thumb|Mapa powiatu Powiat zwoleński – powiat w Polsce (województwo mazowieckie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Zwoleń.
W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Kazanów, Zwoleń gminy wiejskie: Policzna, Przyłęk, Tczów miasta: Kazanów, Zwoleń Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 36 166 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 36 026 osób.
Historia Powiat zwoleński powołano 1 października 1954 w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat zwoleński złożyły się 1 miasto i 22 gromady, które wyłączono z dwóch powiatów w województwie kieleckim (w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni):
z powiatu kozienickiego: miasto Zwoleń gromady Babin, Bartodzieje, Brzezinki, Chechły, Czarnolas, Grabów nad Wisłą, Gródek Stary, Łagów, Ławeczko, Paciorkowa Wola, Policzna, Przyłęk, Rudki, Sarnów, Sucha, Sycyna, Strykowice, Tczów, Zawada z powiatu iłżeckiego: gromady Jasieniec Solecki, Kazanów i Pcin
31 grudnia 1959 roku zniesiono gromadyUchwała nr 14/59 z dnia 28.08.1959 § 16.1 WRN w Kielcach oraz Dz. Urz. WRN w Kielcach z dn. 21.12.1959, Nr 13 poz. 97: Babin (włączono do gromad Przyłęk i Grabów nad Wisłą) Bartodzieje (włączono do gromad Brzezinki Stare i Tczów)
31 grudnia 1961 roku zniesiono gromadę Paciorkowa Wola (włączono do gromad Czarnolas, Policzna, Strykowice Górne i Grabów nad Wisłą)Uchwała nr 23/61 § 19 pkt. 1 WRN w Kielcach oraz Dz. Urz. WRN w Kielcach z dn. 30 listopada 1961 r., Nr 14 poz. 129.
1 stycznia 1969 roku zniesiono gromadyUchwała nr XV/57/68 § 16 pkt. 2 WRN w Kielcach oraz Dz. Urz. WRN w Kielcach z dnia 23 .12 1968 r., Nr 27 poz. 224: Brzezinki Stare (włączono do gromady Tczów) Pcin (włączono do gromad Jasieniec Solecki, Sycyna i Kazanów) Zawada Stara (włączono do gromad Sarnów i Gródek Stary)
1 stycznia 1970 roku siedzibę gromady Strykowice Górne przeniesiono ze Strykowic Górnych do Zwolenia a nazwę gromady zmieniono na gromada ZwoleńUchwała IV/24/70 § 46 pkt. 1 WRN w Kielcach oraz Dz. Urz. WRN w Kielcach z dn. 12 .02 1970r, Nr 4 poz.28.
Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat zwoleński podzielono na 1 miasto i 5 gminPolska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974: miasto Zwoleń gminy Kazanów, Policzna, Przyłęk, Tczów i Zwoleń
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu zwoleńskiego włączono do nowo utworzonego województwa radomskiego. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie mazowieckim powiat zwoleński o kształcie i podziale administracyjnym identycznych do tych z 1975 roku (jedynie miasto i gminę Zwoleń połączono 1 stycznia 1992 roku we wspólną gminę miejsko-wiejską Zwoleń). Porównując obszar dzisiejszego powiatu zwoleńskiego z obszarem z 1954 roku można zauważyć, że niektóre tereny znajdują się obecnie w powiatach kozienickim (Sarnów), radomskim (Sucha) i lipskim (Pcin od 1968 roku).
Demografia
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców powiatu zwoleńskiego w 2014 roku
Starostowie zwoleńscy Na podstawie źródła: Jerzy Koziński (1 stycznia 1999 – 27 listopada 2006) Jan Mazurkiewicz (27 listopada 2006 – 14 lutego 2007) Jerzy Koziński (14 lutego 2007 – 1 grudnia 2010) Waldemar Urbański (1 grudnia 2010 – 19 listopada 2018) Stefan Bernaciak (19 listopada 2018 – 7 maja 2024) Andrzej Skorek (7 maja 2024 – nadal)
Sąsiednie powiaty powiat lipski powiat radomski powiat kozienicki powiat puławski (lubelskie) powiat opolski (lubelskie)
Przypisy
zwoleński