thumb|Pojazd mechaniczny (pojazd samochodowy) Pojazd mechaniczny – pojęcie używane w odniesieniu do pojazdów wyposażonych w silnik, przeznaczony do ruchu na lądzie.

Prawo karne i wykroczeń Pojazd mechaniczny Pojęcie pojazdu mechanicznego, stosowane w kodeksie karnym i kodeksie wykroczeń, nie zostało zdefiniowane ustawowo. Sąd Najwyższy w 2007 r. dokonał wyszczególnienia tego pojęcia, określając je jako pojazd zaopatrzony w poruszający nim silnik, taki jak pojazd samochodowy, maszyna rolnicza, motocykl, lokomotywa kolejowa, samolot, helikopter, statek wodny, a także pojazd szynowy zasilany z trakcji elektrycznej (tramwaj, trolejbus).

W uchwale Sądu Najwyższego z 28 lutego 1975 r.Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1975 r. (V KZP 2/74, OSNKW z 1975 r., z. 3-4, poz. 33). zawarto następującą definicję:

Wprawdzie nie jest już ona obowiązująca jako uchwałaStraciła moc zasady prawnej na podstawie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1992 r. (Kw. Pr 5/92, OSNKW z 1993 r., z. 1-2, poz. 1)., ale wobec braku definicji legalnej może być nadal stosowana przez sądy jako wykładnia prawaWyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 26 czerwca 2007 r., II KK 98/07.. Taka interpretacja spotykana jest także w literaturze.

W Prawie o ruchu drogowym istnieje pojęcie pojazdu silnikowego, definiowane jako „pojazd wyposażony w silnik, z wyjątkiem motoroweru i pojazdu szynowego”. Z definicji „pojazdu”Art. 2 pkt 31 p.r.d.: pojazd – środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. wynika, że dotyczy ono wyłącznie ruchu lądowego. W kodeksie karnym i wykroczeń mowa jest o prowadzeniu pojazdu mechanicznego nie tylko w ruchu lądowym, ale też wodnym i powietrznym, dlatego m.in. błędne byłoby odnoszenie pojęcia pojazdu mechanicznego z prawa karnego do „pojazdu silnikowego” z prawa regulującego ruchu drogowy.

W powyższej uchwale potwierdzono także, że motorower jest pojazdem mechanicznym„Motorower, przeznaczony do poruszania się w ruchu drogowym wyłącznie przy pomocy silnika jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu przepisów kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń, niezależnie od posiadanych parametrów technicznych, w tym pojemności silnika”. (Sąd Najwyższy nadal podziela ten pogląd, nawiązując do lekkiego motoroweru – skuteraPostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2011 r., IV KK 341/10.). Zasadniczym kryterium jest możliwość poruszania się tego typu pojazdów z dużą prędkością.

Pojazd mechaniczny uzbrojony Pojazd mechaniczny uzbrojony to taki pojazd, który jest trwale wyposażony w broń, uzbrojenie, np. czołg, samochód i pociąg pancerny czy transporter opancerzony wyposażony w wyrzutnie pocisków. Pojęcie użyte zostało w art. 355 § 1 k.k., nie ma ustawowej definicji (poza przyjętą w doktrynie).

Pojazd niemechaniczny thumb|Pojazd niemechaniczny (pojazd zaprzęgowy) Pojazd, który nie jest pojazdem mechanicznym, w szczególności pojazd zaprzęgowy, rower, jak również statek żaglowy (żaglówka„Łódź żaglowa nie może być uznana za pojazd mechaniczny, gdyż nie posiada stale zamontowanego silnika i nie jest wyposażona w silnik przyczepny. Napędu żaglowego nie można uznać za silnik, gdyż jest to urządzenie pozwalające wykorzystywać do napędu łodzi proste siły przyrody (wiatr), a więc w zasadzie siły identyczne z siłą mięśni ludzkich” (wyrok SN z dnia 25 kwietnia 1983 r., I KR 63/83).) i szybowiec. Pojęcie nie występuje w żadnej ustawie, chociaż jest stosowane w doktrynie oraz orzecznictwie. Ponadto do pojazdów niemechanicznych zalicza się rower zaopatrzony w silnik pomocniczy o pojemności skokowej nieprzekraczającej 50 cm³, który zachowuje wszystkie normalne cechy charakterystyczne budowy, umożliwiające jego zwykłą eksploatację jako roweru.

Inne przykłady: wózek inwalidzki (napędzany siłą mięśni), deskorolka, kajak, łódź, balon.

W przypadku przyczepy i naczepy silnik nie jest umieszczony na pojeździe (tylko poza nim), co jednoznacznie zalicza te pojazdy do grona pojazdów niemechanicznych.

Prawo ubezpieczeniowe Pojazd mechaniczny Pojęcie pojazdu mechanicznego powstało w celu określenia pojazdów, które mają podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu. Zostało zdefiniowane w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli KomunikacyjnychUstawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (). jako:

Definicja pojazdu mechanicznego z prawa ubezpieczeniowego nie ma zastosowania w kodeksie karnym i wykroczeń, bowiem nie ma podstawowego znaczenia dla regulowanej tymi kodeksami materii.

Prawo cywilne Mechaniczny środek komunikacji Pojęcie mechanicznego środka komunikacji funkcjonuje w prawie cywilnym (przy określaniu odpowiedzialności). Zostało po raz pierwszy użyte w art. 436 kodeksu cywilnego (w 1964 r.), który mówi o „mechanicznym środku komunikacji poruszanym za pomocą sił przyrody”. Wynika z tego, że mechaniczny środek komunikacji zawsze cechuje: napędzanie własnym urządzeniem mechanicznym (silnikiem) możliwość samodzielnego ruchu, wyłącznie z pomocą sił przyrody przeznaczenie do komunikacji. Mechanicznym środkiem komunikacji jest zatem samochód osobowy i ciężarowy, ciągnik, autobus, trolejbus, motocykl, skuter, pociąg, statek powietrzny i morski, statek żeglugi śródlądowej, motorówka. Pojęcie odnosi się wszakże do środków komunikacji, poruszających się zarówno w ruchu lądowym (np. drogami, szynami), jak i powietrznym czy morskim.

Mechanicznym środkiem komunikacji nie może być: pojazd napędzany własnym mechanizmem, ale wprawianym w ruch siłą mięśni ludzkich lub zwierzęcych (np. hulajnoga, rower, wóz konny, kajak, mięśniolot) pojazd poruszany bezpośrednio siłami przyrody (np. żaglówka, lotnia) urządzenie z ograniczoną swobodą ruchu (np. schody ruchome, dźwig, winda – porusza się wyłącznie w szybie) urządzenie nieprzeznaczone do komunikacji pomiędzy ludźmi, transportu ludzi lub towarów czy rekreacji.

II Rzeczpospolita Prawo drogowe Od chwili powstania II Rzeczypospolitej w 1918 r. istniała potrzeba stworzenia krajowych przepisów, regulujących kwestie drogowe, bowiem zunifikowane prawo z czasu zaborów traktowało je w sposób marginalny. W rozporządzeniu z 6 lipca 1922 r.Rozporządzenie Ministra Robót Publicznych i Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 lipca 1922 r. o ruchu samochodów i innych pojazdów mechanicznych na drogach publicznych (). wprowadzono m.in. przepisy ruchu drogowego czy szczegółowe kryteria budowy i wyposażenia różnego typu pojazdów mających silnik. Określenie „pojazd mechaniczny”, zawarte w tym rozporządzeniu, odnosiło się do „wszystkich pojazdów, służących do przewozu osób lub ciężarów, a poruszanych siłą mechaniczną, nie biegnących po szynach, korzystających stale lub czasowo z dróg publicznych i przeznaczonych zarówno dla celów zarobkowych, jak i własnego użytku (osób prywatnych lub instytucji samorządowych, państwowych, spółek, firm itd.)”. Do pojazdów, wymienionych w rozporządzeniu, należą: samochód osobowy, samochód ciężarowy, traktor, motocykl (także z wózkiem bocznym).

Definicja pojazdu mechanicznego pojawia się dopiero w rozporządzeniu z 1928 r.Rozporządzenie Ministra Robót Publicznych i Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych z dnia 27 stycznia 1928 r. o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych (). (nowelizującym poprzednie), które określa nim „pojazd poruszany przez umieszczony na nim silnik i nie biegnący po szynach”. Każdy pojazd mechaniczny, zgodnie z Załącznikiem nr 2, musiał być zaliczony do odpowiedniej grupy:

Definicja zawarta w rozporządzeniu z 1928 r. została ostatecznie rozszerzona w nowelizacji z 1937 r.

Pojęcie pojazdu mechanicznego, powstałe w okresie międzywojennym, było następnie rozwijane w ustawodawstwie PRL.

Zobacz też Pojazd drogowy Środek transportu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pojazdy