thumb|240px|Klęska Cymbrów (mal. Alexandre-Gabriel Decamps, 1833) Bitwa pod Vercellae – starcie zbrojne w dniu 30 lipca 101 p.n.e., pomiędzy legionami rzymskimi i auxiliami, dowodzonymi przez Gajusza Mariusza i Kwintusa Lutacjusza Katulusa, a siłami germańskiego plemienia Cymbrów pod wodzą Bojoryksa.
Bitwa zakończona wielką klęską Germanów, po odniesionym rok wcześniej w bitwie pod Aquae Sextiae zwycięstwie nad germańskimi Teutonów i Ambronami, którzy wraz z Cymbrami najechali terytorium Rzymu.
Zmuszone trudnymi warunkami klimatycznymi do szukania nowych siedlisk w Europie, ludy znad Morza Północnego (Cymbrowie, Teutonowie i Ambronowie) po latach wędrówek wtargnęły niespodziewanie do północnej Italii, niszcząc (dzięki wielkiej przewadze liczebnej) kilka skierowanych przeciwko nim rzymskich armii (w 113 p.n.e. – bitwa pod Noreią i w 105 p.n.e. – bitwa pod Arausio).
Republika rzymska znalazła się w wielkim niebezpieczeństwie, po raz pierwszy od bardzo dawna zagrożony został byt państwa. W zaistniałej sytuacji senat powierzył dowództwo nad armią i misję odsunięcia niebezpieczeństwa doświadczonemu i niezwykle utalentowanemu wojskowo, nowemu konsulowi – Gajuszowi Mariuszowi.
Jesienią 102 p.n.e. Mariusz zniszczył Teutonów pod Aquae Sextiae. Silniejsi od nich liczebnie Cymbrowie wciąż jednak stanowili wielkie zagrożenie dla Italii. Drugi konsul, Kwintus Lutacjusz Katulus starał się zabezpieczyć przełęcze w Alpach i nie przepuścić nimi barbarzyńców na południe. Ostatecznie jednak nie zdecydował się sam stoczyć z nimi bitwy i wycofując się umożliwił im wtargnięcie do doliny Padu. Połączył się następnie z przybyłymi do północnej Italii siłami Mariusza. Kiedy wódz Cymbrów Bojoryks odrzucił propozycję zawarcia pokoju, do rozstrzygającej bitwy doszło na rozległych polach pod Vercellae.
Łączne siły obydwu konsulów liczyły nieco ponad 50 tysięcy żołnierzy (8 legionów oraz auxilia). Była to nowoczesna, zreformowana przez Mariusza, doświadczona armia. Liczbę Cymbrów szacuje się na 200 tysięcy (włącznie z kobietami i dziećmi).
Bitwa została stoczona około południa, wskutek burzy piaskowej walczono w nieładzie. Lepsze wyszkolenie, dyscyplina i organizacja sił rzymskich przesądziły o zwycięstwie. Można przyjąć, iż panujący wówczas silny skwar również był pomocny Rzymianom, przywykłym (w przeciwieństwie do ludów północy) do wysokich temperatur. Ścigając resztki pobitych Cymbrów, żołnierze Mariusza wkroczyli do ufortyfikowanego obozowiska barbarzyńców, gdzie (podobnie jak po bitwie pod Aquae Sextiae) germańskie kobiety masowo popełniały samobójstwo, mordując przedtem swe potomstwo. Straty armii Rzymian były znikome (ok. tysiąca zabitych). Cymbrów według różnych źródeł zginęło od 90 do 140 tysięcy; około 60 tys. trafiło do rzymskiej niewoli.
W Rzymie Mariusz odbył triumf. Jako zbawca republiki został ogłoszony „trzecim założycielem Rzymu”.
Bibliografia
Vercellae Vercellae Vercellae Kategoria:Germanie