Reprezentacja Walii w rugby mężczyzn – zespół rugby union, reprezentujący Walię w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera. Za jego funkcjonowanie odpowiedzialny jest Walijski Związek Rugby. Drużyna występuje w Pucharze Sześciu Narodów.
Historia Za początek rugby union w Walii uważa się rok 1850, wówczas wielebny Rowland Williams został wicedyrektorem St David’s College w Lampeter i wprowadził ten sport do kraju. Pierwszym walijskim klubem rugby union był założony w 1871 roku Neath. 19 lutego 1881 roku reprezentacja Walii zagrała swój pierwszy mecz, który został zorganizowany w Newport przez Richarda Mullocka. Przeciwnikiem Walii była reprezentacja Anglii, która wygrała to spotkanie 7:0 (jeden drop i 6 przyłożeń).
Początki (1850–1919) thumb|Reprezentacja Walii przed meczem z Nową Zelandią w 1905 (mecz zakończył się zwycięstwem Walijczyków) thumb|Walia podczas meczu z Nową Zelandią w 1905 roku 12 marca 1881 został założony w The Castle Hotel w Neath Walijski Związek Rugby Union. Dwa lata później zorganizowano pierwszy turniej Home Nation Championship. Walia w tej edycji przegrała oba mecze (mecz z Irlandią się nie odbył).
Mimo początkowych porażek, rugby union w Walii szybko się rozwijało. W latach 90. XIX wieku Walijczycy wymyślili i rozwinęli formację „four three-quarters”. Formacja z siedmioma zawodnikami młyna i ośmioma napastnikami zastąpiła dotychczas stosowaną standardową formację z sześcioma zawodnikami młyna i dziewięcioma napastnikami. Nowa taktyka została szybko przyjęta przez inne drużyny. Grając w formacji „four three-quarters” Walia została zwycięzcą Home International Champions po raz pierwszy w 1893, zdobywając Wielkiego Szlema. Ponownie wygrała w 1900, zapowiadając pierwszą złotą dekadę w walijskim rugby union, która trwała do 1911. Walijczycy wygrali wówczas Home Nations w 1902 i 1905, zdobywając za każdym razem Wielkiego Szlema. Zdobyli również drugie miejsce w 1901, 1903 i 1904.
Pod koniec 1905 Walia zagrała z Nową Zelandią („All Blacks”) na Cardiff Arms Park. Reprezentacja Nowej Zelandii, nazywana później Original All Blacks, była niepokonana podczas swoich występów na Wyspach Brytyjskich. Wcześniej Nowozelandczycy pokonali Anglię, Irlandię i Szkocję. Przed meczem All Blacks’ zaprezentowało hakę (taniec rytualny Maori), zaś walijscy kibice (na stadionie było 47 000 widzów) odśpiewali walijski hymn narodowy – Hen Wlad fy Nhadau („Ziemia naszych ojców”). – Był to pierwszy przypadek, kiedy przed wydarzeniem sportowym został odśpiewany hymn narodowy. Walijski skrzydłowy Teddy Morgan zdobył punkty dające Walii prowadzenie 3:0. Później Bob Deans z All Black twierdził, że zdobył przyłożenie, ale został wypchnięty na pole gry zanim przybył sędzia. Ten orzekł młyn dyktowany dla Nowej Zelandii, lecz wynik do końca meczu się nie zmienił przez co Walia wygrała ten mecz 3:0. Porażka ta była jedyną podczas tournée, w którym All Black rozegrało 35 meczów (zdobywając 976 punkty i tracąc 59).
W 1906, Walia ponownie wygrała w Home Championship, następnie zagrała mecz z reprezentacją Kolonii Przylądkowej (obecnie Republika Południowej Afryki). Walijczycy przegrali to spotkanie 0:11. Dwa lata później, 12 grudnia 1908, Walijczycy wygrali z Australijczykami 9:6.
W 1909 Walia wygrała ostatnią edycję Home Championship. W 1910, po dołączeniu Francji, został rozegrany pierwszy Puchar Pięciu Narodów. Reprezentacja Walii zdobyła drugie miejsce. W 1911, Walia zdobyła pierwszy w historii Pucharu Pięciu Narodów Wielki Szlem. W 1913 Anglia pokonała Walię w Cardiff. Była to pierwsza porażka Walii u siebie od 1899 i pierwsza porażka z Anglią od 1895Smith (1980), p. 198.. W latach 1914–1919 z powodu I wojny światowej rozgrywki oraz reprezentacja zostały zwieszone.
Okres międzywojenny i powojenny (1920–1968) thumb|Mecz Irlandia – Walia w latach 20. Po I wojnie światowej walijskie rugby podupadło. Walijczycy zdobyli Puchar Pięciu Narodów w 1922, jednakże lata 20. były najgorszym okresem w historii rugby tego kraju. Zespół osiągał słabe wyniki, co odzwierciedlało również recesję w przemyśle, szczególnie w południowej części Walii. Z 42 meczów rozgrywanych w tym czasie Walijczycy wygrali 17 i 3 razy zremisowaliSmith (1980), p. 204.. Zła sytuacja gospodarcza spowodowała, że pół miliona mieszkańców Walii wyemigrowało do pracyRichards (2006), p. 123.. Dodatkowo wielu zawodników zmieniło dyscyplinę na rugby leagueRichards (2006), p. 124.. Pomiędzy 1923 a 1928, Walia wygrała tylko siedem razy, w tym pięć razy z Francją, jednakże nawet wówczas słabej reprezentacji Francji udało się wygrać z Walią w 1928Richards (2006), p. 126.. Reprezentacja Walii była w połowie lat 20. nieustabilizowana. W 1924, w czterech meczach wystąpiło 35 różnych zawodników, a w każdym z tych meczów funkcję kapitana pełnił inny zawodnik. Tylko Edward Watkins i Charlie Pugh zagrali we wszystkich 4 meczach.
thumb|Rozpoczęcie ataku: Obraz przedstawiający mecz Anglia-Walia na Twickenham w 1931 roku Odrodzenie gospodarki i rugby nastąpiło w latach 30. W 1931 Walia po dziewięciu latach wygrała Puchar Pięciu Narodów, po raz pierwszy od I wojny światowej pokonała w jednym roku zarówno Anglię, jak i SzkocjęSmith (1980), p. 262.. W 1932 z powodu dyskwalifikacji Francji za posiadanie ligi zawodowej wrócono do Home Nations. W 1933 Walia, której kapitanem był Watcyn Thomas, pokonała Anglię na TwickenhamRichards (2006), p. 135., a w 1935 Walia pokonała All Blacks 13:12. W 1939 Francja została ponownie zaproszona do udziału w Pucharze Pięciu Narodów jednakże z powodu wybuchu II wojny światowej rozgrywki zostały zawieszone. W 1940 Walia zagrała z Anglią w Cardiff mecz charytatywny na rzecz Czerwonego Krzyża. Mecz ten Walijczycy przegrali 18:9Richards (2006), p. 46.
Tuż po II wojnie światowej Walijczycy zagrali z zespołem nowozelandzkiej armii (the Kiwis). Mecz ten zakończył się porażką czerwonych smoków 3:11McLean (1969), p. 147.. W 1947 zostały wznowione rozgrywki w Pucharze Pięciu Narodów. W pierwszej powojennej edycji Walia zajęła pierwsze miejsce ex aequo z Anglią. W 1948 Walia zaprezentowała się znacznie słabiej przegrywając nawet z Francją, a rok później zajęła ostatnie miejscePotter (1961), p. 99.. W 1950 Walia wygrała Puchar Pięciu Narodów dodatkowo zdobywając pierwszy od 1911 Wielki Szlem. W następnym roku Walijczycy przegrali podczas tournée z reprezentacją Związku Południowej Afryki 6:3, pomimo że dominowali w autachSmith (1980), p. 344.. W 1952 ponownie Walia zdobyła Wielkiego Szlema w Pucharze Pięciu Narodów. W 1953 wygrali 13:8 z All Blacks. W 1954, St Helens w Swansea ostatni raz gościł reprezentację rugbystów, od tego czasu stadionem reprezentacji Walii został Cardiff Arms ParkSmith (1980), p. 349.. W 1955 Walia wraz z Francją wygrała Puchar Pięciu Narodów, zaś w 1956 wygrała już samodzielnie. Kolejne zwycięstwa nastąpiły w 1964 (wraz ze Szkocją) i w 1965.
W 1964 Walia rozegrała mecz podczas tournée z Republiką Południowej AfrykiSmith (1980), p. 368.. Porażka w Durbanie 3:24, była najwyższą porażką od 40 lat. Na corocznym spotkaniu generalnym WRU odchodzący prezydent WRU D. Ewart Davies oświadczył, że „Wyprawa do Republiki Południowej Afryki była bardzo ważnym doświadczeniem. Od zespołu walijskiego wymaga się jednak znacznie więcej. Zawodnicy muszą przygotować się do ponownej nauki gry w rugby union od podstaw do absolutnego mistrzostwa.”Smith (1980), p. 369.. Spowodowało to rewolucję w podejściu do trenowania. Komisja WRU do spraw treningu, która powstała pod koniec lat 50., podjęła się zadania podniesienia poziomu treningu. W styczniu 1967 Ray Williams otrzymał stanowisko Coaching Organiser. Pierwszy selekcjoner reprezentacji David Nash, został powołany w 1967, jednakże zrezygnował ze względu na odmowę wyjazdu na tournée do Argentyny w 1968Smith (1980), p. 389.. WRU wybrało na to stanowisko Clive RowlandsaSmith (1980), p. 393..
Druga złota dekada (1969–1980) W latach 1969–1979, reprezentacja Walii w rugby union była uważana za jeden z najlepszych zespołów wszech czasów. Ze światowej klasy zawodnikami takimi jak: Gareth Edwards, J.P.R. Williams, Gerald Davies, Barry John, i Mervyn Davies, Walia dominowała przez dekadę na półkuli północnej osiągając niesamowity bilans meczów; w Pucharze Pięciu Narodów przegrała jedynie pięć spotkań. W 1969 Walia wygrała Puchar Pięciu Narodów, jednakże przegrała oba test-mecze z Nową Zelandią (19:0 i 33:12)McLean (1969), p. 144., w drugim meczu 24 punkty zdobył obrońca Fergie McCormickMcLean (1969), p. 119..
W 1970 Walia zdobyła, ex aequo z Francją, Puchar Pięciu Narodów oraz zremisowała 6:6 z Republiką Południowej Afryki w CardiffSmith (1980), p. 400.. W 1971 Walia wygrała Puchar Pięciu Narodów zdobywając Wielkiego Szlema po raz pierwszy od roku 1952. W turnieju wystąpiło tylko 16 zawodników (w 4 meczach), Zespół z 1971 jest uznawany za najsilniejszą reprezentację Walii w historii. Najważniejszym zwycięstwem tej ekipy było pokonanie Szkocji. Po wykonaniu przyłożenia przez Daviesa w ostatniej minucie osłabieni Szkoci wyszli na prowadzenie 18:17. Wówczas walijski rwacz John Taylor kopnął piłkę z podniesienia na linii bocznej. Akcja ta dała Walijczykom 2 punkty i ustaliła wynik meczu na 19:18 dla Walii – jednocześnie została określona jako „najwspanialsze podwyższenieGra słów: conversion znaczy również wniebowstąpienie. od czasu św. Pawła” ang. „the greatest conversion since St Paul”. W 1971 Walijczycy zdominowali kadrę zespołu British and Irish Lions. Lwy zdobyły wówczas najwyższy wynik w historii wyjazdów do Nowej Zelandii (2 zwycięstwa, 1 remis i 1 porażka).
W 1972 Reprezentacje Walii i Szkocji odmówiły podróży do Dublina ze względu na Konflikt w Irlandii Północnej i pogróżki od Provisional Irish Republican Army (odłam Irlandzkiej Armii Republikańskiej). Z tego powodu rozgrywki nie zostały dokończone. W tabeli prowadziły wówczas niepokonane zespoły Walii i Irlandii. Była to pierwsza nierozstrzygnięta edycja tego turnieju w historii. Do ciekawej sytuacji doszło w 1973 roku – wszystkie zespoły wygrały po dwa spotkania przez co wszystkie wygrały ex aequo. Oprócz tego Walia pokonała 24:0 Australię w CardiffSmith (1980), p. 432..
Walia wygrała ponownie Puchar Pięciu Narodów w 1975, zaś w 1976 po raz drugi w dekadzie zdobyła Wielkiego Szlema. Podobnie jak w 1971 w drużynie zagrało zaledwie 16 zawodników. W 1977 Walia była druga w Pucharze Pięciu Narodów, ustępując jedynie Francji, która we wszystkich meczach wystawiła tę samą piętnastkę. W 1978 Walia ponownie zdobyła Wielkiego Szlema i po raz trzeci z rzędu Triple Crown. Po tym turnieju Phil Bennett oraz Gareth Edwards zakończyli kariery. Pod koniec lata Walijczycy przegrali 13:12 z All Blacks na Cardiff Arms Park. Mecz rozstrzygnął karny w ostatnich minutach wykonany przez nowozelandzkiego obrońcę Briana McKechnie. Karny ten był kontrowersyjny, gdyż nowozelandzki wspieracz Andy Haden zanurkował podczas wznowienia zamierzając go wymusić. Z tego powodu walijscy fani poczuli się moralnym zwycięzcą tego meczu. Haden przyznał w listopadzie 1989 – w przeddzień rocznicy tego meczu – że Frank Oliver kazał w razie problemów popełnić faul taktyczny.
Walia wygrała Puchar Pięciu Narodów 1979 zdobywając Triple Crown. W 1980 z okazji obchodów stulecia WRU został rozegrany mecz z All Blacks w Cardiff. Walia przegrała ten mecz 3:23. Dodatkowo Nowozelandczycy zdobyli 4 przyłożenia.
Jałowe lata (1981–2003)