Tritlenek azotu, , nadtlenek azotu, – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym atom azotu występują na formalnym stopniu utlenienia VI. Powstaje z pentatlenku diazotu () pod wpływem ozonu, nie zawiera wiązania nadtlenkowego i jest silnym utleniaczem. Pod wpływem wody rozkłada się do kwasu azotowego i tlenu.
Według dawnych doniesień obserwowano go jako niebieski gaz, który podczas ogrzewania do temperatury 100 °C rozkładał się z towarzyszącą luminescencją. Uważano też, że można uzyskać jego roztwory eterowe.
Obecnie wiadomo, że jest rodnikiem azotanowym, który jest trwały na tyle, że można go analizować w stanie gazowym bezpośrednio po otrzymaniu lub stabilizować przez uwięzienia w matrycy neonowej w temperaturze kilku kelwinów. Silnie absorbuje światło w całym zakresie widzialnym, z dwoma maksimami przy 627 i 662 nm. Laboratoryjnie otrzymać go można, oprócz reakcji , przez fotolizę azotanu chloru () lub pentatlenku diazotu () oraz w reakcji atomowego fluoru z kwasem azotowym:
powstaje naturalnie w atmosferze w reakcji z ozonem. W ciągu dnia ulega szybkiej fotolizie, natomiast w nocy akumuluje się i odgrywa znaczącą rolę jako utleniacz związków organicznych obecnych w atmosferze, przy czym przekształca się w kwas azotowy prowadzący do powstawania kwaśnych deszczów.
Przypisy
Kategoria:Tlenki azotu Kategoria:Rodniki