Olkieniki (ros. Олькеникская волость, lit. Valkininkų valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1950 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy było miasteczko Olkieniki (lit. Valkininkai), obecnie na LitwieGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Historia Gmina zbiorowa Olkieniki powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej. W 1874 roku obejmowała 56 miejscowości w 14 gromadach, zamieszkanych przez 3215 ludziПамятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.. W 1885 roku do gminy Olkieniki przyłączono obszar zniesionej gminy DekszniaTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
Po I wojnie światowej, w 1918 roku gmina znalazła się w odrodzonej Republice Litewskiej. Jednak już 7 czerwca 1919 jednostka weszła w skład utworzonego pod polskim Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego (w polskim powiecie trockim)Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41, przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i EtapowychDziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753.
W związku z powstaniem Litwy Środkowej 9 października 1920 gmina Olkieniki wraz z mniejszą częścią powiatu trockiego znalazła się w jej strukturachDz. Urz. TKR. Większa, zachodnia część powiatu (choć bez m.in. Troków i gminy Olkieniki) weszła w skład Republiki Litewskiej. Powiat ten zachował nazwę trocki, a siedzibę ustanowiono w Koszedarach, przez co przez pewien czas istniały dwa powiaty o tej samej nazwie – polski i litewskiTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
13 kwietnia 1922 roku gmina Olkieniki weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej – Art. 8., po czym powiat trocki połączono z powiatem wileńskim w nowy powiat wileńsko-trocki). Ziemię Wileńską przekształcono 20 stycznia 1926 w województwo wileńskie.
Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 21 gromad: Bartele, Butwidańce, Czarne Kowale, Czebotary, Darguże, Giełuńce, Gierajcie, Jurkańce, Krumińce, Kursze, Lejpuny, Mosty, Olkieniki, Pirciupie, Pomerecz, Posolcza, Puczkarnia, Stare Noniszki, Szarkiszki, Waryszki i WójtowoRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie wileńsko-trockim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 150)..
Po wybuchu II wojny światowej, gmina Olkieniki przejściowo (1939–1940) weszła w skład utworzonego przez Niemców powiatu olkienickiego, lecz już w 1940 roku stała się ponownie składową zjednoczonego powiatu trockiego. W latach 1941–1944 zmieniła ponownie przynależność powiatową, wchodząc w skład nowo utworzonego powiatu ejszyskiego. Podczas wojny przez cały czas należała do Komisariatu Rzeszy WschódTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985.
Po wojnie gmina Olkieniki weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego i Litewskiej SRR, gdzie powróciła do powiatu trockiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu ejszyskiego.
Niektóre wsie gminy Olkieniki
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy w Litwie Środkowej Kategoria:Dawne gminy w województwie wileńskim Kategoria:Dawne gminy na Litwie Kategoria:Gminy powiatu wileńsko-trockiego