Ksawery Szymon Tadeusz Działyński herbu Ogończyk (ur. 24 października 1756 w Konarzewie, zm. 13 marca 1819 tamże) – senator-wojewoda Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego; w 1807 członek Komisji Rządzącej Księstwa Warszawskiego. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Był synem Augustyna (wojewody kaliskiego) i Anny z Radomickich (córki Jana Antoniego Radomickiego, wojewody inowrocławskiego). W 1782 r. otrzymał Order św. Stanisława i po raz pierwszy posłował na sejm z województwa poznańskiegoDyaryusz seymu wolnego ordynaryinego warszawskiego szescio=niedzielnego Roru[!] Panskiego MDCCLXXXII, [b.n.s.]. W 1786 r. król pruski Fryderyk Wilhelm II, na którego koronację udał się z deputacją hołdowniczą, nadał mu tytuł hrabiowski i szambelaństwo. Był posłem na sejm w 1786 r., w 1788 roku był posłem ziemi wschowskiej na Sejm CzteroletniKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792...., Warszawa 1791, s. 316.. Brał udział w pracach nad Konstytucją 3 Maja, ale nie odgrywał znaczącej roli w stronnictwie patriotycznym. Wybrany ze stanu rycerskiego sędzią Sejmu Czteroletniego w 1788 rokuVolumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 99.. 29 kwietnia 1791 roku przyjął obywatelstwo miejskie w ratuszu Starej WarszawyLeon Potocki, Wincenty Wilczek i pięciu jego synów, dwa tomy w jednym, Poznań 1859, s. 143.. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy RządowejBronisław Dembiński, W przededniu 3-maja 1791 roku, w: Tygodnik Ilustrowany, nr 1 13 stycznia 1906 roku, s. 10.. Został wyróżniony Orderem Orła Białego.
W okresie insurekcji kościuszkowskiej członek Tymczasowej Dyrekcji Biletów Skarbowych i dyrektor bezpłatny Dyrekcji Biletów SkarbowychWojciech Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998, s. 25., wchodził w skład Rady Zastępczej Tymczasowej, gdzie zajmował się problematyką regulacji monety. W czerwcu 1794 wyjechał do Poznania, był więziony przez władze pruskie w Spandau. Zwolniony w następnym roku, zajmował się głównie sprawami gospodarczymi swoich dóbr. Udało mu się wyprocesować Kórnik. Jako pierwszy zarządził w Konarzewie powszechne szczepienie przeciw ospie.
Powrócił do działalności politycznej w 1806. W tym roku udał się z deputacją do Berlina, gdzie przemawiał do odnoszącego sukcesy militarne Napoleona. Od 14 stycznia 1807 był członkiem Komisji Rządzącej Księstwa Warszawskiego; zajmował się sprawami ekonomicznymi. Wkrótce został mianowany senatorem-wojewodą. Jako senator obecny był na Sejmie 1809 rokuAndrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 458.. Reprezentował Księstwo Warszawskie na ślubie Napoleona z Marią Ludwiką (1811).
Po upadku Napoleona pozostał senatorem, już w Królestwie Polskim. Wycofał się z działalności politycznej; skoncentrował się na problematyce gospodarczej Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Szczególną uwagę poświęcał sprawom uwłaszczenia chłopów, propagował edukację rolniczą.
Z małżeństwa z Justyną z Dzieduszyckich miał syna Tytusa i trzy córki – Paulinę (zamężną Dzieduszycką), Klaudynę (zamężną Potocką) i Gabrielę.
Odznaczenia 1783 – polski Order Świętego Stanisława 1786 – rosyjski Order Świętej Anny 1791 – polski Order Orła Białego 1807 – francuski Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej 1816 – pruski Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego
Przypisy
Bibliografia Włodzimierz Dworzaczek, Ksawery Działyński, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, .
Linki zewnętrzne Biogram na stronie Biblioteki Kórnickiej
Kategoria:Członkowie Komisji Rządzącej Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Zastępczej Tymczasowej Kategoria:Członkowie Dyrekcji Biletów Skarbowych Kategoria:Członkowie Tymczasowej Dyrekcji Biletów Skarbowych Ksawery Działyński Kategoria:Senatorowie-wojewodowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Senatorowie-wojewodowie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia wschowska) Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1788–1792) Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Właściciele dóbr złotowskich Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1782 Kategoria:Senatorowie na sejmie 1809 Kategoria:Sędziowie Sejmu Czteroletniego Kategoria:Sygnatariusze asekuracji 2 maja 1791 Kategoria:Szlachta przyjmująca prawo miejskie w I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Konarzewem (powiat poznański) Kategoria:Urodzeni w 1756 Kategoria:Zmarli w 1819