Mödlareuth – wieś na wyżynie Vogtland, usytuowana jednocześnie w Turyngii (jako część gminy Gefell), jak i Bawarii (jako część gminy Töpen). Od XVI w. podzielona granicą wzdłuż strumienia Tannbach przepływającego środkiem miejscowości, przez który w latach 1949–1990 przebiegała wewnątrzniemiecka granica państwowa, pomiędzy Niemiecką Republiką Demokratyczną (NRD) a Republiką Federalną Niemiec (RFN). Według danych z 31 grudnia 2012 zamieszkała przez 55 osób (34 w części turyńskiej i 21 w części bawarskiej).
Od 1 stycznia 1958 jest częścią sołectwa Gebersreuth, a od 1 stycznia 1997 częścią gminy Gefell w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Saal-Orla. W części należy również do gminy wiejskiej Töpen w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Frankonia, w regionie Oberfranken-Ost, w powiecie Hof, we wspólnocie administracyjnej Feilitzsch.
Historia „małego muru berlińskiego” mały|lewo|Zdjęcie z tego samego miejsca – widok z Mödlareuth w Bawarii na Mödlareuth w Turyngii. Fotografię po lewej zrobiono w 2017 r., a zdjęcie po prawej przedstawia stan do 1989 r. mały|lewo|Strumień Tannbach jako granica w Mödlareuth (1949) mały|lewo|Wizyta wiceprezydenta USA George’a H.W. Bush z 5 lutego 1983, od lewej: Arnold Friedrich (burmistrz gminy Töpen), George Bush, Manfred Wörner W XVI w., przepływający przez Mödlareuth, strumień Tannbach wyznaczył granicę pomiędzy Księstwem Bayreuth a hrabstwem Reuss-Lobenstein. W 1810 r. stał się on nową granicą pomiędzy Królestwem Bawarii a księstwem Reuss-Lobenstein. Przez wieki nie miało to jednak większego wpływu na życie tamtejszej ludności, dla której jedynym wyznacznikiem tej granicy było płacenie podatków innemu władcy. Po zakończeniu I wojny światowej zachodnia część Mödlareuth znalazła się w Wolnym Państwie Bawarii, a wschodnia – w Turyngii, zaś niezmienną granicą pozostawał Tannbach, ponownie pełniąc wyłącznie funkcję administracyjną, praktycznie nie wpływającą na codzienność mieszkańców. Zajazd i szkoła znajdowały się w turyńskiej części, a kościół w bawarskiej.
Wszystko zmieniło się po II wojnie światowej. Upadającą III Rzeszę Niemiecką podzielono na cztery strefy okupacyjne, a zgodnie z alianckim protokołem londyńskim z 1944 r. linie demarkacyjne w dużej mierze pokrywały się z granicami wewnątrz tego państwa, obowiązującymi w 1937 r. Ustanowienie tych linii demarkacyjnych ogromny wpływ na Mödlareuth, ponieważ granica „na” strumieniu Tannbach nabrała bezprecedensowego wymiaru. W 1945 r. Turyngia znalazła się w radzieckiej strefie okupacyjnej, natomiast Bawaria w amerykańskiej. Wraz z utworzeniem NRD i RFN w 1949 r., przez miejscowość przebiegała granica wewnątrzniemiecka. Mödlareuth-Nord należał do Niemieckiej Republiki Demokratycznej, a Mödlareuth-South do Republiki Federalnej Niemiec. Podróż pomiędzy tymi dwoma państwami była możliwa wyłącznie na podstawie przepustki lub „małego zezwolenia granicznego”. W 1952 r. władze NRD rozpoczęły umacnianie granicy za pomocą drewnianych barier nieco wyższych od przeciętnego wzrostu człowieka, aby uniemożliwić ucieczkę z tego kraju. W 1958 r. zastąpiono je drutem kolczastym, a w 1966 r. wzdłuż granicy postawiono betonowy mur długości około 700 metrów, podobny do Muru Berlińskiego. Amerykanie nazwali miejscowość „małym Berlinem”, a wygrodzoną granicę „małym murem berlińskim”. W 1983 r. ówczesny wiceprezydent Stanów Zjednoczonych George H.W. Bush odwiedził dzielnicę wypowiadając słowa: Ich bin ein Mödlareuther! (pol. „jestem mieszkańcem Mödlareuth”) jako nawiązanie do słów Johna F. Kennedy’ego Ich bin ein Berliner. Zmiany polityczne w Niemczech Wschodnich i otwarcie granicy wewnątrzniemieckiej 9 listopada 1989, a także naciski ze strony okolicznych mieszkańców doprowadziły 9 grudnia 1989 do otwarcia pieszego przejścia granicznego w Mödlareuth. 17 czerwca 1990 – siedem miesięcy po upadku Muru Berlińskiego i cztery miesiące przed zjednoczeniem Niemiec – z inicjatywy dwóch tamtejszych burmistrzów: Arnolda Friedricha i Herberta Hammerschmidta, 600-metrowy odcinek muru został zburzony przez wynajętą koparkę, a około 200-metrowy fragment zachowano jako pomnik historii (część Niemiecko-Niemieckiego Muzeum Mödlareuth) i atrakcję turystyczną.
Nazwa Nazwa miejscowości jest nazwą mieszaną o korzeniach słowiańskich i germańskich, prawdopodobnie oznaczająca „osadę Modloty powstałą na wykarczowanym terenie”. Pierwszy człon pochodzi od słowiańskiego imienia Modlota (skrócona forma imienia Modlirad/Modilbog, od „moliti” – modlić się/błagać), sugerując wczesną osadę słowiańską lub słowiańskiego założyciela na tym obszarze, natomiast „reuth” pochodzi od niemieckiego „reuten” (karczować teren).
Zobacz też Lista miejscowości rozdzielonych granicą państwową
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa Niemiecko-Niemieckiego Muzeum Mödlareuth
Kategoria:Powiat Hof Kategoria:Powiat Saale-Orla