thumb|240px|Klęska Cymbrów (mal. Alexandre-Gabriel Decamps, 1833) Bitwa pod Vercellae – starcie zbrojne w dniu 30 lipca 101 p.n.e., pomiędzy legionami rzymskimi i auxiliami, dowodzonymi przez Gajusza Mariusza i Kwintusa Lutacjusza Katulusa, a siłami germańskiego plemienia Cymbrów pod wodzą Bojoryksa.
Bitwa zakończona wielką klęską Germanów, po odniesionym rok wcześniej w bitwie pod Aquae Sextiae zwycięstwie nad germańskimi Teutonów i Ambronami, którzy wraz z Cymbrami najechali terytorium Rzymu.
Zmuszone trudnymi warunkami klimatycznymi do szukania nowych siedlisk w Europie, ludy znad Morza Północnego (Cymbrowie, Teutonowie i Ambronowie) po latach wędrówek wtargnęły niespodziewanie do północnej Italii, niszcząc (dzięki wielkiej przewadze liczebnej) kilka skierowanych przeciwko nim rzymskich armii (w 113 p.n.e. – bitwa pod Noreią i w 105 p.n.e. – bitwa pod Arausio).
Republika rzymska znalazła się w wielkim niebezpieczeństwie, po raz pierwszy od bardzo dawna zagrożony został byt państwa. W zaistniałej sytuacji senat powierzył dowództwo nad armią i misję odsunięcia niebezpieczeństwa doświadczonemu i niezwykle utalentowanemu wojskowo, nowemu konsulowi – Gajuszowi Mariuszowi.