thumb|Rdestowiec ostrokończysty to jedna z najbardziej inwazyjnych roślin w Polsce Gatunek inwazyjny (inwazyjny gatunek obcy, IGO) – gatunek allochtoniczny o znacznej ekspansywności, który rozprzestrzenia się naturalnie lub z udziałem człowieka i stanowi zagrożenie dla fauny i flory danego ekosystemu, konkurując z gatunkami autochtonicznymi (rodzimymi) o niszę ekologiczną, a także przyczyniając się do wyginięcia gatunków miejscowych.
Gatunki inwazyjne stanowią drugie – zaraz po niszczeniu siedlisk – największe zagrożenie dla światowej bioróżnorodności. Inwazyjne gatunki roślin stanowią szczególny problem na obszarach chronionych, wypierając rodzime gatunki roślin, dla ochrony których utworzono te obszary. W takim przypadku zachodzi konieczność usuwania intruzów (głównie przez niszczenie mechaniczne).
Przykładowe gatunki Europa thumb|Channa argus thumb|Sumik węgorzowaty thumb|Wiewiórka czarna W 2018 opublikowana została lista 66 inwazyjnych gatunków zwierząt i roślin uznanych za stanowiące największe zagrożenie dla bioróżnorodności i ekosystemów w Europie. Wybrano je spośród 329 uznawanych za groźne. Na czele listy znalazły się: Channa argus – ryba z rodziny żmijogłowowatych (Channidae), – małż z rodziny omułkowatych (Mytilidae) – rak z rodziny Cambaridae Plotosus lineatus – sumik węgorzowaty – zielenica z rzędu Bryopsidales – ślimak z rodziny Calyptraeidae Mytilopsis sallei – małż z rodziny racicznicowatych (Dreissenidae) – wiewiórka czarna
Ornitologia thumb|Puchacz śnieżny W ornitologii termin gatunek inwazyjny ma również inne znaczenie. Są to gatunki, które w pewnych, nieregularnych okresach pojawiają się w dużej liczbie na danym terenie. Z reguły są to gatunki wysoko wyspecjalizowane pod względem odżywiania. Dla Polski przykładami tego typu ptaków są: puchacz śnieżny (Bubo scandiacus) syberyjski podgatunek orzechówki (Nucifraga caryocatactes macrorhynos) krzyżodzioby (rodzaj Loxia): krzyżodziób świerkowy (L. curvirostra) krzyżodziób sosnowy (L. pytyopsittacus) krzyżodziób modrzewiowy (L. leucoptera) Niektóre gatunki wykazują jedynie pewien stopień tego typu inwazyjności manifestujący się fluktuacjami liczby wędrujących osobników, trasy przelotu i zasięgu. Z reguły są to gatunki odżywiające się mało zróżnicowanym pokarmem roślinnym. W przypadku nieurodzaju na danym terenie żerowania (zwykle zimowisku) większa niż zazwyczaj liczba osobników podejmuje dalszą wędrówkę w poszukiwaniu nowych żerowisk. Taką zwiększoną liczbę osobników na trasie wędrówki określa się nalotem inwazyjnym. Przykładami tego typu gatunków inwazyjnych są dla Polski takie ptaki jak: czyż zwyczajny (Carduelis spinus) czeczotka zwyczajna (Carduelis flammea) dzięcioł duży (Dendrocopos major) jemiołuszka (Bombycilla garrulus) sójka zwyczajna (Garrulus glandarius)
Zobacz też inwazja gatunek pionierski roślina ruderalna
Przypisy
Bibliografia
Dajdok Z., Pawlaczyk P., Inwazyjne gatunki roślin ekosystemów mokradłowych Polski, Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin 2009, . Instytut Ochrony Przyrody PAN – Gatunki obce w Polsce NOBANIS – Baza danych o gatunkach inwazyjnych centralnej i północnej Europy
Linki zewnętrzne Mirosław Gwiazdowicz Inwazyjne gatunki obce, „Infos”, Biuro Analiz Sejmowych, nr 11(171), 5 czerwca 2014.
Kategoria:Ekologia roślin Kategoria:Typologia organizmów