thumb|Grób zoologa Zdzisława Raabego na cmentarzu Powązkowskim Zdzisław Raabe (ur. 19 października 1909 w Krakowie, zm. 12 lutego 1972 w Warszawie) – polski zoolog, parazytolog.
Życiorys Urodził się w rodzinie Henryka Wacława i Julii z Wyleżyńskich h. Trzaska (1882–1955), był starszym bratem LeszkaZdzisław Raabe M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-03-20].. W 1927 ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Reja w WarszawieBernard Bezubik, Prof. dr Zdzisław Raabe (1909–1972) - Wspomnienie pośmiertne „Wiadomości Parazytologiczne” nr 2-3, 1972, s. 425-427 [dostęp 2024-03-20].. W latach 1927–1930 studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Praktykował w stacjach hydrobiologicznych na Helu i Wigrach oraz w Morskiej Stacji Biologicznej w Neapolu i Instytucie Oceanograficznym w Monako. W latach 1929–1939 był pracownikiem naukowym Państwowego Muzeum Zoologicznego. W latach 1933–1935 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W stopniu podporucznika 30 Pułku Strzelców Kaniowskich brał udział w kampanii wrześniowej oraz obronie Warszawy. Ranny dostał się do niewoli niemieckiej. Podczas okupacji przebywał w Oflagu VI B Dössel, gdzie działał w ruchu oporu.
W czerwcu 1945 powrócił do Warszawy, i do 1946 pracował jako kustosz Muzeum Zoologicznego. W 1945 doktoryzował się na Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie na podstawie rozprawy Z badań nad rodziną Hysterpoinetidae Desing (Ciliata – Holotricha). Od stycznia 1946 pracował na UMCS, początkowo jako organizator Muzeum Przyrodniczego tej uczelni, a po habilitacji w 1947 (rozprawa Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków) jako kierownik Katedry Zoologii i Parazytologii przy wydziale weterynarii (profesor nadzwyczajny od 1948). W tym czasie przebywał w różnych instytutach specjalistycznych w Moskwie i Leningradzie(1946), Splicie (1947) i Tihany (1949). Od 1953 sprawował funkcję dyrektora Instytutu Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego, od 1956 jako profesor zwyczajny.
Był również członkiem Polskiej Akademii Nauk (1965 członek korespondent, 1971 członek rzeczywisty) i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1951) oraz założycielem i redaktorem czasopisma międzynarodowego „Acta Protozoologica” (1963–1972). Publikował prace naukowe także w „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” (1949–1954) oraz „Acta Parasitologica Polonica” (1953–1968). Opracował podręcznik akademicki Zarys protozoologii (1964) i liczne prace popularnonaukowe.
Uważany za jednego z głównych polskich zwolenników pseudonaukowej teorii Trofima Łysenki, który odrzucał teorie genetyki (patrz Zoologia dla wyższych szkół rolniczych 1957). W pracy naukowej zajmował się protozoologią, morfologią porównawczą orzęsków i protoparazytologią.
W 1936 ożenił się z Janiną Lange (zm. 2001). Mieli syna Zbigniewa.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 93-1-5).
Znaczenie w historii nauki
Osiągnięcia Raabe zajmował się grupą orzęsków, zwaną dziś Rhynchodida, i przedstawił ich syntezę taksonomiczną. Opisał też liczne nowe taksony orzęsków, między innymi rząd Ephelotida Raabe, 1964 oraz rodzaje, na przykład Hypocomidium Raabe, 1938, Cotylothigma Raabe, 1949, Ambiphrya Raabe, 1952 i Kozloffiella Raabe, 1970.
Wybrane publikacje naukowe Badania nad niektórymi gatunkami Conchophthirus Stein (1932) Sur quelques espèces nouvelles d'infusoires parasites de Comatules (1938) Z badań nad rodziną Hysterocinetidae Diesing (Ciliata-Holotricha) (1939) Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków (1947) Próba rewizji systemu pierwotniaków (1947) Badania nad wymoczkami z podrzędu Thigmotricha (Thigmotricha Ch. i Lw.) (1947–1950) Uwagi o Urceolaridae (Ciliata-Peritricha) skrzeli ryb (1950) Zoologia dla wyższych szkół rolniczych (1957) Zarys protozoologii (1964) Ordo Thigmotricha-Holotricha (Ciliata) (1967–1972)
Ordery i odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (28 września 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”. Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
Nagrody
Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk matematyczno-przyrodniczych za prace z zakresu systematyki i biologii pierwotniaków pasożytniczych (1950) Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopnia (1963, 1965)
Upamiętnienie Na jego cześć nazwano pewną liczbę taksonów, na przykład rodzaje Raabella Chatton & Lwoff, 1950 (pasożyty omułków i innych małży morskich) i Raabena Wolska, 1967 (pasożyt słonia indyjskiego) oraz gatunek Haplosporidium raabei Molloy, Giambérini, Stokes, Burreson & Ovcharenko (pasożyt racicznicy).
Przypisy
Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część II: Nauki biologiczne (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985. Lysenkoism in Poland Journal of History Biology 2011.
Linki zewnętrzne Zdzisław Raabe – artykuły w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Jeńcy Oflagu VI B Dössel Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy zoolodzy Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1972 Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami taksonów biologicznych