Wojciech Dzieduszycki (ur. 13 lipca 1848 w Jezupolu, zm. 23 marca 1909 w Wiedniu) – polski hrabia, polityk, poseł IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji Sejmu Krajowego, filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz (dramaturg, powieściopisarz oraz nowelista).

Życiorys mały|left|190px|Matka, Antonina z Mazarakich thumb|Katedra Łacińska we Lwowie – tablica pamiątkowa Wojciecha Dzieduszyckiego, autorstwa Janiny Grzybowskiej thumb|Wojciech Dzieduszycki Konserwatysta, jednocześnie przeciwny polityce stańczyków, podolak, właściciel dóbr Jezupol koło Stanisławowa.

Studiował historię, filozofię i prawo na uniwersytetach we Lwowie i Wiedniu, gdzie w 1871 został doktorem filozofii. Od 1870 współpracował z periodykiem „Czas” oraz krakowskim „Krajem”. W 1872 debiutował beletryzowanym traktatem filozoficznym Władysław. Wielokrotnie podróżował, m.in. do Włoch i Grecji. Ostatnie lata życia spędził w Wiedniu. W 1907 odznaczony Orderem Korony Żelaznej I klasyTelegramy Kuriera Lwowskiego. Ordery. „Kurier Lwowski”. 46, s. 4, 1907..

Zmarł w Wiedniu, zwłoki przewieziono i pochowano w Jezupolu w grobowcu familijnymhr. Wojciech Dzieduszycki. „Kurier Stanisławowski”. 1229, s. 1, 1909..

Rodzina Był synem hrabiego Władysława herbu Sas i Antoniny z Mazarakich herbu Newlin ze Strutynia. Obydwie rodziny – ze strony ojca i matki należały do elity galicyjskiego ziemiaństwa (były już ze sobą wcześniej skoligacone – macochą hr. Władysława była Klaudia z Mazarakich, siostra jego żony Antoniny), posiadających swoje rozległe dobra w okolicach Stanisławowa, lecz mocno związanych z Lwowem.

Wojciech Dzieduszycki ożenił się w 1873 z kuzynką, hrabianką Seweryną Dzieduszycką, córką Aleksandra, i osiadł we wsi Olszanica w powiecie tłumackim. Miał z nią m.in. syna Władysława Jakuba i córkę Antoninę (po mężu Konradową Łuszczewską).

Kariera polityczna Odegrał wybitną rolę w życiu politycznym zaboru austriackiego, jako jeden z przywódców partii konserwatywnej.

Od 1876 poseł do Sejmu Krajowego Galicji, zwolennik ugody z Rusinami. 1879–1885 (VI kadencja), 1886Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1886. Lwów: drukarnia Władysława Łozińskiego, 1886, s. 202.–1887Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: drukarnia Wł. Łozińskiego, 1887, s. 203. (VII kadencja, z I kurii w okręgu wyborczym Stanisławów–Bohorodczany–Tłumacz–Buczacz) i ponownie od 1895 poseł do parlamentu austriackiego, jeden z przywódców Koła Polskiego i od 17 listopada 1904 do 1906 jego regimentarz (prezes). Zwolennik zasady decentralizacji i praw narodów monarchii austro-węgierskiej. Od 1887 – członek korespondent Akademii Umiejętności. Od 1896 – profesor historii filozofii i estetyki Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie cieszył się wielką popularnością wśród młodzieży. W 1898 otrzymał tytuł tajnego radcy. VI 1906–1907 minister dla Galicji w gabinecie barona Becka.

Poglądy filozoficzne

Jako filozof pozostawał pod wpływem Kanta, ale starał się spod tego wpływu wyemancypować przy pomocy filozofii Kartezjusza. Używając metody psychologicznej, wychodząc od człowieka i przyjmując fakt samowiedzy jako pierwotny, doszedł do pojęcia Boga, które później wciągnął w zakres teorii poznania. Usiłował wykazać, że istnieje ścisły związek między duchem ludzkim a Bogiem, jako niezbędnym dla człowieka warunkiem poznania siebie samego, jak i świata zewnętrznego. W poglądach poznawczych Dzieduszyckiego wyróżnić można szereg różnych pierwiastków: racjonalny, empiryczny, intuicyjny i pragmatyczny. Był znakomitym mówcą i prelegentem.

Wybrane publikacje Władysław (1872) Bohdan Chmielnicki (1873) Ateny (1878) Aurelian (1879) Studia estetyczne (1878–1890) Baśń nad baśniami (1889) Listy ze wsi (1889–1890, 2 tomy) Anioł (1892) Roztrząsania filozoficzne o podstawach pewności ludzkiej (1892) Historia malarstwa we Włoszech (1892) O wiedzy ludzkiej (1896) Dokąd nam iść wypada (1910) Historia filozofii (1914)

Tłumaczył także dzieła Sofoklesa i SzekspiraDramaty Shakespeare’a w przekładzie Wojciecha Dzieduszyckiego oraz omówienie jego sylwetki i dorobku przekładowego dostępne są w cyfrowym repozytorium Polski Szekspir UW..

Przypisy

Bibliografia

Łozińska-Hempel Maria, Z łańcucha wspomnień, Wyd. Literackie, s. 202-206, Kraków 1986, ISBN: 8308012183

† Hr. Wojciech Dzieduszycki. „Kurjer Lwowski”. 137, s. 1, 4, 23 marca 1909.

Linki zewnętrzne Katarzyna Łoza o Wojciechu Dzieduszyckim na stronie Radia Lwów Publikacje i rękopisy Wojciecha Dzieduszyckiego w bibliotece Polona

Wojciech Dzieduszycki Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Galicyjscy ziemianie Kategoria:Hrabiowie Królestwa Galicji i Lodomerii Kategoria:Ludzie urodzeni w Jezupolu Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Ludzie związani ze Stanisławowem Kategoria:Ministrowie do spraw Galicji Kategoria:Podolacy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Polscy pisarze XIX wieku Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy politycy konserwatywni Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VII kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu związani z Buczaczem Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji Kategoria:Tajni radcy (zabór austriacki) Kategoria:Urodzeni w 1848 Kategoria:Zmarli w 1909