Indeks 73 – ogólnopolska inicjatywa środowisk kulturotwórczych na rzecz obrony wolności twórczej i badań naukowych oraz swobodnego dostępu do dóbr kultury, gwarantowanych w art. 73 Konstytucji RP. Powstała jesienią 2006 z inicjatywy Lidii Makowskiej, Macieja Nowaka, Romana Pawłowskiego i Roberta Rumasa. Obecnie kolektyw Indeksu 73 tworzą: dr Izabela Kowalczyk, Agnieszka Kaim, Jarosław Lipszyc, dr Ewa Majewska, Lidia Makowska, Daniel Muzyczuk, Jacek Niegoda, Roman Pawłowski i dr Alek Tarkowski.
Inicjatywę doceniła i dofinansowała w 2008 m.in. Fundacja im. Stefana Batorego w ramach programu „Działania Strażnicze” oraz Unia Europejska w ramach Funduszu Współpracy. Indeks 73 odnotowano także na 97. miejscu Setki Obiegu 2009 (ranking 100 najbardziej wpływowych osób, instytucji i inicjatyw w polskiej sztuce)"SETKA OBIEGU" 2009 | obieg.pl.
Cele i działalność Działania Indeksu 73 skupiają się wokół trzech obszarów. Są to: Zapobieganie cenzurze, upowszechnianie idei wolności twórczości artystycznej, Promowanie wolnej kultury i swobodnego dostępu do dóbr kultury, Monitorowanie transparentności instytucji publicznych (zwłaszcza kulturalnych) i realizowania przez nie interesu publicznego.
Swoje cele Indeks 73 realizuje poprzez: Prowadzenie portalu www.indeks73.pl (po polsku i po angielsku). Portal zawiera informacje i analizy dokumentujące aktualne przypadki cenzury w polskiej sztuce oraz przykłady ograniczania wolności twórczej za granicą, Wydawanie internetowego kwartalnika pt. „Nieregularnik Wolnej Kultury”, Prowadzenie Kroniki Wypadków Cenzorskich w polskiej sztuce po 1989 r., Analizowanie problemu cenzury i ograniczania wolnego dostępu do dóbr kultury oraz proponowanie możliwych rozwiązań i lobbowanie na ich rzecz, Organizowanie warsztatów, debat i działań edukacyjnych (np. zorganizowanie cyklu debat Forum Indeksu 73, w tym m.in. debaty na temat cenzury w warunkach neoliberalnej gospodarki rynkowej, prowadzonej przez dr Izabelę Kowalczyk z udziałem prof. Piotra Piotrowskiego, dr Pawła Leszkowicza, Jarosława Urbańskiego, Rafała Jakubowicza (Poznań, listopad 2008), Inicjowanie akcji interwencyjnych przeciw konkretnym przypadkom cenzury (m.in. poprzez petycje, doraźne wsparcie i poradnictwo dla artystów).
Główne akcje Główne przypadki naruszania wolności artystycznej i łamania prawa do swobodnego dostępu do dóbr kultury, którymi zajęła się Inicjatywa Indeks 73 w 2008 i 2009: Monopolizowanie przez koncern Walta Disneya praw autorskich do Kubusia Puchatka. Indeks 73 wsparł akcję Performerii Warszawy pt. „Uwolnić Puchatka!”. Ocenzurowanie w czerwcu 2008 roku przez rabina Icchaka Chaima Rapoporta pracy Huberta Czerepoka pt. "Nie tylko dobro przychodzi z góry" podczas wrocławskiego Festiwalu Survival. Indeks 73 wystosował list otwartyApel przeciw ocenzurowaniu wystawy, a także zorganizował debatę prowadzoną przez dr Ewę Majewską z udziałem rabina Rapoporta oraz kuratora pracy Piotra Stasiowskiego (listopad 2008, Studio BWA Wrocław)Kronika wypadków cenzorskich. Działania cenzorskie wokół scenariusza filmu Tajemnica Westerplatte: ze strony czołowych polityków (m.in. Sławomira Nowaka) padały oskarżenia, jakoby scenarzysta Paweł Chochlew szkalował honor polskich żołnierzy i próbował zrobić antypolski film, co postawiło finansowanie produkcji pod znakiem zapytania. Indeks 73 zorganizował debatę prowadzoną przez Romana Pawłowskiego (listopad 2008, TR Warszawa). Wzięli w niej udział m.in. Paweł Chochlew, dyrektorka Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej Agnieszka Odorowicz, dyrektor artystyczny TR Warszawa Grzegorz Jarzyna. Decyzja Prezydenta Płocka Mirosława Milewskiego, który we wrześniu 2008 nakazał zamalowanie murali, stworzonych w ramach Festiwalu Podwórko. Jeden mural został bezpowrotnie zniszczony. Indeks 73 wystosował w tej sprawie list otwarty, wsparł zbieranie podpisów pod petycją Galerii Rusz (jednego z autorów murali) i wyprodukował film pt. Strefa Chroniona. Ocenzurowanie 20 stycznia 2009 pracy Dawida Czernego pt. Entropa, znajdującej się w budynku Rady Unii Europejskiej w Brukseli. Ocenzurowano część instalacji przedstawiającą Bułgarię jako sieć „tureckich toalet”. Indeks 73 zainicjował międzynarodową petycję w tej sprawie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Portal Indeksu 73
Kategoria:Programy i kampanie społeczne Kategoria:Kultura w Polsce Kategoria:2006 w Polsce