thumb|Tablica upamiętniająca Kazimierza Badenigo na ulicy Badeni w Pradze Kazimierz Feliks Badeni (ur. 14 października 1846 w Surochowie, zm. 9 lipca 1909 w Krasnem) – polski hrabia, polityk, prawnik i premier austriackiego rządu.

Życiorys Pochodził z rodziny Badenich pieczętującej się herbem Bończa pochodzenia wołoskiego, która została nobilitowana w końcówce XVII wiekuPolska Encyklopedia Szlachecka. T. 1. Warszawa, 1935, s. 163. i obdarzona w Austrii tytułem hrabiowskim w osobie jego dziada Kazimierza Stanisława 8 listopada 1845. Ukończył studia uzyskując tytuły doktora praw i filozofii.

Był politykiem konserwatywnym. Karierę polityczną rozpoczął jako starosta w Żółkwi, następnie w Rzeszowie i Krakowie. Był posłem na Sejm Krajowy Galicji kadencji V, VI, VII, VIII i IX. W latach 1888–1895 był namiestnikiem Galicji.

Zdaniem wielu polskich badaczy starał się złagodzić konflikt polsko-ukraiński, dlatego zawarł porozumienie z częścią przedstawicieli ruchu ukraińskiego, m.in. z Ołeksandrem Barwinskim («nowa era»). Z kolei w ocenie przedstawiciela ruchu ukraińskiego, Ewhena Ołesnyckiego, za rządów Kazimierza Badeniego miały miejsce nadużycia podczas wyborów posłów do Sejmu Krajowego Galicji w 1895 r. i Rady Państwa w Wiedniu w 1897 r.Ewhen Ołesnyćkyj. Storinky z moho żyttia. . Ostro zwalczał rodzący się ruch socjalistyczny i ludowy (chrześcijańsko-społeczny ks. Stojałowskiego). Równolegle z urzędem Namiestnika pełnił stanowisko prezydenta c. k. krajowej dyrekcji skarbu i c. k. galicyjskiej dyrekcji dóbr państwowych. Jego zastępcą był Jan Lidl. W 1894 jako namiestnik brał aktywny udział w urządzaniu wielkiej wystawy krajowej we Lwowie. Rozwijał szkolnictwo.

W latach 1895–1897 był premierem Austrii. W przemówieniu powitalnym cesarz wyraził nadzieję, że z jego rządem chciałby współpracować do śmierciGrodziski Stanisław, Franciszek Józef I, Wrocław 1990. Jego rząd upadł pod wpływem oporu Niemców i socjalistów, po tym jak wprowadził w Czechach równouprawnienie języków czeskiego i niemieckiego. Cesarz udzielił mu dymisji (28 listopada 1897) po zamieszkach ludności robotniczej Wiednia wywołanych usunięciem przy pomocy sił policyjnych niemieckich posłów opozycji (zgodnie z obowiązującym: „lex Falkenhayn”). Zamieszki te zorganizowane były przez nacjonalistów niemieckich pod przywództwem Georga Schönerera, którzy otwarcie zmierzali do połączenia Austro-Węgier z Cesarstwem Niemieckim.

Słynął ze zwięzłości wypowiedzi, co wpływowa wiedeńska gazeta Neue Freie Presse uznała za dobrą stronę jego słabej znajomości języka niemieckiego.

Był żonaty z Marią Marianną Apolonią Skrzyńską herbu Zaremba (1850–1937). Ich dziećmi byli Ludwik (1873–1916) oraz Maria (1874–1950), żona Adama Krasińskiego IV ordynata na Opinogórze od 1897, a po jego śmierci od 1912 hr. Zygmunta Zamoyskiego (1875–1931).

Kazimierz Badeni zmarł w pociągu, wracając z kuracji w Karlowych Warach, gdzie leczył się na cukrzycę. Po południu 9 lipca 1909 znaleziono go nieżyjącego w pociągu pośpiesznym na stacji Krasne, blisko rodzinnego majątku w Busku.

Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Austria, 1891) Komandor z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa (Austria, 1886) Order Korony Żelaznej III klasy (Austria, 1882) Krzyż Wielki Orderu św. Grzegorza Wielkiego (St. Apostolska, 1893) Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego I kl. (Prusy, 1896) Wielka Wstęga Orderu Orła Białego (Rosja, 1896) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia, 1896) Wielka Wstęga Orderu św. Aleksandra (Bułgaria, 1897) Wielka Wstęga Orderu Słonia Białego (Syjam, 1897) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy (Rumunia, 1897) c. i k. rzeczywisty tajny radca od 1888 c. i k. szambelan (podkomorzy) od 1878Jerzy Sewer Dunin Borkowski, Rocznik szlachty polskiej, t. II, Lwów 1883, s. 769. honorowy obywatel miast Żółkwi, Brodów, Gródka (ok. 1891), Drohobycza, Jasła, Starego Sącza, Tarnowa, Nowego Sącza, Krosna, Trembowli, Rohatyna, Stryja, Dobromila, Sokala, Wadowic (wszystkie tytuły nadane przed 1895), Krakowa (17 grudnia 1894), Jarosławia (1894), Bochni (czerwiec 1895), Lwowa (3 października 1895; dyplom wręczono 2 stycznia 1898 w Busku), Przemyśla, Rzeszowa, Sanoka (1894), Brzeżan (1895), Rudek (1897), Leżajska (1897), Łańcuta (1897), Ropczyc (1897).

Zobacz też Pałac Badenich w Busku

Przypisy

Bibliografia

Badeni Kazimierz. W: Wielka Ilustrowana Encyklopedja Powszechna. T. II. Kraków: Wyd. Gutenberg, Drukarnia Ludowa w Krakowie, 1929, s. 91. (reprint. Warszawa, 1994. ).

Linki zewnętrzne Artur Sporniak i Jan Strzałka – Bóg działa urokiem

Literatura uzupełniająca

Kazimierz Badeni Kategoria:Działacze polonijni Kategoria:Honorowi obywatele Bochni (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Brodów (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Brzeżan (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Dobromila (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Drohobycza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Gródka (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Jarosławia (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Jasła (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Krakowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Krosna (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Leżajska (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Łańcuta (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Nowego Sącza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Przemyśla (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Rohatyna (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Ropczyc (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Rudek (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Rzeszowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Sanoka (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Sokala (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Starego Sącza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Tarnowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Trembowli (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Wadowic (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Żółkwi (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele w zaborze austriackim Kategoria:Ludzie urodzeni w Surochowie Kategoria:Namiestnicy Królestwa Galicji i Lodomerii Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego Kategoria:Polscy hrabiowie Cesarstwa Austrii Kategoria:Polscy politycy konserwatywni Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji Kategoria:Premierzy Austrii Kategoria:Starostowie żółkiewscy (Galicja) Kategoria:Starostowie rzeszowscy (Galicja) Kategoria:Starostowie krakowscy (Galicja) Kategoria:Szambelanowie austriaccy Kategoria:Tajni radcy (zabór austriacki) Kategoria:Urodzeni w 1846 Kategoria:Zmarli w 1909