thumb|200px|Od lewej: Adam Kierski, Irena Nieżychowska i Franciszka Żółtowska
Irena Nieżychowska, z domu Wolszlegier (ur. 5 listopada 1896 w Toruniu, zm. 5 października 1939), polska działaczka społeczna i narodowa.
Życiorys Pochodziła ze znanej polskiej rodziny ziemiańskiej Wolszlegierów, była córką Bolesława, doktora obojga praw, zmarłego 20 maja 1926. Wychowywana w atmosferze polskiego patriotyzmu, od młodości uczestniczyła w pracy narodowej jako bibliotekarka Towarzystwa Czytelni Ludowych i konspiracyjna nauczycielka języka polskiego wśród dzieci rolników i robotników. Działalność narodową prowadziła szczególnie silnie w latach I wojny światowej, biorąc następnie udział w powstaniu wielkopolskim; szeregi powstańcze opuściła w stopniu porucznika.
Od 1919 była aktywna w Chojnicach i okolicy, należała do Towarzystwa Ludowego i Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, organizowała kursy języka polskiego dla dorosłych. Uczestniczyła również w przygotowaniu wydania pierwszej polskiej książki w Chojnicach – śpiewniczka Pieśni narodowe i obozowe (1919). W prasie chojnickiej publikowała własne wiersze (liryczne i patriotyczne), wydała również osobny tomik poetycki.
W działalności społecznej szczególny nacisk kładła na przygotowanie ludności do obrony kraju. Nazywana „polską amazonką”, prowadziła honorowo szkolny hufiec przysposobienia wojskowego w Miejskim Gimnazjum Żeńskim w Chojnicach. Była organizatorką Przysposobienia Wojskowego Kobiet w samych Chojnicach i najbliższych miejscowościach.
Po śmierci ojca przejęła rodzinny majątek Szenfeld koło Chojnic. Zarządzała nim do wybuchu II wojny światowej samodzielnie, jako że z mężem Stanisławem Nieżychowskim pozostawała w separacji.
29 września 1939 została aresztowana przez hitlerowców pod zarzutem posiadania broni. Tydzień później najprawdopodobniej zginęła w zbiorowej egzekucji, m.in. z żoną chojnickiego samorządowca i posła na Sejm Romana Stamma Bronisławą, której nie zapomniano odegrania symbolicznego zrzucenia kajdan przed wojskiem polskim w Chojnicach w styczniu 1920.
Działalność patriotyczną Ireny Nieżychowskiej uhonorowała Gminna Rada Narodowa w Chojnicach, przemianowując po wojnie wieś Szenfeld na Nieżychowice.
Irena Nieżychowska zajęta licznymi sprawami związanymi z prowadzoną przez nią działalnością społeczno-polityczną, często wyjeżdżała do Warszawy i za granicę, co uniemożliwiało jej osobiste zarządzanie majątkiem w Nieżychowicach.
W działalności społeczno-politycznej utrzymywała liczne kontakty z Adamem Kierskim z Poznania. Za jego namową zatrudniła na zarządcę majątku Kazimierza Żółtowskiego z majątku Chwałkowice (obecnie woj. Wielkopolskie).
Działalnością społeczno-polityczną, w tym konspiracyjną, Irena Nieżychowska poważnie naraziła się przyszłemu okupantowi. Polskość i patriotyzm manifestowała „pilnując” samorzutnie granicy polsko-niemieckiej, która na pewnym odcinku pokrywała się z granicą majątku Szejnfeld (obecnie Nieżychowice). Była powszechnie znana z tego, że dobrze jeździła konno, objeżdżając swoje włości ze sztucerem. Rekwirowała niemieckie bydło, które bezprawnie pasło się po polskiej stronie granicy na jej majątku, stąd też jej przydomek „Polska Amazonka”.
Bibliografia Kazimierz Ostrowski, Irena Nieżychowska, w: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego (pod redakcją Stanisława Gierszewskiego), tom III: L-P (pod redakcją Zbigniewa Nowaka), Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1997, s. 321-322 (tu jako ojciec wymieniony Władysław Wolszlegier [1848-1919], poseł polski do sejmu Rzeszy, działacz narodowy; w życiorysie W. Wolszlegiera w Słowniku biograficznym Pomorza Nadwiślańskiego [tom IV, s. 483] podano, że rodziny nie założył) Zbigniew Stromski, Pamięci godni. Chojnicki słownik biograficzny 1275-1980, Redakcja Wydawnictw Pozaprasowych „Pomorze”, Bydgoszcz 1986, s. 117 (jako Irena Wolszlegier-Nieżychowska)
Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Polscy działacze narodowi w zaborze pruskim Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Ludzie związani z Chojnicami Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Więźniowie niemieckich władz okupacyjnych w Polsce 1939–1945 Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu