mały|Symboliczny grób rodziny Fedorońków mały|Kamień upamiętniający Szymona Fedorońkę i jego synów Aleksandra, Wiaczesława i Oresta w al. „Solidarności” w Warszawie, w pobliżu soboru metropolitalnego Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny mały|Dąb Pamięci Szymona Fedorońki na cmentarzu w Sanoku mały|Tablica pamięci Fedorońków na Cerkwi w Czerteżu Szymon Fedorońko (ur. 21 sierpnia 1893 w Czerteżu, zm. 30 kwietnia 1940 w Katyniu) – duchowny prawosławny, protoprezbiter, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej. Kawaler Orderu Orła Białego. Święty męczennik Cerkwi prawosławnej.

Życiorys Szymon FedorońkoŹródła gimnazjalne w Sanoku jednoznacznie podawały zapis nazwiska „Fedorońko”. W ewidencji Wojska Polskiego początkowo pojawiała się forma nazwiska „Fedorenko” (Roczniki Oficerskie 1923, 1924), a w późniejszych była podawana właściwa forma „Fedorońko” (Roczniki Oficerskie 1928, 1932). urodził się 21 sierpnia 1893 w Czerteżu pod Sanokiem. Był synem Michała, rolnika tamżeCentralne Archiwum Wojskowe podało, że Michał Fedorońko był duchownym prawosławnym. ) i Anastazji (lub Anny). Miał brata Stefana (ur. 1879).

Pierwotnie należał do Kościoła greckokatolickiego (unickiego). Uczył się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie w roku szkolnym 1906/1907 jako repetent powtarzał I klasę, w 1907/1908 ukończył II klasę, w 1908/1909 ukończył III klasę, w 1909/1910 ukończył IV klasę, w 1910/1911 ukończył V klasę, w 1911/1912 nie ukończył VI klasy, zaś w trakcie roku szkolnego 1912/1913 jako uczeń VI klasy opuścił gimnazjum. Później ukończył prawosławne seminarium duchowne w Żytomierzu i tam uzyskał święcenia kapłańskie w 1914.

Podczas I wojny światowej i wycofaniu się wojsk rosyjskich z Galicji w 1915 wyjechał jako osoba cywilna do Kijowa i tam działał przy metropolicie Eulogiuszu, prowadzącego wówczas akcję przeciwunicką. Pracę w duszpasterstwie wojskowym rozpoczął w 1922 w stopniu kapelana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W tym roku został szefem duszpasterstwa prawosławnego w Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu. Następnie służył w Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie, gdzie w 1928 był szefem duszpasterstwa, a w 1932 pełnił funkcję dziekana. Później posługiwał w Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie, gdzie od 1934 był dziekanem prawosławnym oraz p.o. naczelnego kapelana wyznania prawosławnego. 4 lutego 1934 został mianowany starszym kapelanem w duchowieństwie wojskowym z lokatą 1 w grupie wyznania prawosławnego, z jednoczesnym powierzeniem obowiązków referenta w Głównym Urzędzie Duszpasterstwa Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych. Wkrótce potem został szefem tego urzędu. Objął funkcję etatowego naczelnego kapelana wyznania prawosławnego. Jako ksiądz protoprezbiter w listopadzie 1935 celebrował w garnizonowej cerkwi prawosławnej na warszawskiej Pradze pierwsze w odrodzonej Polsce nabożeństwo w języku polskim. Na stopień dziekana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 1. lokatą w duchowieństwie wojskowym wyznania prawosławnego.

Duchowny przewodził utworzonemu w 1935 Stowarzyszeniu Polaków Prawosławnych, a w 1938 z jego inicjatywy powołano Prawosławny Instytut Naukowo-Wydawniczy. Obie struktury wspierały władze II RP w walce z ruchami na rzecz ukrainizacji i białorutenizacji Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Od 1937 był protoprezbiterem Wojska Polskiego. Pod koniec lat 30. uchodził za nieformalnego doradcę metropolity warszawskiego i całej Polski Dionizego.

Po wybuchu II wojny światowej w 1939, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę został wzięty do niewoli sowieckiej. Przebywał w więzieniu w Moskwie, po czym 11 kwietnia 1940 trafił do obozu jenieckiego w Kozielsku (według innej wersji on i inny prawosławny kapelan ks. Wiktor Romanowski byli więzieni w Starobielsku). 28 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 052/4 z 27 z kwietnia 1940. 30 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Zidentyfikowany podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców w 1943 pod numerem 2713Kronika Wojska Polskiego 1939 podaje numer 2743, mimo że w „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“ na str. 239 widnieje Czarnecki Feliks. – dosłownie określony jako Fezazonko Szymon (raport dzienny z 22 maja 1943). Przy jego szczątkach w mundurze znaleziono kwit na odebrane rzeczy. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02713 wskazany jako Fezazońko Szymon.

Rodzina W 1914 poślubił Wierę Kislinger (1897–1982), z którą miał trzech synów: Aleksandra (ur. 1918), Wiaczesława (ur. 1920) i Oresta (ur. 1922). Do wybuchu wojny mieszkali w Warszawie przy ulicy Koszykowej). Wszyscy trzej byli wychowankami Praskiego Gimnazjum im. Króla Władysława IV.

Aleksander przedostał się do armii polskiej na Zachodzie i służył jako lotnik w dywizjonie bombowym nr 300 w Wielkiej Brytanii; zginął wiosną 1944 podczas bombardowania Mannheim w Niemczech.

Orest i Wiaczesław byli żołnierzami Armii Krajowej, walczyli w Powstaniu Warszawskim: podchorąży Orest ( Fort) zginął w pierwszym dniu powstania na placu Dąbrowskiego, kpr. pchor. Wiaczesław (ps. Sławek) zginął 18 sierpnia. W 1947 przed Obwodowym Urzędem Inwalidzkim w Rzeszowie toczyło się postępowanie w sprawie uznania za zaginionego Szymona Fedorońki po zgłoszeniu przez Wierę Fedorońko roszczenia o zaopatrzenie inwalidzkie.

Symboliczny grób rodziny Fedorońków znajduje się na cmentarzu prawosławnym na warszawskiej Woli (sektor 42-4-38).

Ordery i odznaczenia Order Orła Białego (pośmiertnie, 6 listopada 2018) jako wyraz najwyższego szacunku wobec znamienitych zasług poniesionych dla chwały, dobra i pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, z okazji Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu pracy duszpasterskiej i kulturalno-oświatowej w wojsku”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Medal Zwycięstwa (przed 1937)

Upamiętnienie 8 listopada 2008 przy al. „Solidarności” w Warszawie, w pobliżu soboru metropolitalnego Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny i VIII LO im. Władysława IV, został odsłonięty kamień upamiętniający kapelana Szymona Fedorońkę oraz jego synów Aleksandra, Wiaczesława i Oresta. Odsłonięcia dokonali wspólnie córka Wiaczesława Fedorońki Aleksandra Fedorońko-Adamczewska i Prezydent RP Lech Kaczyński, a poświęcenia pomnika dokonali metropolita warszawski i całej Polski Sawa, arcybiskup hajnowski Miron i biskup siemiatycki Jerzy.5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

8 października 2009, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w tzw. Alei Katyńskiej na Cmentarzu Centralnym w Sanoku został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony Szymonowi Fedorońce (zasadzenia dokonali jego krewna Anna Słuszkiewicz i ks. Jan Antonowicz). Dąb Pamięci honorujący Szymona Fedorońkę został zasadzony także w Płocku.

Osoba Szymona Fedorońki oraz jego synowie byli wspomniani w treści przemówienia pt. „Wolność i Prawda”, przygotowanego przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego i zaplanowanego na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej 10 kwietnia 2010 w Katyniu, które uniemożliwiła katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku.

12 maja 2019 w Kalwarii Pacławskiej, odbyła się uroczystość związana z odsłonięciem oraz poświęceniem tablicy pamiątkowej i Alei Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich przy kaplicy „Ukrzyżowanie”. Wśród 32 kapelanów wojskowych różnych wyznań, zamordowanych w Katyniu i innych miejscach kaźni w 1940, jest wymieniony płk Szymon Fedorońko.

18 marca 2025 roku podczas wiosennej sesji Soboru Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjęto decyzję o kanonizacji Męczenników Katyńskich – duchownych i wiernych polskiej Cerkwi zamordowanych przez NKWD wiosną 1940 roku, wśród których znalazł się o. płk Szymon Fedorońko. Kanonizacja odbyła się 16 września 2025 roku w cerkwi św. Sofii Mądrości Bożej w Warszawie.

Rosyjski teolog Andriej Kurajew twierdzi, że kanonizacji Szymona Fedorońki jako męczennika przeciwstawiał się Rosyjski Kościół PrawosławnyЯн Мараўскі (Jan Morawicki): (wywiad na kanale Belsat TV).

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Prawosławni Ordynariusze Wojska Polskiego Kategoria:Duchowieństwo wojskowe wyznania prawosławnego II Rzeczypospolitej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Polscy męczennicy chrześcijańscy Kategoria:Uczniowie Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1940