Głowa Kasandry – utwór postapokaliptyczny autorstwa polskiego pisarza Marka Baranieckiego, opublikowany po raz pierwszy w zbiorze Głowa Kasandry. Opowiadania, wydanym przez Krajową Agencję Wydawniczą w 1985 w serii Fantazja–Przygoda–Rozrywka. W 1985 utwór otrzymał Nagrodę im. Janusza A. Zajdla dla najlepszej polskiej powieści.
W 1983 pierwszy rozdział powieści ukazał się w „Fantastyce” (7/83).
Fabuła Akcja rozgrywa się po wojnie atomowej, która totalnie zniszczyła Ziemię. Ocalały tylko niedobitki ludzkości. Wśród nich główny bohater, Teodor Hornic, człowiek, który zajmuje się unieszkodliwianiem pozostałych bez opieki, ciągle groźnych głowic jądrowych. Hornic szuka przede wszystkim Głowy Kasandry, mitycznej głowicy, która mogłaby zniszczyć resztę życia na Ziemi.
Odbiór i analiza Utwór ze względu na swoją niestandardową długość jest klasyfikowany różnie: jako nowela, opowiadanie, powieść, zdarzają się także klasyfikacje inne (np. minipowieść, mikropowieść). Ukazał się kilkukrotnie w różnych wydaniach zbiorczych, zawierających poza Głową Kasandry także inne utwory Baranieckiego. W 1985 utwór otrzymał Nagrodę im. Janusza A. Zajdla dla najlepszej polskiej powieści.
Antologię Głowa Kasandry. Opowiadania zrecenzował m.in. Maciej Parowski dla „Fantastyki”. Docenił wiedzę Baranowskiego, którego doświadczenia z dziedziny inżynierii środowiska, a także jako przewodnika górskiego, czynią utwór bardziej wiarygodnym. Za motyw przewodniu utworu uznał pytanie - czy dać szansę ludzkości na odbudowę, czy ją zniszczyć? Samą fabułę uznał za mało realną, i „do wyśmiania”, gdyby nie bardzo sugestywne wykonanie autora, które pozwala traktować ją jako ważką metaforę.
Andrzej Niewiadowski i Antoni Smuszkiewicz wymieniają nowelę, wraz z innymi napisanymi przez Baranieckiego, jako utwory „perfekcyjnie wykonane, zwarte, sensacyjne, trzymające w napięciu”. Smuszkiewicz dodatkowo ocenia, że utwór przedstawia „rzadko spotykaną w polskiej literaturze wizję świata po kataklizmie atomowym”, nawiązując m.in. do Miasta światłości Mieczysława Smolarskiego czy Poczwarek Johna Wyndhama. Adam Mazurkiewicz pisze, że w tekście „brak jest (...) lingwistycznych konsekwencji mieszania różnych nacji”.
Adaptacje Jeszcze przed publikacją książki na jej podstawie stworzono słuchowisko radiowe (dla Programy Trzeciego Polskiego Radia) i już w roku premiery książki rozważano plany przeniesienia jej na ekran.
W 1993 wydano czeską grę komputerową (czes.: ).
W 2007 reżyser Paweł Czarzasty rozpoczął pracę nad adaptacją powieści na potrzeby filmu. W 2013 projekt rozważany był w kategoriach animacji. Nad projektem dalej pracował w 2017.
W 2025 zapowiedziana została ekranizacja Głowy Kasandry w reżyserii Daniela Markowicza z Dawidem Ogrodnikiem w roli Teodora Hornica.
Przypisy
Kategoria:Polskie nowele Kategoria:Polskie opowiadania fantastycznonaukowe Kategoria:Utwory literackie z 1985 Kategoria:Nowele fantastyczne