm. 20 marca 1883), córka pułkownika Iwana Piotra Wakulskiego.
Zobacz też Cyrkularz wałujewski
Przypisy
Bibliografia Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 4, Moskwa 1971.
Kategoria:Członkowie Rady Państwa Imperium Rosyjskiego Kategoria:Gubernatorzy kurlandzcy Kategoria:Hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Ministrowie dóbr państwowych Imperium Rosyjskiego Kategoria:Ministrowie spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego Kategoria:Przewodniczący Komitetu Ministrów Imperium Rosyjskiego Kategoria:Rosyjscy pisarze XIX wieku Kategoria:Senatorowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1815 Kategoria:Zmarli w 1890