Kult roślin w Indiach ma długą historię. W religiach dharmicznych od tysiącleci wiele gatunków roślin pojawia się nie tylko w mitach, lecz również współcześnie stanowi istotną część kultu religijnego. Wielu z nich przypisuje się znaczenie magiczne i lecznicze. Prawie wszystkie rośliny uznane za święte wykorzystywane są również szeroko w ajurwedzie, tradycyjnym systemie medycyny hinduskiej.
Kwiaty, liście i owoce Poszczególne części roślin (kwiaty, gałązki, liście, czasami owoce) są ofiarowywane podczas obrzędów w świątyniach. Powszechne w Indiach jest użycie pięciu rodzajów świętych liści podczas ceremonii religijnych: pipalu gularu pilkhanu bargadu mango Większość z roślin posiada symboliczny związek z jakimś bóstwem, np. niezwykle toksyczna i halucynogenna datura zostaje powiązana ze "straszliwym" (Bhajrawa) bogiem Śiwą, lotos z łaskawą boginią Lakszmi itd. Istnieje wiele wzmianek w Puranach, starożytnych tekstach mitologicznych. Łuk Kamy, boga miłości, jest ozdobiony kwiatami pięciu roślin: asioki, mango, navamal lika (Ixora parviflora), padmy - różowego lotosu (Nelumbo nucifera) i kamali, niebieskiego lotosu (Nymphaea stellata).
Istnieje wiele skodyfikowanych zasad stosowania kwiatów podczas obrzędów, np. z pewnymi wyjątkami nie używa się kwiatów, które spadły na ziemię, boginiom ofiaruje się najczęściej kwiaty w kolorze czerwonym itd. Obowiązują różne tabu: kwiatów sirisa (Albizzia lebbeck) nie można używać podczas pudży na cześć Ganeśa, zaś widźaja sala (Pterocarpus marsupium) w obrzędach na cześć Śiwy). Obrzędy wykonywane są w ściśle określonym czasie, tzn. zgodnie z tradycyjnym hinduskim kalendarzem świąt i wskazaniami astrologii indyjskiej.
Nazwa indyjska Nazwy botaniczne Bóstwo Znaczenie kultowe Grafika Tulsi, tulasi Bazylia azjatycka, Ocimum tenuiflorum Kryszna Uschnięte i opadłe liście tulasi ofiarowywane są Wisznu (Krysznie) wraz z pożywieniem podczas codziennych rytuałów. Intonuje się wtedy modlitwę Tulasi Pranam, której znaczenie jest następujące: "Ofiarowuję moje wielokrotne pokłony Wrindzie, Śrimati Tulasi Dewi, która jest bardzo droga Keśawie. O bogini, obdarzasz służbą oddania dla Kryszny i posiadasz najwyższą prawdę." Podczas wisznuickiej pudźi, liście składane jako ofiara upawastra (oznaczająca ubrania dla bóstwa). centruj|130px|Tulsi Dhatūrā Bieluń, Datura Śiwa Kwiaty datury często są widoczne w płomiennym kręgu, otaczającym tańczącego Śiwę; datura jest tabu dla Wisznu centruj|130px Amla, amalaka, ambala, nelli Phyllanthus emblica, Emblica officinalis Brahma Wyrosła z łez Brahmy centruj|130px|Amla Dźuhi, usimalligai Jaśmin Dewi Kwiaty jaśminu mogą być ofiarowywane wszystkim bóstwom centruj|130px|Jaśmin Padma, pundarika Lotos Nelumbo nucifera Budda, Lakszmi, Murugan Symbol czystości - dzięki mikroskopijnym strukturom woskowym na powierzchni nie przylega doń brud, mimo że rośnie w mulistych zbiornikach wodnych centruj|130px|Kwiat lotosu Nil kamala Nymphaea stellata tzw. niebieski lotos Lakszmi 130px Venu, bams Bambus Śiwa, Wisznu Atrybut Kryszny 130px Paćuli Paczuli Kryszna Paczuli rozpropagował na Zachodzie zwłaszcza ruch Hare Kryszna, według którego jest to roślina, którą zamieszkuje Kryszna. centruj|130px|Kwiaty paczuli Gańdźa Konopie indyjskie, Cannabis sativa Śiwa Palone rytualnie przez sadhu śiwaickich, zwłaszcza podczas święta ŚiwaratriIndian Hemp Drugs Commission Report - Social and Religious Customscentruj|130px|Cannabis. Ćandana Sandałowiec Wszystkie bóstwa Pastą z drzewa sandałowego naciera się posągi bóstw centruj|130px|Sandałowiec Haldi Ostryż, Kurkuma Durga Pastą z kurkumy naciera się posągi bóstw, najbardziej spektakularny obrzęd tego typu odbywa się podczas Mahamasztakabhiśeka w Śrawanabelagola, gdy pastą z kurkumy nacierany jest olbrzymi kamienny posąg Gomateśwary. centruj|130px Gurhal Ketmia róża chińska Kali Kwiaty hibiskusa ofiaruje się zwłaszcza podczas obchodów święta Durga pudźa centruj|130px Pan Pieprz żuwny, pieprz betelowy, betel, Piper betle Lakszmi Jest obiektem kultu w tradycji Barui w Bengalu. Jego znaczenie religijne opisane jest w tekście Radźnirghantha. Jego liście wykorzystywane są w trakcie hinduistycznej ceremonii ślubnej. 130px Kuśa Trawa kuśa, Desmostachya bipinnata, Pos cynosuroides Stosowana jest w prawie wszystkich ceremoniach pudźa i jadźńa Durwa Trawa durwa, Agrostis linearis Ganeśa Jest ofiarowana Ganesi podczas obrzędów Kaner Oleander Śiwa Dewi W Tamilnadu czasem jako sthalawryksza. Kwiaty ofiarowane zarówno Siwie, jak i Dewi (w przypadku oleandru, lotosu i róży kwiaty nie muszą być czerwone) centruj|130px|Oleander Palaś Butea monosperma Brahma, Śiwa, Wisznu; Kali Z drewna robi się święte naczynia i laski bramińskie; czerwone kwiaty ofiarowane są podczas krwawych ofiar na cześć bogini Kali; liście (brahma pattra) służą braminom po inicjacji jako talerze do jedzenia; suche gałązki używane są podczas obrzędu homa.centruj|130px Pakur, pakar, pilkhan Ficus lacor Liście należą do pięciu najbardziej świętych Sim, soma latā Sarcostema acidum Sfermentowany sok tej rośliny spożywano rytualnie w starożytności pod nazwą soma Ak, arka, erukku Calotropis gigantea Śiwa Kwiaty ofiarowane są podczas Śiwapudźa 130px Arka Asclepias gigantica Rawi Ikh Trzcina cukrowa Ganeśa Jednym z atrybutów Ganeśa jest łuk zrobiony z łodygi trzciny cukrowej, z którego strzela ukwieconymi strzałami (puszpaśara), wskazując właściwą drogę Kaćnar Bauhinia zmienna Śiwa Kwiaty ofiarowywane są Śiwie centruj|130px Nagalingam, nagapuszpam Czerpnia gujańska Śiwa Kwiat przypomina kaptur tysiącgłowej kobry nad Śiwalingą 130px Aparadźita Clitoria ternatea Durga Kwiat przypomina żeńskie organy płciowe, z tego względu roślina jest uważana za wcielenie bogini Durgi. 130px Pannir Guettarda speciosa Murugan, Śiwa, Wisznu W Tirućendur wiernym oferowany jest wibhutiprasadam (święty popiół) z liści panniru. 130px Punnai, sultan ćampa Calophyllum inophyllum Murugan, Śiwa Kwiaty są składane w ofierze Śiwie podczas porannej pudży
Drzewa Kult drzew na Półwyspie Indyjskim datowany jest od czasów przedaryjskich. Drzewa symbolizują płodność, witalność i moc siły wegetacji. Reprezentowały też łącznik pomiędzy niebiosami i ziemią. Wzmianki o szczególnych drzewach obfitują w mitologii indyjskiej. W niebiańskim ogrodzie boga Indry, zwanym Nandana, znajduje się pięć specjalnie wyróżnionych drzew (pańćawryksza): mandara (Erythrina sricta), której cień uwalnia od dolegliwości i zmartwień; paridźata (Nyctanthes arbor-tristis); samantaka, wzmacniająca męską płodność; harićandana, czyli sandałowiec (Santalum album), który pomijając już piękny zapach, odstrasza złe duchy; kalpataru, posiadające moc spełniania życzeń (Sisyrinchium bermudianum). Niektóre drzewa związane są w z poszczególnymi bóstwami lub postaciami mitologicznymi, np. mędrzec Markandeja schronił się w konarach bargadu podczas potopu. Kodeks prawny Manusmryti zawiera listę kar za krzywdzenie drzew. W wielu świątyniach ważnym elementem kultowym jest święte drzewo, tzw. sthala wrykszam. Niezależnie od kultu świątynnego, w Indiach zachowała się tradycja utrzymywania świętych gajów, co służyło między innymi zachowaniu gatunków szczególnie ważnych ze względu na swoje właściwości lecznicze. Przykładowo w Ghatach Zachodnich w stanie Maharasztra istnieje ponad 200 świętych gajów, zwykle poświęconych Matce Ziemi. Zabronione są tam polowania, wypas zwierząt, a drewno pozyskać można dopiero jak drzewo uschnie. Kult drzew stanowi również ważny element hinduizmu ludowego i śaktyzmu, według którego drzewa zamieszkują żeńskie duchy, zwane jakszi.
Nazwa indyjska Nazwy botaniczne Bóstwa Znaczenie kultowe Grafika Vata, wad, bargad Figowiec bengalski(Ficus indica) Brahma Symbolizuje nieśmiertelność - dzięki swym korzeniom powietrznym może się rozrastać praktycznie w nieskończoność. Związany jest również z Kryszną, który bawił się pod nim w dzieciństwie centruj|130px|Banyan Pippala, pipal, aśvattha Figowiec pagodowy(Ficus religiosa) Według tradycji pod tym drzewem Budda osiągnął oświecenie. W hinduizmie drzewo to jest łącznikiem między ziemią a niebiosami oraz symbolem trimurti i wiedzy duchowej. centruj|130px|Pipal Bilva, bel Kleiszcze smakowite (Aegle marmelos) Śiwa Liście klejowca wykorzystywane są do celów rytualnych podczas święta Mahaśiwaratri. Wtedy dekoruje się nimi szczyt lingi w świątyniach śiwaickich. centruj|130px|Liście bilva Matulinga Cytron (Citrus medica) Śiwa W hinduizmie drzewo to, pod nazwą sanskrycką matulinga, stanowi atrybut w przedstawieniach postaci boga Śiwy. Symbolizuje niezliczone atomy, będące nasionami, z których powstał wszechświat. centruj|130px Śiwalingi, lingini Dipocyclos palmatus Śiwa Używane w magii sympatycznej - ponieważ nasiona przypominają kształtem męskie genitalia, znachorzy zalecają ich spożywanie ciężarnym kobietom, pragnącym urodzić męskiego potomka. Harada, haritaki Terminalia chebula Indra W mitologii: gdy Indra pił amrytę, kropla nektaru spadła na ziemię i wyrosła haritaki. 130px Rudraksza Mala wąskolistna(Elaeocarpus angustifolius) Śiwa Z owoców wykonuje się różaniec śiwaicki. 130px|centruj Kadamba Neolamarckia cadamba Radha i Kryszna; Dewi (Parwati) Ze względu na powiązanie tego drzewa z historią miłości Radhy i Kryszny powszechnie jest uważane za drzewo zakochanych; niezależnie od tego wiele bogiń określanych jest atrybutem "kadamba vane vasini" (mieszkająca w gaju kadambowym). centruj|130px|Kwiat kadamby Paridźata Nyctanthes arbor-tristis Wisznu, Lakszmi To jedno z pięciu rodzajów drzew kalpawryksza rosnących w dewaloce. Jest wzmiankowane w micie amrytamanthana i Wisznupuranie. centruj|130px|Paridżata Aśoka Saraca indica Wisznu, Budda W tekstach sanskryckich często mylona z drzewem śala, pod którym narodził się Budda Siakjamuni. centruj|130px Dźambul, dźamun, dźambolan Czapetka kuminowa(Syzygium cumini) Rama Rama podczas swego wieloletniego wygnania żywił się owocami drzewa dźambu, z tego powodu uważane są one, zwłaszcza w Gudżaracie, za pokarm bogów. centruj|130px Mahua Madhuca longifolia Śiwa (Madhuca) Ze względu na swoją pożyteczność, drzewo to jest uznawane za święte przez członków leśnych plemion (tzw. Scheduled Tribes), którzy starają się je chronić. centruj|130px|Liście Kela, Kadali Bananowiec(Musa paradisiaca) Parwati, Nanda dewi, Kali, Lakszmi, Sakambhari i Wanadurga, Ganeśa. Wielowarstwowa łodyga bananowca jest symbolem znaczenia mantry Neti neti. W kulcie jest używane podczas Lakszmi pudźy i Durga pudźy (wtedy jest kąpane i ubierane w szaty analogicznie jak posążki bóstw hinduistycznych). Z łodyg robi się ceremonialne bramy, zaś liśćmi pokrywa świąteczne pawilony. centruj|130px Amra Mango indyjskie(Mangifera indica) Murugan, Lakszmi, Gandharwa, Gowardhan Liście mango używane są: w ceremoniach jadźńa, do dekorowania naczynia Lakszmi Ghata, jak również podczas hinduistycznej ceremonii ślubnej. Z drewna wykonuje się tron ceremonialny. centruj|130px Amaltas Strączyniec cewiasty(Cassia fistula) Śiwa Żółte kwiaty symbolizują szczęście zesłana przez Śiwę. Są wykorzystywane w rytuałach związanych z keralskim świętem Vishu centruj|130px Kapur, Karpura Cynamonowiec kamforowy(Cinnamomum camphora) Ćandra W hinduizmie jego znaczenie kultowe zostało objaśnione w tekście Suśrutasamhita. Sutry wspominają również o rytualnym spożywaniu soku tego drzewa.