Robert Max Wasilii Kempner (ur. 17 października 1899 we Fryburgu Bryzgowijskim, zm. 15 sierpnia 1993 w Königstein im Taunus) – niemiecki prawnik i adwokat. Podczas procesów norymberskich pełnił funkcję zastępcy amerykańskiego oskarżyciela głównego Roberta H. Jacksona.
W latach 1947–1948 sprawował funkcję zastępcy głównego prokuratora w procesie ministerstw (niem. Wilhelmstraßen-Prozeß). Podczas przygotowań do tego procesu Kempner odnalazł protokół z konferencji w Wannsee (niem. Wannsee-Protokoll), w którym spisano decyzje dotyczące tak zwanego „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” (niem. Endlösung der Judenfrage).
Życiorys Wczesne lata Kempner był najstarszym spośród trójki dzieci pary naukowców (1869–1920) i (1871–1935), zajmujących się badaniami z zakresu mikrobiologii. Matka była drugą kobietą w Prusach i pierwszą w Berlinie, której przyznano tytuł profesorski. Ojcem chrzestnym Kempnera był Robert Koch, w którego instytucie pracowali obydwoje rodzice.
Po ukończeniu studiów prawniczych we Fryburgu Bryzgowijskim i złożeniu drugiego egzaminu państwowego, w 1926 rozpoczął pracę jako sędzia i prokurator w Berlinie. W latach 1928–1933 pracował w ministerstwie spraw wewnętrznych Prus. Od 1926 wykładał w Wyższej Szkole Polityki oraz w Akademii Policyjnej.
Angażował się w politykę – był członkiem Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), działał w republikańskim stowarzyszeniu sędziów (niem. Republikanischer Richterbund) oraz służył poradą prawną Lidze na Rzecz Praw Człowieka (niem. Liga für Menschenrechte). Pisał teksty fachowe (m.in. do pisma Justiz) oraz artykuły do berlińskich gazet.
Już wtedy ostrzegał przed nadchodzącym nazizmem. Próby powstrzymania Hitlera – postawienia go w stan oskarżenia o zdradę stanu oraz delegalizacji NSDAP – nie powiodły się z uwagi na opór zwolenników Hitlera zajmujących ważne stanowiska w urzędach państwowych. Kempner napisał w owym czasie wiele krytycznych tekstów na temat Hitlera i nazizmu, m.in. Denkschrift gegen die NSDAP („Memoriał w sprawie NSDAP”), Justizdämmerung, Auftakt zum Dritten Reich („Zmierzch sprawiedliwości, początek Trzeciej Rzeszy”).
Ucieczka z Niemiec Po dojściu nazistów do władzy w 1933 r. Kempner został usunięty z państwowej służby cywilnej z powodu „politycznej niepewności w połączeniu z aktywnym („zaawansowanym”) żydostwem” (niem. politischer Unzuverlässigkeit in Tateinheit mit fortgesetztem Judentum). Wspólnie z byłym radcą sądu okręgowego Aschnerem otworzył biuro doradztwa w sprawach emigracji.
W 1935 r. aresztowano go, jednak dzięki protestom międzynarodowym został wkrótce zwolniony. Natychmiast opuścił granice Rzeszy i udał się do Włoch, gdzie objął profesurę nauk politycznych oraz kierownictwo florenckiego Instytutu Fiorenza – prywatnej szkoły z internatem głównie dla uczniów (najczęściej pochodzenia żydowskiego) relegowanych ze szkół niemieckich. Pozostawał tam aż do zamknięcia instytutu w 1938 r., po czym wyjechał do Nicei, skąd wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.
Do 1942 r. pracował na uniwersytecie w Filadelfii. Prowadził audycje radiowe, pisał dla prasy, m.in. dla emigracyjnej gazety niemieckiej Aufbau. Od 1939 r. pełnił funkcję doradcy rządu prezydenta Roosevelta, a od 1943 zasiadał w Komisji ds. Zbrodni Wojennych (ang. War Crimes Commission).
Procesy norymberskie Po zakończeniu II wojny światowej w Europie Kempner został zastępcą Roberta H. Jacksona, głównego prokuratora USA podczas procesów norymberskich przeciwko zbrodniarzom wojennym (1945–1946). Był jedynym Niemcem występującym po stronie oskarżenia. Osobiście przesłuchiwał ministrów Hitlera, m.in. Hermanna Göringa i Wilhelma Fricka. thumb|Pierwsza strona protokołu z konferencji w Wannsee, znaleziona w aktach podsekretarza stanu Martina Luthera W latach 1947–1948 sprawował funkcję zastępcy głównego prokuratora w procesie ministerstw (niem. Wilhelmstraßen-Prozeß), w którym oskarżono pracowników ministerstwa spraw zagranicznych. Podczas przygotowań do tego procesu Kempner odnalazł protokół z konferencji w Wannsee (niem. Wannsee-Protokoll), w którym spisano decyzje dotyczące tak zwanego „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” (niem. Endlösung der Judenfrage).
Zaangażowanie na rzecz obrony praw człowieka Po zakończeniu procesów norymberskich Kempner pozostał w Niemczech. W 1951 r. rozpoczął praktykę adwokacką we Frankfurcie nad Menem. Brał udział w licznych procesach dotyczących zbrodni nazistowskich, występując jako oskarżyciel posiłkowy. Na drodze procesów cywilnych walczył o rekompensaty dla ofiar nazizmu. Reprezentował brata Marinusa van der Lubbego – skazanego na śmierć za podpalenie Reichstagu – w ponownym procesie w sprawie pożaru parlamentu, uzyskując jego uniewinnienie w 1980 r. W tzw. procesie Eichmanna na początku lat 60. wspierał oskarżycieli z Izraela w zbieraniu materiałów dowodowych przeciwko Adolfowi Eichmannowi. W latach 1966–1967 reprezentował rodziny Anne Frank i Edith Stein. Pomagał Władysławowi Żeleńskiemu w czynnościach prawnych związanych ze ściganiem odpowiedzialnych za mord profesorów lwowskich.
Po zakończeniu kariery adwokackiej Kempner pozostawał aktywny politycznie, angażując się na rzecz demokracji i obrony praw człowieka. Jego list do rzecznika zarządu Deutsche Banku zainicjował wypłatę rekompensat dla robotników przymusowych III Rzeszy. thumb|Grobowiec rodzinny na Parkfriedhof Lichterfelde w Berlinie
Wyróżnienia 1969 – medal im. Carla von Ossietzky 1984 – Wielki Krzyż Zasługi (niem. Großes Bundesverdienstkreuz) 1986 – doktorat honoris causa uniwersytetu w Osnabrück 15 sierpnia 2003 – w dziesiątą rocznicę śmierci Kempnera, jego imieniem nazwano ulicę w dzielnicy Berlina Zehlendorf
Publikacje
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu we Fryburgu Bryzgowijskim Kategoria:Niemieccy historycy prawa Kategoria:Niemieccy adwokaci Kategoria:Niemieccy prokuratorzy Kategoria:Niemieccy specjaliści praw człowieka Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1993