Timothy Peter Dalton (ur. 21 marca 1946 w Colwyn Bay w Walii) – walijski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, znany przede wszystkim jako czwarty oficjalny odtwórca roli superagenta 007 Jamesa Bonda w filmach: W obliczu śmierci (1987) i Licencja na zabijanie (1989).
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Colwyn Bay w Walii, w hrabstwie Conwy jako najstarszy z piątki dzieci Dorothy Scholes i Petera Daltona Leggetta. Jego ojciec był kapitanem Special Operations Executive i pracował też w branży reklamowej. Jego dziadkowie byli artystami wodewilu. Kiedy miał szesnaście lat, po obejrzeniu Makbeta w londyńskim The Old Vic, postanowił zostać aktorem.
Kariera Studiował przez dwa lata w Royal Academy of Dramatic Art (Królewskiej Akademii Sztuk Dramatycznych) w Londynie i występował w zespole artystycznym National Youth Theatre, z którym odbył tournée po Australii. W Birmingham Repertory Theatre w Birmingham zwrócił na siebie uwagę w przedstawieniu G.B. Shawa Święta Joanna, a później jako członek Royal Shakespeare Company (RSC) odniósł sukces w tragedii szekspirowskiej Romeo i Julia.
Debiutował na szklanym ekranie jako Diomedes w telewizyjnej ekranizacji tragedii szekspirowskiej BBC Troilus i Kresyda (Troilus and Cressida, 1966). Uwagę szerszej widowni zwrócił na siebie jako Peter w serialu Sat'day While Sunday (1966) z Malcolmem McDowellem i po tym, jak wcielił się w postać króla Filipa II w dramacie historycznym Anthony’ego Harveya Lew w Zimie (The Lion in Winter, 1968) u boku Petera O’Toole, Katharine Hepburn i Anthony’ego Hopkinsa.
Kolejne role grał przed kamerą filmową ubrany w stroje historyczne: Cromwell (1970) jako książę Rupert, adaptacji filmowej powieści Emily Jane Brontë Wichrowe Wzgórza (Wuthering Heights, 1970) jako Heathcliff, Maria, królowa Szkotów (Mary, Queen of Scots, 1972) jako szkocki książę Lord Henry Darnley, serial BBC Dziwne losy Jane Eyre (Jane Eyre, 1983) wg powieści Charlotte Brontë jako Edward Rochester i Kleopatra (Cleopatra, 1999) w roli rzymskiego cesarza Juliusza Cezara. Jego pierwszym amerykańskim filmem była komedia muzyczna Sextette (1978) z Mae West. Pojawił się także w jednym z odcinków serialu ABC Aniołki Charliego (1979) w roli milionera, playboya i złodzieja klejnotów, w którym zakochuje się Jill Munroe (Farrah Fawcett).
Rozgłos przyniosły mu też takie filmy jak: Agata (Agatha, 1979) jako pułkownik Archibald „Archie” Christie, Flash Gordon (1980) jako książę Barin, Looney Tunes znowu w akcji (Looney Tunes back in action, 2003) jako Damian Drake oraz miniseriale CBS: Córka Mistrala (Mistral's Daughter, 1984) wg powieści Judith Krantz jako pułkownik Francis Burke i Grzechy (Sins, 1986) jako Edmund Junot, brat głównej bohaterki granej przez Joan Collins, i Scarlett (1994), ekranizacji powieści Alexandry Ripley, będącej sequelem do słynnego dzieła Margaret Mitchell Przeminęło z wiatrem, jako Rhett Butler.
Rola Jamesa Bonda Kiedy Roger Moore rozstał się z rolą Bonda po Zabójczym widoku, 007 miał zostać Pierce Brosnan, jednak nie pozwoliły mu na to umowy kontraktowe. Wtedy rolę zaproponowano Daltonowi.
Dalton znacznie zmienił postać Jamesa Bonda, upodobniając jego kinowy wizerunek do książkowego. Aktor publicznie oświadczył, że chce zbliżyć graną przez siebie postać do wizerunku, jaki nadał jej Ian Fleming w swych powieściach. Według części fanów kreacja Daltona uchodzi za najbardziej zbliżoną do pierwowzoru literackiego.
Film W obliczu śmierci z 1987 roku cechował się zarówno szybką akcją, jak i romantyczną fabułą, nie widzianą od czasów W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości.
Dwa lata późniejsza Licencja na zabijanie opowiadała o brutalnym ataku na starego przyjaciela Bonda - Felixa Leitera. Filmowi podniesiono kategorie wiekowe ze względu na brutalne sceny palenia żywcem czy zjadania ludzi przez rekiny. Przeciwnikiem agenta był baron narkotykowy. Bondowi odebrano pozwolenie na zabijanie, więc zabijając, popełnia przestępstwa. Ze względu na słabą kampanię reklamową film nie zarobił zbyt dużo.
W 1994 roku po ukończeniu zdjęć do miniserialu Scarlett Dalton ogłosił, że nie wcieli się więcej w rolę Jamesa Bonda. W następnym filmie zastąpił go Pierce Brosnan.
Życie prywatne W latach 1971–1986 był związany z Vanessą Redgrave. Spotykał się także z Kate Fitzpatrick (1972) i Whoopi Goldberg (1990-91). Ze związku z pieśniarką Oksaną Grigorievą (1995-2007) ma syna Alexandra Petera Daltona (ur. 7 sierpnia 1997).
Filmografia Rok Film Rola Reżyser1968 Lew w zimie (The Lion in Winter) Filip II August Anthony Harvey Trzy księżniczki (The Three Princes) Ahmed Mark Cullingham1970 Cromwell Rupert Reński Ken HughesWichrowe Wzgórza (Wuthering Heights)HeathcliffRobert FuestGiochi particolariMarkFranco Indovina1971Maria, królowa Szkotów (Mary, Queen of Scots)Lord Henry DarnleyCharles Jarrott1975Spirala śmierci (Permission to Kill)Charles LordCyril Frankel1978Sekstet (Sextette)Sir Michael BarringtonKen HughesEl hombre que supo amarJuan di DiosMiguel Picazo1979Agata (Agatha)pułkownik Archibald ChristieMichael AptedThe Flame Is Love (TV)Marquis de GuaitaMichael O’Herlihy1980Flash Gordonksiążę BarinMike Hodges1981Chanel – Samotność nr 5 (Chanel Solitaire)Boy CapelGeorge Kaczender1983Antoniusz i Kleopatra (Antony and Cleopatra)Marek AntoniuszLawrence Carra1984Dziedzic z Ballantrae (The Master of Ballantrae, TV)Francis BurkeDouglas Hickox1985Florence Nightingale (TV)Richard MilnesDaryl DukeDoktor i diabły (The Doctor and the Devils)dr Thomas RockFreddie Francis1987W obliczu śmierci (The Living Daylights)James BondJohn Glen1988Jastrzębie (Hawks)BancroftRobert Ellis Miller1989Brenda StarrBasil St. JohnLicencja na zabijanie (Licence to Kill)James BondJohn Glen1990Królewska faworyta (La Putain du roi)król Wiktor Amadeusz IIAxel Corti1991Człowiek rakieta (The Rocketeer)Neville SinclairJoe Johnston1994Wejść między lwy (Lie Down with Lions, TV)Jack CarverJim GoddardNagi w Nowym Jorku (Naked in New York)Elliot PriceDaniel Algrant1995Wyspa łosi (Salt Water Moose)Lester ParnellStuart Margolin1997Piękna i Borys Bestia (The Beautician and the Beast)Borys PochenkoKen KwapisRafa (The Reef, TV)George DarrowRobert Allan AckermanOstatni przyjaciel (The Informant)D.C.I. RennieJim McBride1999Ludzie mafii (Made Men)szeryf Dex DrierLouis Morneau2000Gorzka melodia (Time Share)Matthew „Matt” FarragherSharon von WietersheimOpętanie (Possessed, TV)ks. Willam BowdenSteven E. de Souza2001Bandyci (American Outlaws)Allan PinkertonLes Mayfield2003Looney Tunes znowu w akcji (Looney Tunes: Back In Action)Damien DrakeJoe Dante2006Opowieści Ziemiomorza (Gedo senki)głos w wersji ang.Gorō Miyazaki2007Hot Fuzz – Ostre psySimon SkinnerEdgar Wright2010Turysta (The Tourist) nadinspektor JonesFlorian Henckel von DonnersmarckToy Story 3Pan PricklepantsLee Unkrich2012Dzwoneczek i sekret magicznych skrzydełLord Milori (głos)Bradley Raymond2019Toy Story 4Pan PricklepantsJosh Cooley
Seriale TV Rok Tytuł Rola 1967 Sat'day While Sunday Peter 1969 Judge Dee: A Place of Great Evil 1970 Play of the Month: Five Finger Exercise 1971 Play of the Month: Candida 1978 Centennial Oliver Seccomb 1979 The Flame Is Love Marquis de Guaita 1979 Aniołki Charliego (Charlie’s Angels) Damien Roth 1983 Jane Eyre Edward Fairfax Rochester 1984 Córka Mistrala (Mistral's Daughter) Perry Kilkullen 1985 Faerie Tale Theatre: The Emperor's New Clothes Narrator (głos) 1986 Grzechy (Sins) Edmund Junot 1992 Tales from the Crypt: Werewolf Concerto lokaj 1992 Umrzeć to za mało (Framed) Eddie Myers 1993 In the Wild: In Search of Wolves Narrator 1994 Scarlett Rhett Butler 1998 Stories from My Childhood książę Guidon (głos) 1998 ESU Emergency Services Unit Narrator 1999 Kleopatra (Cleopatra) Juliusz Cezar 2004 Dunkirk Narrator 2005 Herkules (Hercules) Amphitryon 2006 Agatha Christie: Panna Marple Clive Trevelyan 2008 Unknown Sender: If You're Seeing This Tape... Miles 2009–2010 Doktor Who Lord President of the Time Lords / narrator 2010–2011 Chuck Alexei Volkoff/Hartley Winterbottom 2013 Toy Story: Horror Pan Pricklepants (głos) 2014–2016 Dom grozy (Penny Dreadful) sir Malcolm 2014 Toy Story: Prehistoria Pan Pricklepants (głos) 2019–2023 Doom Patrol Chief 2022 The Crown Peter Townsend
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Royal Academy of Dramatic Art Kategoria:Brytyjscy aktorzy głosowi Kategoria:Brytyjscy aktorzy teatralni Kategoria:Brytyjscy aktorzy telewizyjni Kategoria:James Bond Kategoria:Walijscy aktorzy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1946