Ihor Rafajiłowicz Juchnowski, ukr. Iгор Рафаïлович Юхновський (ur. 1 września 1925 w Kniahininie, zm. 26 marca 2024 we Lwowie) – ukraiński fizyk, działacz społeczny i polityk, deputowany do Rady Najwyższej, wicepremier, p.o. prezesa Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (2006–2010), Bohater Ukrainy.
Życiorys W 1944 został zmobilizowany do Armii Czerwonej, w której pozostał do 1945. Absolwent fizyki na Uniwersytecie Lwowskim (1951), doktoryzował się w 1967. Pracował jako nauczyciel akademicki na macierzystej uczelni. Od 1969 był prezesem lwowskiego oddziału instytutu fizyki teoretycznej Akademii Nauk Ukraińskiej SRR, w 1982 został członkiem akademii, kierował też jednym z jej instytutów.
Należał do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. W wyniku wyborów z marca 1990 uzyskał mandat posła do Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR w jednej z dzielnic Lwowa (z poparciem 59% wyborców). W maju 1990 wybrano go przewodniczącym Rady Ludowej (pierwszej organizacji opozycyjnej w Radzie Najwyższej Ukraińskiej SRR). Był jednym z autorów deklaracji niepodległości Ukrainy. Wystartował w wyborach prezydenckich z grudnia 1991, uzyskując 555 tys. głosów (1,7%) i zajmując piąte miejsce wśród sześciu kandydatów. W 1992 objął stanowisko pierwszego wicepremiera Ukrainy, które zajmował do 1993. W 1994 uzyskał reelekcję w tym samym okręgu lwowskim z poparciem ponad 60% wyborców. Cztery lata później został wybrany z listy krajowej Ludowego Ruchu Ukrainy, a w 2002 z ramienia Bloku Nasza Ukraina (jako kandydat Ukraińskiej Partii Ludowej).
W 2006 nie ubiegał się o reelekcję. W tym samym roku został mianowany przez prezydenta Wiktora Juszczenkę pełniącym obowiązki prezesa Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Funkcję tę pełnił do 2010.
Został członkiem rzeczywistym i członkiem prezydium Narodowej Ukraińskiej Akademii Nauk. Stanął na czele ukraińskiego związku weteranów II wojny światowej. Deklarował się jako zwolennik pojednania żołnierzy UPA i Armii Czerwonej. Opowiedział się za społeczną rehabilitacją Stepana Bandery.
W 2016 został wyróżniony tytułem honorowego obywatela Lwowa.
Odznaczenia Bohater Ukrainy (2005) Order Wolności (2016) Order Księcia Jarosława Mądrego III klasy (2020) Order Księcia Jarosława Mądrego IV klasy (2009) Order Księcia Jarosława Mądrego V klasy (2001) Order „Za zasługi” I klasy (2000)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bohaterowie Ukrainy Kategoria:Członkowie rzeczywiści Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Kategoria:Deputowani Rady Najwyższej Ukrainy Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Ukrainy Kategoria:Ludzie związani z Wołyniem Kategoria:Odznaczeni Orderem Wolności (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina) Kategoria:Politycy Ludowego Ruchu Ukrainy Kategoria:Politycy Naszej Ukrainy Kategoria:Politycy Ukraińskiej Partii Ludowej Kategoria:Przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Kategoria:Ukraińscy fizycy XX wieku Kategoria:Ukraińscy fizycy XXI wieku Kategoria:Wicepremierzy Ukrainy Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2024