thumb|220px|Eneasz, Sybilli i Charon (1695-1705), Wiedeń, Kunsthistorisches Museum thumb|220px|Amor i Psyche (1707-1709), Florencja, Uffizi thumb|220px|Brutus całujący ziemię (1725), Muzeum Narodowe w Warszawie Giuseppe Maria Crespi zw. Lo Spagnuolo lub Lo Spagnolo (ur. 14 marca 1665 w Bolonii, zm. 16 lipca 1747 tamże) – włoski malarz okresu baroku.
Był uczniem Domenica Marii Canutiego i Carla Cignaniego. W l. 1688-89 odbył podróż do Emilii, Wenecji i Marche. Przebywał też w Wiedniu, gdzie od 1695 współpracował przy dekoracji pałacu księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. Wykonał freski w Palazza Peppoli w Bolonii. Pracował też dla wielkiego księcia Toskanii Ferdynanda. W 1710 został pierwszym dyrektorem bolońskiej Accademia Clementina. Około 1712 wykonał dla kardynała Ottoboniego cykl obrazów „Siedem sakramentów”. W l. 1700-20 prowadził własną pracownię malarską. Do jego uczniów należeli m.in. Giovanni Battista Piazzetta i Pietro Longhi. Wywarł wielki wpływ na malarstwo weneckie XVIII w.
Malował obrazy religijne oraz sceny rodzajowe, pastoralne, mitologiczne, portrety i martwe natury. Pozostawał pod wpływem twórczości Correggia i Carraccich. Jego obrazy wyróżniają masywne postaci w naturalistycznym ujęciu, mocne efekty świetlne i ciemna tonacja.
Wybrane dzieła Amor i Psyche – ok. 1709, 130 × 215, Florencja, Uffizi, Autoportret (ok. 1700) – St. Petersburg, Ermitaż, Dawid i Abigail – Rzym, Palazzo Venezia, Ecce Homo (ok. 1730) – Drezno, Gemaeldegalerie, Edukacja Achillesa – Wiedeń, Kunsthistorisches Museum, Ekstaza św. Małgorzaty – Cortona, Museo Diocesano, Eneasz, Sybilli i Charon – Wiedeń, Kunsthistorisches Museum, Gracze w kości – Bolonia, Museo Civico, Kobieta szukająca pchły (1710) – St. Petersburg, Ermitaż, Kuszenie św. Antoniego (ołtarz) – Bolonia, San Nicolo degli Albari, Lucjusz Junius Brutus całujący Matkę Ziemię – Warszawa, Muzeum Narodowe, Madonna z Dzieciątkiem i trzema świętymi (1728-29) – Bergamo, S. Paolo d’Argon, Madonna ze Świętymi – Bolonia, Pinacoteca Nazionale, Matka z dzieckiem (1700-08) – Berlin, Gemäldegalerie, Mądrala dosiadający konia tyłem do przodu (1736) – Rzym, Galleria Doria Pamphili, Narodziny Adonisa (1720-25) – Berlin, Gemäldegalerie, Ostatnie namaszczenie (1712) – Drezno, Gemaeldegalerie, Pchła (ok. 1730) – Piza, Museo Nazionale e Civico di San Matteo, Pchła (1707-9) – Florencja, Uffizi, Pchła (ok. 1730) – Paryż, Luwr, Pochód Sylena (ok. 1700) – Berlin, Gemäldegalerie, Pokłon pasterzy (1725-30) – Drezno, Gemaeldegalerie, Pomoc kuchenna (ok. 1713) – Florencja, Uffizi, Portret grafa Miklosa Palffy – Drezno, Gemaeldegalerie, Portret Benedykta XIV (1740) – Rzym, Pinakoteka Watykańska, Półki z książkami o tematyce muzycznej (ok. 1725) – Bolonia, Museo Civico, Rzeź niewiniątek (1706) – Florencja, Uffizi, Scena w spiżarni (ok. 1710) – St. Petersburg, Ermitaż, Siedem sakramentów (ok. 1713) (cykl siedmiu obrazów) – Drezno, Gemaeldegalerie, Św. Jan Nepomucen spowiadający królową Czech (ok. 1740) – Turyn, Galleria Sabauda, Św. Józef – Drezno, Gemaeldegalerie, Walka Jakuba z aniołem – Sztokholm, Nationalmuseum, Zmierzch bogów (1691) – Bolonia, Museo di Palazzo Popoli.
Bibliografia
Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, . Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, . Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, .
Kategoria:Włoscy malarze barokowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Bolonii Kategoria:Urodzeni w 1665 Kategoria:Zmarli w 1747